VI KO 43/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: L. Chmielewski (sprawozdawca), M. Bogusławski, K. Czajkowski, Z. Kapitaniak, M. Paluch, J. Zembaty.Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Heleny B. oskarżonej z art. 215 § 2 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. uchwalił przedstawioną przez Sąd Najwyższy w składzie zwykłym kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy stosownie do art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. sądy wojewódzkie rozpoznają w pierwszej instancji sprawy o wszystkie przestępstwa nie wymienione w pozostałych dyspozycjach art. 17 § 1 k.p.k., popełnione na szkodę Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej i które naraziły interesy gospodarcze Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej na szkodę przekraczającą 200.000 zł, czy też tylko niektóre z tych przestępstw i jakie?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePostanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1959 r. (III KZ 67/59 - NP nr 11/60, s. 1543) stwierdza, iż kryteria zaliczania do właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego niektórych "przestępstw na szkodę Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej", o których mowa w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. (w ówczesnym tekście k.p.k.) nie mogą być rozciągane na wszelkie przestępstwa tylko dlatego, że w ich obiektywnym wyniku powstały dla Państwa lub jednostek gospodarki uspołecznionej szkody wykraczające ponad określoną kwotę (wówczas - 50.000 zł). Orzeczenie to wskazuje na to, że w art. 17 § 1 pkt 6 (numeracji ówczesnej) chodzi o takie postacie czynów, które skierowane są przeciwko mieniu społecznemu jako "głównemu i decydującemu o istocie przestępstwa przedmiotowi ochrony prawnokarnej".Stanowisko to Sąd Najwyższy potwierdził w uchwale powiększonego składu z 19 października 1961 r. VI KO 50/61 (NP nr 6/62, s. 886), w której zaznaczono, że ten sam pogląd wypowiedział Sąd Najwyższy również w orzeczeniach I KZ 16/61, I KZ 49/61 i I KZ 92/61 (nie publikowane). Według tych wszystkich orzeczeń art. 17 § 1 pkt 6 (ówczesny) k.p.k. obejmował przestępstwa tzw. gospodarcze, przede wszystkim zaś - wszelkie formy zagarnięcia mienia społecznego.Jednakże sytuacja prawna w tym zakresie uległa zmianie od czasu wejścia w życie ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 53, poz. 296). Ustawa ta zamiast dotychczasowego pkt 4b i pkt 6 § 1 art. 17 k.p.k. wprowadziła przepisy pkt 6, 7 i 8, stanowiąc: w pierwszym z nich, że sąd wojewódzki rozpoznaje sprawy o przestępstwa określone w art. 3 § 2 ustawy z 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (obecnie - pkt 6; poprzednio - pkt 4b § 1 art. 17 k.p.k.), w następnym z tych punktów (tj. w pkt 7) - że rozpoznaje także sprawy o inne przestępstwa, określone w tejże ustawie z dnia 18 czerwca 1959 r., jeżeli szkoda przekracza 100.000 zł, wreszcie w pkt 8 - że sąd ten rozpoznaje sprawy o przestępstwa na szkodę Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej, jeżeli interesy gospodarcze Państwa lub danej jednostka zostały narażone na szkodę przekraczającą 200.000 zł (pkt 8). Ta modyfikacja świadczy dostatecznie wyraźnie o tym, że wolą ustawodawcy było powierzenie sądom wojewódzkim jako pierwszej instancji - obok spraw o rabunek mienia społecznego popełniony przy użyciu broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, i to niezależnie od wartości tego mienia - zarówno spraw o zamachy na własność społeczną wyrządzające szkodę powyżej 100.000 zł, jak i spraw o wszelkie inne przestępstwa (niekoniecznie z rzędu tych, które bezsprzecznie zalicza się do tzw. przestępstw gospodarczych); w tym ostatnim jednak wypadku pod warunkiem, że przestępstwa te popełnione zostały na szkodę Państwa lub jednostki gospodarki uspołecznionej i naraziły interesy gospodarcze Państwa lub danej jednostki na szkodę jeszcze wyższą niż tamta, bo przekraczającą 200.000 zł. W obu wymienionych wypadkach szkoda określona liczbowo jako minimum ma charakter obiektywnego kryterium, które określa właściwość sądu; stąd też sposób wyrządzenia szkody i rodzaj winy nie ma wpływu na zmianę przyjętego kryterium ekonomicznego nawet co do przestępstwa nieumyślnego.Z tych powodów Sąd Najwyższy w składzie powiększonym udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.