VI KZP 24/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: K. Grzebuła, A. Kafarski, F. Karolus (sprawozdawca), W. Komorniczak (współsprawozdawca), F. Korzeń, Z. Neumann.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 maja 1966 r., skierowanego zarządzeniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów Izby Karnej, o wyjaśnienie kwestii prawnej:"Czy w wypadku, gdy występek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s., za który sprawca był skazany na karę grzywny uiszczoną co najmniej w trzeciej części, został puszczony w niepamięć i przebaczony na podstawie art. 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii - może być zastosowany art. 25 § 1 lit. a) u.k.s. do ponownego występku skarbowego z art. 85 § 1 u.k.s.?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższymuchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWystępek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s., za który sprawca został skazany na grzywnę, ulega puszczeniu w niepamięć i przebaczeniu na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii z chwilą wejścia w życie tego dekretu, a więc z dniem 22 lipca 1964 r. (art. 1 i 15 powyższego dekretu).Jeżeli sprawca uiścił trzecią część grzywny wymierzonej mu za powyższy występek, a następnie jeszcze przed dniem 22 lipca 1964 r. popełnił nowy występek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s., to do tego nowego występku skarbowego ma zastosowanie art. 25 § 1 pkt 2 lit. a) u.k.s., albowiem pierwszy występek skarbowy nie był jeszcze wtedy puszczony w niepamięć i przebaczony na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, a nowego występku skarbowego dopuścił się sprawca w warunkach powrotu do przestępstwa, określonych w art. 25 § 1 pkt 2 lit a) u.k.s.Należy zaznaczyć, że dla oceny drugiego występku skarbowego decydujące znaczenie ma stan istniejący w chwili jego popełnienia, a nie w chwili wszczęcia postępowania karnego czy wyrokowania. Czyn sprawcy oceniany jest zawsze według czasu jego popełnienia i ustawa amnestyjna z roku 1964 nie tylko nie wprowadza w tym względzie żadnych wyjątków, ale zasadę tę jeszcze potwierdza.Na skutek zastosowania do drugiego występku skarbowego przepisów art. 25 § 1 pkt 2 lit. a) u.k.s., występek ten jest zagrożony karą aresztu do lat 3 z możliwością wymierzenia także grzywny, a więc nie ulega on abolicji z art. 1 i 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii, a jedynie - wobec niewyłączenia spod dobrodziejstwa amnestii tego rodzaju powrotu do przestępstwa (art. 7 dekretu) - mogą mieć do niego zastosowanie art. 3 i następne tego dekretu.Podobnie kształtuje się sytuacja prawna skazanego za występek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s. sprawcy, który rozpoczął ponowną działalność przestępczą przed wejściem w życie dekretu o amnestii i kontynuował ją w okresie późniejszym po dniu 22 lipca 1964 r.Występek z art. 85 § 1 u.k.s. jest przestępstwem trwałym. Biegnie ono od chwili, kiedy powstał dla sprawcy obowiązek prowadzenia ksiąg, a kończy swój byt z chwilą wykonania lub ustania tego obowiązku albo skazania za ten występek.W razie kontynuowania zatem po dniu 22 lipca 1964 r. przestępczej działalności przez sprawcę, ma do niego nie tylko zastosowanie art. 25 § 1 pkt 2 lit. a) u.k.s., lecz nadto nie może on korzystać z dobrodziejstwa amnestii.Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja, gdy sprawca skazany za występek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s. na karę grzywny, popełnił następnie nowy występek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s. po wejściu w życie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii. W tym wypadku, z chwilą wejścia w życie dekretu o amnestii, skazanie za pierwszy występek skarbowy uważa się za niebyłe - i to niezależnie od tego, czy sprawca uiścił grzywnę w całości lub w części - a karta karna ulega usunięciu z rejestru skazanych (art. 2 ust. 2 dekretu o amnestii).Jeżeli więc sprawca po dniu 22 lipca 1964 r. popełni nowy występek skarbowy z art. 85 § 1 u.k.s., to nie może mieć do niego zastosowania art. 25 § 1 pkt 2 lit. a) u.k.s., albowiem wobec zatarcia poprzedniego skazania z mocy wyraźnej woli ustawy skazanie to utraciło skutki prawne i nie może być brane pod uwagę przy ocenie nowego czynu sprawcy, a w szczególności, czy zachodzi powrót do przestępstwa określony w art. 25 § 1 u.k.s.