VI KZP 20/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), S. Dąbrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka C., oskarżonego z art. 6 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu kwestii wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, przedstawionej przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi postanowieniem z dnia 25 sierpnia 1969 r., a mianowicie:"Czy w myśl brzmienia art. 7 pkt 4 ustaw z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) (chodzi o drugą cześć zdania od słowa "oraz"), zostały wyłączone spod dobrodziejstwa amnestii jedynie takie osoby winne zagarnięcia mienia społecznego, które odegrały rolę wiodącą w "zorganizowanej grupie przestępczej" w rozumieniu art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), czy również i takie, które kierowały zagarnięciom mienia społecznego dokonanym w składzie co najmniej trzyosobowym lub zorganizowały tego rodzaju akcję przestępczą?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArt. 7 pkt 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) wyłącza stosowanie jej do osób organizujących lub kierujących zagarnięciem mienia społecznego dokonanym w grupie przestępczej.Pojęcie "grupy przestępczej" nie występuje ani w kodeksie karnym, ani w innych ustawach karnych, natomiast w ustawie z dnia 18 czerwca 1959 r. i w ustawie karnej skarbowej występuje zbliżone pojęcie, a mianowicie "zorganizowana grupa przestępcza".Skoro jednak w ustawie o amnestii nie posłużono się pojęciem "zorganizowanej grupy przestępczej", lecz pojęciem "grupy przestępczej", to należy wyciągnąć stąd wniosek, że w ustawie tej chodzi o pojęcie inne, mające szerszy zakres, obejmujące nie tylko zorganizowaną, ale również każdą inną grupę przestępczą.Z samej istoty pojęcia "grupa" wynika, że w jej skład muszą wchodzić co najmniej trzy osoby. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wytycznych w sprawie stosowania ustaw z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) (OSN zesz. III z 1962 r. poz. 37), interpretując tam pojęcie zorganizowanej grupy przestępczej. Wyjaśnienie to należy stosować również do każdej innej grupy przestępczej.Trzeba podkreślić, że w praktyce najczęściej będzie chodziło o zorganizowaną grupę przestępczą. Skoro bowiem zagarnięcie mienia społecznego zostaje dokonane w grupie przestępczej, w której jeden z jej uczestników organizuje lub kieruje tym zagarnięciem dokonanym w tejże grupie, to w zasadzie może już istnieć element organizacji ułatwiający popełnienie przestępstwa, co nadawałoby tej grupie - zgodnie ze wspomnianymi wytycznymi SN - charakter zorganizowanej grupy przestępczej.O grupie przestępczej niezorganizowanej można mówić np. wtedy, gdy osoba organizująca lub kierująca zagarnięciem mienia społecznego porozumiewa się z poszczególnymi osobami oddzielnie, a każda z tych osób, nie umawiając się wspólnie, jest przekonana, iż działa tylko z jedną osobą i nie zdaje sobie sprawy, że wchodzi w skład jakiejś grupy. W takiej sytuacji - mimo że żadna z tych osób z braku świadomości nie może odpowiadać za udział w zorganizowanej grupie przestępczej - osoba organizująca lub kierująca zagarnięciem mienia społecznego w takiej grupie z mocy art. 7 pkt 4 ustawy z 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) będzie spod jej dobrodziejstwa wyłączona.