VI KO 45/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: H Kempisty (sprawozdawca), M. Budzianowski, K. Dobesz, A. Kafarski, W. Ostrowski, Z. Nyczaj. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana B. oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił przekazaną w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Najwyższy powiększonemu składowi tego Sądu do rozstrzygnięcia następującą kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wymierzenie oskarżonemu przez Sąd I instancji, przy niezmienionych okolicznościach faktycznych, kary w takiej samej wysokości, jak w wyroku uchylonym przez sąd rewizyjny z powodu rażącej niewspółmierności kary - stanowi obrazę art. 392 k.p.k.?" rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneJak to już trafnie stwierdził wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.5.1958 r. (sygn. I K 152/58, OSN zeszyt I z 1959 r., poz. 10), przepis art. 392 k.p.k., choć głosi, że uzasadnienie orzeczenia sądu rewizyjnego wiąże w danej sprawie sąd, któremu sprawę przekazano, niemniej jednak nie przekreśla zasady wypowiedzianej w art. 9 k.p.k., iż sędziowie orzekają na mocy własnego przekonania, opartego na swobodnej ocenie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego (art. 9 i 320 k.p.k.). Przyjęcie bowiem w myśl art. 392 k.p.k. zasady, że uzasadnienie wyroku rewizyjnego wiąże sąd niższej instancji bez ograniczenia i pod każdym względem, że wobec tego sąd rewizyjny może wiązać sąd niższej instancji swoimi np. ustaleniami faktycznymi czy też je narzucać, że może w sposób bezwzględnie wiążący zobowiązywać sąd niższej instancji do wymierzenia tej czy innej kary - kolidowałoby z podstawowymi zasadami procesu karnego i prowadziłoby do nie znanego w polskim procesie pośredniego orzekania przez sąd wyższej instancji. Dlatego przyjąć należy, że w myśl art. 392 k.p.k. uzasadnienie wyroku rewizyjnego w sposób bezwzględny wiąże sąd niższej instancji w tym tylko sensie, iż sąd ten obowiązany jest do respektowania i ustosunkowywania się do wszystkich zawartych w tym uzasadnieniu zaleceń zmierzających do prawidłowego osadzenia sprawy, a w szczególności zwracających uwagę na potrzebę uzupełnienia materiału dowodowego, sprawdzenia podanych w wątpliwość ustaleń faktycznych czy choćby tylko na potrzebę ponownego rozważenia okoliczności już ustalonych, które w ocenie sądu rewizyjnego mogły i powinny mieć wpływ na treść wyroku.W taki również sposób interpretuje moc wiążącą wskazań sądu wyższego prawo procesowe radzieckie (por. Strogowicz: Proces karny, str. 440; Czelcow: Radziecki proces karny, str. 371).Na marginesie omawianego zagadnienia należy jednak dodać, że przedstawiona w pytaniu kwestia prawna straciła obecnie swe znaczenie wobec wejścia w życie noweli do k.p.k. z dnia 28 marca 1958 r., upoważniającej także Sąd Najwyższy (art. 388 § 4 k.p.k.) do zaostrzenia kary w wypadku uznania za słuszną rewizji założonej na niekorzyść oskarżonego.