VI KO 36/59
UchwałaIzba Karna1959-06-25
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rewidentowi Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przysługuje ochrona prawna przewidziana w rozdziale XXI Kodeksu karnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że rewidentom Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przysługuje ochrona prawna przewidziana w rozdziale XXI Kodeksu karnego. Uzasadniono to tym, że rewidenci ci, podobnie jak rewidenci Wojewódzkich Związków Gminnych Spółdzielni, pełnią funkcje zarządu w sferze gospodarczych zadań Państwa, sprawując kontrolę nad działalnością spółdzielni i zabezpieczając realizację ich planów gospodarczych.Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał kwestię prawną dotyczącą ochrony prawnej rewidentów Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska". Kwestia ta została przedstawiona przez Sąd Najwyższy do zasadniczej wykładni ustawy. Wcześniej, w podobnej sprawie dotyczącej rewidentów Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni, Sąd Najwyższy orzekł, że korzystają oni z ochrony karno-prawnej przewidzianej dla urzędników.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił udzielić odpowiedzi, że rewidentowi Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przysługuje ochrona prawna przewidziana w rozdziale XXI Kodeksu karnego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Najwyższy kwestii prawnej, wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy rewidentowi Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" przysługuje ochrona prawna przewidziana w rozdziale XXI k.k." -uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 marca 1959 r. w sprawie VI KO 39/59 rozstrzygając przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie kwestię prawną uchwalił, iż "rewidenci Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" korzystają z ochrony karno-prawnej, udzielonej urzędnikom w rozdziale XXI k.k.".W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy ustalił, iż:"1. Spółdzielnie prowadzą działalność gospodarczą w ramach narodowego planu gospodarczego (art. 1 ustawy o spółdzielniach z dnia 29 października 1920 r. (Dz. U. z 1950 r. Nr 25, poz. 232).Centrala spółdzielni (art. 3 ust. 1 wym. ustawy) ma ustawowy obowiązek m. in. dokonywania rewizji wszelkiej działalności spółdzielni, przy czym ustawa wskazuje na określone obowiązki wyznaczanych przez Centralę rewidentów (art. 64 - 66 wym. ustawy), podkreślając zarazem, iż do celów rewizji należy sprawdzenie "wykonywania przez spółdzielnie wytycznych polityki Państwa oraz planów gospodarczych" (art. 67 ust. 1 wym. ustawy).2. Wojewódzkie Związki Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" sprawują poprzez wspomnianych rewidentów, wyznaczonych przez Centralę, m. in. kontrolę działalności zrzeszonych na terenie województwa spółdzielni "Samopomoc Chłopska" i zabezpieczają realizację ich planów gospodarczych, opracowując w szczególności wytyczne dla sporządzania tych planów i kontrolując ich wykonanie ("Zarządzenie dla Spółdzielni z dnia 1 sierpnia 1956 r. Nr 21, zawierające m. in. Statut Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska").3. W tych wszystkich warunkach rewidenci Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" spełniają wynikające z ustawy funkcje zarządu w sferze gospodarczych zadań Państwa i dlatego w tym zakresie muszą być traktowani jako urzędnicy w rozumieniu prawa karnego (por. Zb. O. 40/36 a także Zb. O. 176/55), korzystający w szczególności z ochrony karno - prawnej udzielanej urzędnikom w rozdziale XXI oraz w art. 255 § 5 i 256 § 4 k.k.".Ponieważ pytanie prawne w niniejszej sprawie dotyczy tego samego zagadnienia, które było przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie VI. K. O. 39/59 a rewidenci P.Z.G.S. "Samopomoc Chłopska" podlegają tym samym przepisom, którym podlegają rewidenci W.Z.G.S. "Samopomoc Chłopska", przeto wszystkie argumenty uzasadniające korzystanie przez rewidenta W.Z.G.S. "Samopomoc Chłopska" z ochrony karno - prawnej udzielonej urzędnikom w rozdziale XXI i art. 255 § 5 i 256 § 4 k.k. - a przytoczone w cytowanym uzasadnieniu uchwały w sprawie VI. K. O. 39/59 - mają zastosowanie również i do rewidentów P.Z.G.S. "Samopomoc Chłopska".
Powiązane orzeczenia
- VI KO 39/59 1959-03-26Czy rewident Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" jest urzędnikiem w rozumieniu art. 292 k.k. i korzysta z ochrony przewidzianej w art. 255 § 5 k.k.?
- VI KO 59/59 1959-05-14Czy rewidenci (portierzy) i brygadziści Zakładów Państwowych korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu karnego dla urzędników?
- KO 264/50 1950-09-30Czy funkcjonariusze stali Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego dla urzędników?
- IV K 145/52 1952-09-24Czy referent skupu w Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej, pełniący czynności związane z planową gospodarką Państwa, może być uznany za urzędnika w rozumieniu art. 135 k.k. w kontekście odpowiedzialności za przyjęci…
- III K 165/53 1953-08-17Czy funkcjonariusz spółdzielni, która nie została wpisana do rejestru sądowego, może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej na podstawie art. 46 m.k.k. jako urzędnik, mimo braku osobowości prawnej spółdzielni?
Powołane przepisy
art. 1art. 3 ust. 1art. 64art. 67 ust. 1art. 255 § 5§ 5§ 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.