VI KZP 20/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Mioduski, W. Sutkowski. Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Haliny K., oskarżonej z art. 241 § 3 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 lutego 1972 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sprawca wręczający łapówkę funkcjonariuszowi MO w zamian za odstąpienie od wszczęcia dochodzenia działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w rozumieniu art. 120 § 3 k.k. i czy w związku z tym orzeczenie wobec tego sprawcy grzywny na podstawie art. 36 § 3 k.k. jest obligatoryjne?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 36 § 3 k.k. sąd orzeka grzywnę obok kary pozbawienia wolności między innymi w wypadku, gdy sprawca dopuszczając się przestępstwa działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Korzyścią taką - według art. 120 § 3 k.k. - jest zarówno korzyść dla sprawcy, jak i korzyść dla kogo innego.Osiągnięcie takiej korzyści zatem musi być celem działania sprawcy. Kwestii tej więc nie może przesądzać fakt, że w wyniku działania sprawcy korzyść majątkową odniosła inna osoba, jeżeli nie ustalono, że sprawca działał w celu osiągnięcia takiej korzyści dla tej osoby.Sprawca działa w celu osiągnięcia dla innej osoby korzyści majątkowej, jeżeli zmierza do jej przysporzenia, co zachodzi wówczas, gdy działa on w interesie tej osoby. Za takim rozumieniem art. 120 § 3 k.k. przemawia między innymi okoliczność, że działanie sprawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla kogo innego ustawa traktuje jako taką samą podstawę orzeczenia grzywny jak działanie w celu osiągnięcia takiej korzyści dla samego sprawcy, a przy wymiarze kary grzywny nakazuje między innymi uwzględniać korzyść, którą sprawca osiągnął lub zamierzał osiągnąć bez różnicy, czy dla siebie, czy też dla innej osoby (art. 36 § 3 k.k.).W wypadku przestępstwa określonego w art. 241 § 3 k.k., polegającego na wręczeniu korzyści majątkowej funkcjonariuszowi MO w zamian za odstąpienie od wszczęcia dochodzenia, celem działania sprawcy jest w zasadzie zapobieżenie wszczęciu postępowania karnego. Okoliczność, że w takim wypadku funkcjonariusz ten osiągnął korzyść majątkową, nie oznacza, iż przysporzenie korzyści temu funkcjonariuszowi było celem działania sprawcy w rozumieniu art. 36 § 3 k.k.Tylko wówczas, gdy z zaniechaniem postępowania karnego wiąże się korzyść majątkowa dla sprawcy lub dla kogo innego (np. przez uniknięcie odebrania skradzionej rzeczy, zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 363 k.p.k.), a sprawca działa w celu osiągnięcia tej właśnie korzyści, istnieje przewidziana w wymienionym wyżej przepisie podstawa do orzeczenia grzywny.