VI KO 40/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: L. Chmielewski, K. Czajkowski, W. Dąbrowski, F. Korzeń, T. Majewski, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1965 r. nr NK 55/64 o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na pytanie prawne:"Czy norma prawna przepisu art. 31 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu ma zastosowanie do podżegacza i pomocnika?"na podstawie art. 24 pkt d) i 29 pkt 2 ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury, uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneCzęść ogólna kodeksu karnego, która z mocy art. 92 k.k. ma zastosowanie również do innych ustaw karnych, nie zawiera zakazu orzekania kar dodatkowych wobec podżegaczy i pomocników. Ustawa może jednak niekiedy określić karę dodatkową w sposób, z którego wynika, że odnosi się ona tylko do bezpośredniego sprawcy czynu.Artykuł 31 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) stanowi: "W razie skazania za przestępstwo pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości obowiązków prowadzącego pojazd mechaniczny, sąd orzeka utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na czas od 6 miesięcy do 10 lat". Wiążący się ściśle z tym przepisem § 6 tegoż artykułu brzmi: "Jeżeli sprawca nie posiada uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, sąd orzeka zakaz nadania mu takiego uprawnienia. Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio".Słowa "prowadzącego pojazd mechaniczny", użyte w § 1 cytowanego wyżej art. 31, wiążą się nie tylko z poprzedzającymi je słowami dotyczącymi naruszania w stanie nietrzeźwości obowiązków, ale także ze słowami "W razie skazania (...)", rozpoczynającymi ten przepis. Ustawodawca miał więc na myśli skazanie prowadzącego pojazd mechaniczny za przestępstwo pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości jego (tj. prowadzącego pojazd mechaniczny) obowiązków. Z kolei § 6 omawianego art. 31 mówi o "sprawcy przestępstwa", w ten sposób zaś określa się potocznie bezpośredniego sprawcę, a nie osobę, której przypisano postacie zjawiskowe przestępstwa.Ze sformułowania tych przepisów wynika więc, że odnoszą się one do osoby skazanej za sprawstwo sensu stricto, a więc że orzeczenie przewidzianej nimi kary dodatkowej może nastąpić tylko w stosunku do osoby, która w stanie nietrzeźwości prowadziła pojazd mechaniczny, a nie w stosunku do osoby współdziałającej z nią przez podżeganie czy pomocnictwo.Łączy się to ze szczególnym i osobistym obowiązkiem zachowania zupełnej trzeźwości przez prowadzącego pojazd mechaniczny. Dodatkowa kara utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych czy zakazu nadania takich uprawnień jest konsekwencją naruszenia tego właśnie obowiązku.Powyższemu poglądowi prawnemu dał już wyraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 lipca 1962 r. IV K 443/62 oraz w postanowieniu z dnia 10 lipca 1963 r. Rw 765/63 (OSNKW zesz. 12/63, poz. 222).