VI KO 33/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: J. Dorsz, T. Krokosz, T. Majewski, M. Paluch (sprawozdawca), J. Pustelnik, K. Wagner.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu przedstawionego przez Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i przekazanego w myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów zagadnienia budzącego wątpliwości, a mianowicie:"Czy przepisy dekretu z dnia 16 listopada 1945 r. o postępowaniu doraźnym mogą mieć zastosowanie również do występków dewizowych i przemytniczych?"na podstawie art. 29 wyżej cytowanej ustawy o Sądzie Najwyższym uchwalił zagadnienie powyższe rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDotkliwe skutki w sferze życia ekonomicznego i społecznego powodują zwłaszcza przestępstwa dewizowe i przemytnicze zarówno wówczas, gdy popełniane są w dużych rozmiarach, w zorganizowanej grupie przestępczej lub w innych szczególnie niebezpiecznych okolicznościach, jak i wówczas, gdy pośrednio lub bezpośrednio splatają się z tzw. aferową przestępczością gospodarczą przeciwko własności społecznej i gospodarce narodowej. Z tych przyczyn ustawą z dnia 29 czerwca 1963 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 167) ustawodawca znowelizował ustawę karną skarbową z 1960 r. Nowela ta przewiduje możliwość wymierzenia kary więzienia do 5 lat za występki dewizowe określone w art. 45 § 1, 49 § 1, 50 § 1 i 52 § 1, a ponadto za powyższe występki oraz za przestępstwa przemytnicze przewidziane w § 2 art. 64-68 ustawy karnej skarbowej może być wymierzona kara nawet 15 lat więzienia (art. 25 § 5 znowelizowanej u.k.s.). Natomiast przepisy szczegółowe ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123) przed nowelizacją nie przewidywały kary więzienia (art. 8), a w wypadkach szczególnych (przestępstwa dewizowe, z zakresu ceł i obrotu towarowego z zagranicą) sprawca podlegał karze aresztu lub karze grzywny albo obu karom łącznie.Materialną istotę przestępstwa stanowi ciężar społecznego niebezpieczeństwa zawarty w tym przestępstwie. Miarą ustawową stopnia tego niebezpieczeństwa jest sankcja karna. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że w noweli z dnia 29 czerwca 1963 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 167) ustawodawca dał wyraz temu, by występki wymienione w art. 25 § 5 u.k.s. i popełnione w warunkach w tym przepisie określonych uznać za najbardziej społecznie niebezpieczne spośród wszystkich występków skarbowych. Sankcje przewidziane za te występki w powołanym przepisie nie odbiegają od ustawowej sankcji za najcięższe przestępstwa nieskarbowe, mogące podlegać postępowaniu doraźnemu.Postępowanie doraźne dopuszczalne jest w świetle przepisów art. 1 ust. 1 lit. d) pkt 2 dekretu z dnia 16 listopada 1945 r. o postępowaniu doraźnym (Dz. U. z 1949 r. Nr 33, poz. 244) w sprawach o jakiekolwiek inne, a nie wymienione w tymże dekrecie przestępstwo, jeżeli interesy gospodarcze Polski Ludowej w wyniku takiego przestępstwa zostały narażone na znaczną szkodę.W tym ogólnym pojęciu "innych przestępstw" mogą się mieścić również występki skarbowe, jeśli zachodzą ponadto warunki z dekretu o postępowaniu doraźnym. Wskazuje na to okoliczność, że mimo odrębnej części ogólnej u.k.s. większość przepisów części ogólnej k.k. ma zastosowanie do występków skarbowych. Właśnie ten wspólny pień prawny pozwala patrzeć na występki skarbowe jako na specyficzny rodzaj przestępstw w ogólności. Słuszność powyższego poglądu znajduje nadto potwierdzenie w tym, że przed wejściem w życie u.k.s. z 1960 r. przestępstwa dewizowe były przewidziane w odrębnej ustawie (u.k.d. z 1952 r.) i stosowała się do nich w całości część ogólna k.k., możność zaś poddania ich postępowaniu doraźnemu w warunkach przewidzianych w dekrecie z 16 listopada 1945 r. nie mogła budzić najmniejszych wątpliwości.Odrębność charakteru tych występków zanikła po wcieleniu ich do u.k.s., odżyła jednak znowu po noweli z 1963 r., która przez zmieniony art. 25 nadała im (a po części i występkom przemytniczym) charakter specyficzny, zrównywający je w zakresie sankcji z przestępstwami w szerokim ujęciu. Jeśli więc w wyniku występków dewizowych i przemytniczych, wyliczonych na wstępie, nastąpiło narażenie interesów gospodarczych Polski Ludowej na znaczną szkodę, to nie ma przeszkód do osądzenia sprawców takich czynów w trybie postępowania doraźnego.W stosunku do najpoważniejszych występków dewizowych i przemytniczych przewidziane w art. 25 § 5 u.k.s. odrębności prawnomaterialne i prawnoprocesowe ustawy karnej skarbowej nie mają znaczenia wobec treści przepisów art. 24, 175 § 2 i 217 u.k.s.W świetle powyższych wywodów oraz zmienionego stanu prawnego dotyczącego kwestii w pytaniu postawionej uznać należy za nieaktualną uchwałę powiększonego składu Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1953 r. KO 1/53/-III, opublikowaną w Zbiorze Orzeczeń Sądu Najwyższego z 1954 r. w zeszycie II pod poz. 18.Z tych względów uchwalono jak w sentencji.