VI KRN 42/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski. Sędziowie: K. Grzebuła (sprawozdawca), W. Sutkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Woźniacki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Edmunda Z., oskarżonego z art. 145 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku Białej z dnia 23 sierpnia 1977 r., uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 28 czerwca 1977 r.uchylił zaskarżone wyroki i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Oświęcimiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneEdmund Z. oskarżony został o to, że w dniu 4 marca 1977 r. w P. prowadząc samochód osobowy marki "Fiat-125 p" nie zachował należytej ostrożności, a w szczególności bezpiecznej odległości przy mijaniu idącego poboczem z przeciwnego kierunku 9-letniego Zdzisława J., w wyniku czego potrącił wymienionego wyżej nieletniego, który na skutek tego doznał pęknięcia śledziony, zmiażdżenia ogona trzuski, rozległego wylewu krwawego pozaotrzewnego oraz zranienia głowy, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 145 § 1 k.k.Sąd Rejonowy w Oświęcimiu wyrokiem z dnia 28 czerwca 1977 r. uznał oskarżonego Edmunda Z. za winnego zarzuconego mu czynu i na podstawie art. 145 § 1 k.k., z zastosowaniem art. 54 § 1 k.k., skazał na karę grzywny w wysokości 15.000 zł.Od wyroku tego prokurator wniósł rewizję, której podstawę stanowił art. 387 pkt 3 k.p.k. (niesłuszne zastosowanie art. 54 § 1 k.k.).Po rozpoznaniu rewizji Sąd Wojewódzki w Bielsku Białej wyrokiem z dnia 23 sierpnia 1977 r. zaskarżony wyrok uchylił i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) postępowanie karne w stosunku do Edmunda Z. o czyn określony w art. 145 § 1 k.k. umorzył, uznając, że kara wymierzona oskarżonemu bez zastosowania art. 54 k.k. i tak uległaby darowaniu na podstawie przepisów dekretu o amnestii.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku Białej z dnia 23 sierpnia 1977 r. i uchylonego nim wyroku Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 28 czerwca 1977 r. wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL na niekorzyść oskarżonego i zarzucił obrazę art. 182 i 313 § 1 k.p.k., polegającą na niewyjaśnieniu sprzeczności pomiędzy opinią lekarza biegłego sądowego a orzeczeniem ordynatora oddziału chirurgii dziecięcej szpitala w O. co do rodzaju i skutków doznanych przez pokrzywdzonego Zdzisława J. obrażeń ciała, co doprowadziło do niesłusznego uznania, że czyn zarzucony oskarżonemu Edmundowi Z. wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 145 § 1 k.k., a nie w art. 145 § 2 k.k., i w konsekwencji do niesłusznego umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii, oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Oświęcimiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest słuszna. Zaskarżony wyrok, jako wydany z mającym istotny wpływ na jego treść naruszeniem przepisów postępowania, nie może się utrzymać z następujących powodów:Sąd Wojewódzki podzielił w pełni stanowisko Sądu Rejonowego, że 9-letni Zdzisław J. w wyniku wypadku doznał obrażeń mieszczących się w pojęciu uszkodzeń ciała w rozumieniu art. 156 § 1 k.k., co wynika z treści opinii biegłego lekarza sądowego zawartej w protokole oględzin lekarskich z dnia 12 maja 1977 r., a co za tym idzie - uznał, iż czyn oskarżonego Edmunda Z. zakwalifikować należy z art. 145 § 1 k.k.Istotnie biegły ten stwierdził u badanego stan po usunięciu śledziony, brak komplikacji i orzekł, że powyższe obrażenie stanowiło naruszenie czynności narządów ciała i rozstrój zdrowia na okres powyżej 7 dni w rozumieniua art. 156 § 1 k.k.Oba sądy wyja.niły jednak sprzeczności pomiędzy powyższą opinią a zaliczonym w poczet materiałów dowodowych orzeczeniem ordynatora oddziału chirurgii dziecięcej szpitala w o. z dnia 18 marca 1977 r. Lekarz ten stwierdził, że Zdzisław J. doznał w wyniku wypadku pęknięcia śledziony, zmiażdżenia ogona trzustki i rozległego wylewu krwawego pozaotrzewnego oraz urazu i zranienia głowy, które to obrażenia powypadkowe stanowią zagrożenie życia dziecka.Pomiędzy tymi orzeczeniami zachodzi sprzeczność nie pozwalająca na jednoznaczne ustalenie, że obrażenia, których doznał pokrzywdzony, mieszczą się w pojęciu uszkodzeń określonych w art. 156 § 1 k.k., a nie w art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Biegły lekarz sądowy ocenił obrażenia doznane przez Zdzisława J. wyłącznie z punktu widzenia skutków już po przeprowdzeniu operacji i po zakończeniu leczenia. Przepis art. 155 § 1 pkt 2 k.k. natomiast wymienia między innymi chorobę zazwyczaj zagrażającą życiu i tego rodzaju zagrożenie życia pacjenta stwierdził ordynator oddziału chirurgii dziecięcej szpitala w O. w swoim orzeczeniu.Sąd powinien był więc dokładnie ustalić, czy u Zdzisława J. istniało obiektywnie istotne zagrożenie życia w wyniku następstwa urazu, które według doświadczenia lekarskiego przeważnie kończy się śmiercią. Fakt, że w wyniku szybkiej pomocy lekarskiej oraz zabiegu operacyjnego zagrożenie to szybko minęło i pokrzywdzony został w stanie dobrym wypisany ze szpitala do domu, nie ma - w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego - znaczenia dla bytu przestępstwa określonego w art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Ponadto podnieść należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wskazywano na to, że ustalenie, czy konkretne uszkodzenie ciała (rozstrój zdrowia) należy kwalifikować z art. 155 k.k. czy art. 156 k.k., ma charakter prawny i należy wyłącznie do sądu, a nie do biegłego.Tymczasem sądy w swoich rozważaniach zbyt mało uwagi poświęciły zagadnieniu, czy trafny jest pogląd biegłego lekarza sądowego, że usunięcie śledziony nie stanowi trwałego kalectwa w rozumieniu art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Przy stosowaniu tego przepisu przyjął się pogląd, że przez ciężkie kalectwo należy rozumieć zupełne zniesienie lub bardzo znaczne ograniczenie czynności ważnego narządu, i to nawet w wypadku, gdy chodzi o jeden narząd z rzędu parzystych, jak np. nerka, płuco (...).W śledzionie ulegają zniszczeniu zużyte czerwone ciałka krwi, a pozostałe z uwolnionej hemoglobiny produkty jej rozkładu dostarczane są z krwią żyły śledzionowej do wątroby, gdzie przetwarzane są na barwniki żółciowe. W tej sytuacji konieczne było dokładne ustalenie, czy i jakie trwałe skutki dla organizmu ludzkiego powoduje pozbawienie go tego ważnego narządu.Okoliczności te mają istotne znaczenie dla przyjęcia prawidłowej kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego Edmunda Z. i rzutują na wymiar kary (...).