VI KZP 24/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Mikos. Sędziowie: H. Kwaśny, Z. Kwiecień, J. Kosiński, W. Ochman (współsprawozdawca), E. Porębski, H. Szwaczkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Janiny C., oskarżonej z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (jedn. tekst: Dz. U. 1982 r. Nr 36, poz. 243), po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 16 lipca 1985 r. i na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241) przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 października 1985 r. zagadnienia prawnego, wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz. U. Nr 23, poz. 100) oznacza w odniesieniu do wykroczenia określonego w art. 135 k.w. podwyższenie wartości kwotowej towaru z 8.000 zł do 20.000 zł?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUkrywanie przed nabywcą towaru przeznaczonego do sprzedaży i odmowa bez uzasadnionej przyczyny jego sprzedaży stanowiły przed 1981 r. - niezależnie od wartości towaru - wykroczenia określone w art. 135 k.w.Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (Dz. U. Nr 24, poz. 124) w art. 2 wyłączyła pewne kategorie czynów wymienionych w art. 135 k.w., czyniąc z nich przestępstwa. W rezultacie tej zmiany z dniem 30 września 1981 r. wykroczeniami pozostały czyny polegające:a) na ukrywaniu towaru przeznaczonego do sprzedaży w wypadkach, gdy wartość tego towaru wynosi do 2.000 zł, orazb) na umyślnej odmowie sprzedaży przeznaczonego do sprzedaży towaru - bez względu na jego wartość.W związku z tym wprowadzone zostało rozgraniczenie pomiędzy przestępstwem polegającym na ukrywaniu przeznaczonego do sprzedaży towaru i wykroczeniem polegającym na ukrywaniu towaru przeznaczonego do sprzedaży, w zależności od wartości kwotowej towaru będącego przedmiotem przestępstwa lub - odpowiednio - wykroczenia, przy czym linię graniczną stanowiła tu kwota 2.000 zł. W konsekwencji zakres wykroczenia określonego w art. 135 k.w. uległ zmianie, mimo że kodeks wykroczeń w części dotyczącej art. 135 nie został wprost znowelizowany. Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz. U. Nr 16, poz. 125) w § 3 art. 2 stanowi m.in., że ilekroć ustawy określają za wykroczenia wartość kwotową towaru, tylekroć ustala się ją w poczwórnej wysokości. Konsekwencją tego przepisu było m.in. podwyższenie wartości kwotowej towaru w wypadku wykroczeń polegających na ukrywaniu towaru przeznaczonego do sprzedaży do kwoty 8.000 zł. Dalsze zmiany zostały wprowadzone przez ustawę z dnia 9 października 1982 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu spekulacji (Dz. U. Nr 33, poz. 218). Ustawa ta w art. 1 pkt 2 nadała nowe brzmienie art. 2 ustawy o zwalczaniu spekulacji. W rezultacie tej zmiany: a) za przestępstwo zostały uznane czyny polegające na odmowie sprzedaży towaru o wartości przekraczającej 8.000 zł, b) wprowadzono przestępstwa kwalifikowane polegające na ukrywaniu i odmowie sprzedaży towaru o wartości przekraczającej 200.000 zł, c) uznano za przestępstwa czyny polegające na ukrywaniu i odmowie sprzedaży towaru nie tylko w przedsiębiorstwie handlu detalicznego, ale również i w przedsiębiorstwie gastronomicznym. Należy podkreślić, że nowe sformułowanie art. 2 ustawy o zwalczaniu spekulacji, wprowadzone cytowaną ustawą z dnia 9 października 1982 r., nie może być rozumiane jako wprowadzenie - dopiero tą ustawą - nowej wyższej (ustalonej na kwotę 8.000 zł) linii granicznej pomiędzy wykroczeniem polegającym na ukrywaniu towaru a stanowiącym jego odpowiednik przestępstwem; przeciwnie - wyższa wartość kwotowa towaru (8.000 zł) - jako element rozgraniczający wymienione przestępstwo od wykroczenia - została wprowadzona, jak wspomniano, już wcześniej, mianowicie przez § 3 art. 2 cytowanej ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Wymienienie w nowej redakcji art. 2 ustawy o zwalczaniu spekulacji kwoty 8.000 zł stanowi jedynie potwierdzenie zasadności takiego stanowiska, a wynikło z tego, że wobec wprowadzenia ustawą z dnia 9 października 1982 r. zmian w art. 2, polegających na uzupełnieniu stanu faktycznego, na podziale na ustępy, na zmianie sankcji, konieczne było - stosując prawidłową metodę legislacyjną - podanie nowego pełnego brzmienia tego artykułu. Jak z tego wynika - górna granica wartości towaru w wypadku wykroczeń polegających na ukrywaniu i odmowie sprzedaży towaru została określona na podstawie wymienionych przepisów na kwotę 8.000 zł. Wprawdzie kwota ta nie została w art. 135 k.w. wymieniona expressis verbis, niemniej jednak faktyczna merytoryczna treść tego artykułu jest w świetle omówionych przepisów oczywista. Artykuł 6 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz. U. Nr 23, poz. 100) stanowi m.in., że ilekroć - w wypadku wykroczeń - przepisy ustaw określają wartość kwotową towaru, tylekroć ustala się ją w dwu i pół raza wyższej wysokości. Skoro więc art. 135 k.w. w zestawieniu z art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy o zwalczaniu spekulacji zawiera określenie wartości kwotowej towaru, do której czyn stanowi wykroczenie, przeto art. 6 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1985 r. ma do niego zastosowanie (podobnie jak do przepisów obejmujących inne wykroczenia, gdzie wartość kwotowa została określona w sposób wyraźny) i w związku z tym obecnie - zgodnie z art. 6 ust. 3 - kwota ta została w art. 135 k.w. podwyższona do 20.000 zł. Przyjęcie zaś innego stanowiska prowadziłoby do tego, że czyny o większym stopniu społecznego niebezpieczeństwa, jak np. czyny określone w art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (Dz. U. z 1982 r. Nr 36, poz. 243, z późn. zm.), stanowiłyby wykroczenia przy wartości towaru do 20.000 zł, podczas gdy odmowa sprzedaży i ukrywanie towaru, a więc czyny o mniejszym ładunku społecznego niebezpieczeństwa (co wynika chociażby z porównania sankcji określonej w art. 135 k.w. i w art. 1 ust. 6 ustawy z dnia 25 września 1981 r.) stanowiłyby przestępstwa już w wypadku, gdy wartość towaru przekroczyła 8.000 zł.Za takim stanowiskiem przemawia również treść art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1985 r., z którego wyraźnie wynika, czy i w jakim zakresie ustawodawca ograniczył stosowanie przepisów tej ustawy do ustawy o zwalczaniu spekulacji; a contrario - w pozostałych, nie wyłączonych przez ustawodawcę wyraźnym przepisem, wypadkach przepisy ustawy z dnia 10 maja 1985 r., a więc w tym i jej art. 6 ust. 3, mają zastosowanie także do ustawy o zwalczaniu spekulacji.