VI KZP 10/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: L. Chmielewski, A. Kafarski, T. Majewski, W. Ostrowski, K. Wagner, J. Zembaty (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana K., oskarżonego z art. 131 p.k.s., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym, uchwalił przedstawioną przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 7 stycznia 1964 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni:"Czy popełnienie przez oskarżonego przestępstw, o których mowa w art. 1 pkt 1-3 oraz art. 3, 5 i 6 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) w ciągu pięciu lat po odbyciu w całości lub przynajmniej w trzeciej części kary pozbawienia wolności, nie mniej jednak niż trzech miesięcy, orzeczonej za przestępstwo tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek, pociąga za sobą w myśl art. 7 pkt 1 tegoż dekretu wyłączenie możności zastosowania do przestępstwa, do którego sprawca powrócił, dobrodziejstw wymienionego dekretu o amnestii w wypadku, gdy poprzednie przestępstwo - to jest to, za które sprawca został skazany na karę pozbawienia wolności odbytą w całości lub przynajmniej w trzeciej części, lecz nie mniej niż trzy miesiące - zostało mu puszczone w niepamięć i przebaczone na podstawie przepisów wymienionego wyżej dekretu o amnestii lub innych ustaw amnestyjnych, a w szczególności na podstawie art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii (Dz. U. Nr 11, poz. 57)?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Przedstawione w pytaniu zagadnienie sprowadza się do dwóch kwestii, a mianowicie: czy popełnienie przez oskarżonego przestępstw, o których mowa w art. 1 pkt 1-3 oraz w art. 3, 5 i 6 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) w ciągu pięciu lat po odbyciu w całości lub przynajmniej w trzeciej części kary, nie mniej jednak niż trzech miesięcy, orzeczonej za przestępstwo tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek, pociąga za sobą na podstawie art. 7 pkt 1 tegoż dekretu wyłączenie zastosowania do przestępstwa, do którego sprawca powrócił, dobrodziejstw wymienionego dekretu o amnestii w wypadku, gdy poprzednie przestępstwo - to jest to, za które sprawca został skazany - na karę pozbawienia wolności odbytą w całości lub przynajmniej w trzeciej części, lecz nie mniej niż trzy miesiące, zostało mu puszczone w niepamięć i przebaczone:a) na podstawie przepisów dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r.;b) na podstawie innych ustaw amnestyjnych, a w szczególności na podstawie art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii (Dz. U. Nr 11, poz. 57).Rozróżnienie wskazanych wyżej dwóch sytuacji jest konieczne z tego względu, że skutki recydywy, o której była mowa, są różne w zakresie wyłączenia na podstawie art. 7 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. stosowania dobrodziejstw amnestii przewidzianych w tym dekrecie w stosunku do przestępstw, które uległy puszczeniu w niepamięć i przebaczeniu lub zostały uznane za niebyłe na podstawie przepisów tego dekretu, oraz do przestępstw, które w ten sam sposób potraktowała ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii i wcześniejsze ustawy amnestyjne.II. Art. 7 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii głosi, że amnestii nie stosuje się do przestępstw, o których mowa w art. 1 pkt 1-3 oraz w art. 3, 5 i 6 popełnionych w ciągu 5 lat po odbyciu w całości lub przynajmniej w trzeciej części kary pozbawienia wolności, nie mniej jednak niż trzech miesięcy, orzeczonej za przestępstwo tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek.Część zagadnień wynikających na tle tego przepisu rozważył już Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 4 czerwca 1965 r. VI KO 57/64.W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił w szczególności, że wtedy kiedy sprawca popełnił przestępstwo powrotne, poprzednie przestępstwo nie tylko nie było jeszcze puszczone w niepamięć i przebaczone albo uznane za niebyłe na podstawie jakiegokolwiek przepisu, lecz przeciwnie, wymierzona za nie kara została już odcierpiana w rozmiarze wskazanym w art. 7 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, oraz ze wobec tego w stosunku do recydywistów, o których mowa w art. 7 pkt 1 dekretu o amnestii, puszczenie w niepamięć i przebaczenie przestępstw wymienionych w art. 1 pkt 1-3 oraz uznanie skazania za te przestępstwa za niebyłe następuje jedynie w stosunku do przestępstwa poprzedniego, lecz z ograniczeniem wynikającym z istnienia recydywy, o której mówi art. 7 pkt 1 dekretu. Wynika to również z brzmienia tego przepisu, który mówiąc o recydywie, stanowiącej przeszkodę do zastosowania dobrodziejstw amnestii, wymienia jedynie czas popełnienia przestępstwa powrotnego, datę odbycia kary pozbawienia wolności za poprzednie przestępstwa, rozmiar odbytej za nie kary oraz rodzaj i pobudki obu przestępstw, lecz nie wspomina o chwili wszczęcia postępowania karnego przeciwko sprawcy przestępstwa powrotnego oraz o dacie wyrokowania w sprawie o to przestępstwo. Tak więc ustaleniu recydywy, o której mówi art. 7 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że w chwili wszczęcia postępowania karnego lub wyrokowania skazanie za poprzednie przestępstwo wymienione w art. 1 pkt 1-3 już prawnie nie istniało (oczywiście poza skutkami, o których mowa w art. 2 ust. 2 i 3 tegoż dekretu o amnestii). W konkluzji więc należy dojść do wniosku, że odbycie przez sprawcę kary w rozmiarach wskazanych w art. 7 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii stanowi na podstawie tego przepisu - poza wyjątkiem określonym w art. 8 dekretu - przeszkodę do zastosowania amnestii do przestępstwa tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek wymienionych w dekrecie w art. 1 pkt 1-3 oraz w art. 3, 5 i 6, a do którego sprawca powrócił w terminie wskazanym w art. 7 pkt 1 dekretu.III. Odmiennie natomiast kształtuje się sytuacja, jeżeli przestępstwo poprzednie na mocy postanowień ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii lub wcześniejszej zostało puszczone w niepamięć lub przebaczone albo skazanie za nie zostało uznane za niebyłe. W takim bowiem wypadku w chwili wejścia w życie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii przestępstwo to i jego skutki pod względem prawnym nie istniały. Nie może więc ono stanowić podstawy do odmowy w myśl art. 7 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, zastosowania dobrodziejstw przewidzianych w przepisach tego dekretu ze względu na recydywę, o której mowa w tymże art. 7 pkt 1. Dodać trzeba, że Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Karnej z dnia 28 czerwca 1956 r. Nr I KO 118/56 (OSN 1956, zeszyt III, poz. 34) wyjaśnił, że skazanie przez Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym i odbycie wymierzonej przez nią kary w całości lub przynajmniej w trzeciej części za czyn popełniony z tych samych pobudek lub należący do tego samego rodzaju - nie stanowiły przeszkody do stosowania dobrodziejstwa amnestii z 1956 r. pomimo recydywy.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy w powiększonym składzie udzielił odpowiedzi jak w sentencji.