VI KRN 246/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Żylewicz. Sędziowie: J. Wieczorek, Z. Durkiewicz (sędzia SW del. do SN - sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 1976 r. sprawy Antoniego S., oskarżonego z art. 186 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Rejonowego w Pszczynie z dnia 2 lutego 1976 r.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pszczynie.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Pszczynie wyrokiem z dnia 11 lutego 1975 r. uznał Antoniego S. za winnego tego, że w czasie od listopada 1973 r. do grudnia 1974 r. w P. uporczywie uchylał się od obowiązku płacenia rat alimentacyjnych w wysokości 700 zł miesięcznie na rzecz nieletniej córki, będąc do tego zobowiązany postanowieniem Sądu Powiatowego w B. z dnia 13 listopada 1973 r., przez co naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych - i za to skazał Antoniego S. na podstawie art. 186 § 1 w związku z art. 73 § 1 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 4 lat i na podstawie art. 75 § 2 pkt 1 k.k. zobowiązał go do naprawienia w części szkody przez wpłacenie do rąk matki dziecka Róży S. kwoty 7.000 zł z tytułu zaległych alimentów, płatnej w ratach po 600 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 marca 1975 r. Sąd Wojewódzki w Katowicach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1975 r. wyrok Sądu Powiatowego utrzymał w mocy.Następnie Sąd Rejonowy w Pszczynie postanowieniem z dnia 2 lutego 1976 r. zarządził na podstawie art. 78 § 2 w związku z art. 74 § 1 k.k. wykonanie warunkowo zawieszonej kary 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Powiatowego w Pszczynie z dnia 11 lutego 1975 r. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy, na podstawie danych wynikających z pisma Róży S. z dnia 11 grudnia 1975 r. oraz jej zeznania złożonego na posiedzeniu w dniu 2 lutego 1976 r., ustalił, że oskarżony nadal uporczywie uchylał się od płacenia rat alimentacyjnych, przy czym wezwany na posiedzenie nie stawił się i nie usprawiedliwił swego niestawiennictwa.Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone.Od postanowienia tego, z powołaniem się na art. 387 pkt 1 i 2 k.p.k, wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść skazanego Minister Sprawiedliwości.Rewizja nadzwyczajna zarzuca obrazę prawa materialnego i przepisów postępowania, polegająca na skorzystaniu z art. 78 § 2 k.k., mimo nieustalenia, czy Antoni S. nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku płacenia alimentów z powodów przez siebie zawinionych, i wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przekazanie w tym zakresie sprawy do Sądu Rejonowego w Pszczynie w celu ponownego jej rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Rejonowy bowiem z naruszeniem art. 2 § 1 pkt 2 i art. 3 § 1 i 3 k.p.k., co w konsekwencji doprowadziło do obrazy art. 78 § 2 k.k., wydając zaskarżone postanowienie dociekał w sposób mało wnikliwy, czy istotnie Antoni S. zachowaniem swym dał podstawę do zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej mu kary pozbawienia wolności na podstawie wymienionego art. 78 § 2 k.k. Antoni S. prawidłowo powiadomiony o terminie posiedzenia w dniu 2 lutego 1976 r. nie stawił się na nie, wobec czego nie został wysłuchany, i sąd w tej sytuacji mógł jedynie oprzeć się na zeznaniu i piśmie Róży S. Wymieniona jednak poza stwierdzeniem, że Antoni S. nadal nie łożył na utrzymanie nieletniej córki, nie mogła ustalić, jakie były tego rzeczywiste przyczyny. Przyjęcie zatem przez sąd w zaskarżonym postanowieniu, że Antoni S. nie płacił alimentów, nie upoważniało jeszcze do jednoczesnego ustalenia, iż uporczywie uchylał się od ich płacenia. Nie można na podstawie art. 78 § 2 k.k. zarządzić wykonania kary warunkowo zawieszonej, jeżeli nie zostanie stwierdzone, że skazany nie wykonał nałożonego na niego obowiązku z powodów przez siebie zawinionych.W toku postępowania dotyczącego wznowienia okazało się w niniejszej sprawie, że Antoni S. jest inwalidą drugiej grupy i z tego tytułu nie może wykonywać żadnej pracy.Należy zatem ustalić, czy Antoni S. miał możliwości i jakie wywiązywania się z zobowiązań alimentacyjnych, mając przy tym na względzie jego chorobę oraz fakt zlikwidowania przez niego warsztatu, a także celowość zarządzenia wykonania krótkoterminowej kary pozbawienia wolności na podstawie fakultatywnego przepisu art. 78 § 2 k.k.Zauważyć należy, że na uchybienie Sądu Rejonowego w Pszczynie zawarte w postanowieniu z dnia 2 lutego 1976 r. zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu swym z dnia 29 maja 1976 r. w toku postępowania dotyczącego wznowienia.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie w tym zakresie sprawy do Sądu Rejonowego w Pszczynie w celu ponownego jej rozpoznania.Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd Rejonowy powinien mieć na względzie wyżej przedstawione wskazania Sądu Najwyższego.Z tych przyczyn orzekł Sąd Najwyższy jak w postanowieniu.