VI KO 26/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: J. Dorsz (sprawozdawca), F. Błahuta (współsprawozdawca).Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edmunda G. oskarżonego z art. 30 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434), po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Opolu w postanowieniu z dnia 15 maja 1962 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1) "Czy w warunkach określonych w art. 62 § 2 k.k., w ramach wynagrodzenia szkody, można zobowiązać oskarżonego do zapłaty określonej sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za krzywdę moralną?"a w wypadku pozytywnym -2) "Czy w takim razie można zobowiązać oskarżonego do zapłaty określonej sumy pieniężnej z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę moralną w wypadku skazania za inne przestępstwa niż przeciwko życiu i zdrowiu, wolności, za zniewagi i nierząd?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePodstawę do zastosowania § 2 art. 62 k.k. stanowi okoliczność, że sprawca czynem swym wyrządził szkodę i że stosunki gospodarcze sprawcy pozwalają na wynagrodzenie tej szkody.Pojęcie "wynagrodzenie szkody" użyte w tym artykule jest pojęciem prawa cywilnego, w myśl zaś tego prawa, w szczególności przepisów kodeksu zobowiązań o odszkodowaniu w ogólności (art. 157 i nast. k.z.), szkoda może być majątkowa lub moralna.Co do szkody moralnej (krzywdy moralnej) jednak kodeks zobowiązań w § 3 art. 157 wprowadza ograniczenie tej treści, że wynagrodzenia za tę szkodę (zadośćuczynienie) można żądać tylko w wypadkach przez ustawę przewidzianych, a więc tylko wtedy, gdy tak stanowi przepis szczególny.Wobec braku w § 2 art. 62 k.k. zastrzeżenia, że chodzi w tym przepisie tylko o szkodę majątkową, nie ma podstawy do zwężającej wykładni cywilistycznego pojęcia szkody, wobec czego można zobowiązać sprawcę czynu przestępnego - niezależnie od naprawienia szkody majątkowej - do zapłaty stosownego zadośćuczynienia za wyrządzoną tym czynem krzywdę moralną tylko w tych wypadkach, gdy za tę krzywdę poszkodowany może w myśl przepisów prawa cywilnego żądać zadośćuczynienia (np. art. 165, 166 k.z., art. 56 ust. 2 ustawy z 31 maja 1962 r. o prawie wynalazczym - Dz. U. Nr 33, poz. 156). Do wypadków tych nie należy skazanie na podstawie art. 30 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), chyba że przepis ten ma zastosowanie wskutek wyłączenia, zgodnie z art. 36 k.k., zbiegających się z nim przepisów określających przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności człowieka (np. gdy wskutek prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości sprawca sprowadził nieumyślnie niebezpieczeństwo katastrofy w komunikacji oraz spowodował nieumyślnie uszkodzenie ciała z art. 235 § 2, 236 § 2 k.k.).Z powyższych powodów uchwalono jak wyżej.