VI KZP 38/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Staszkiewicz. Sędziowie: S. Kotowski (sprawozdawca), R. Młynkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ryszarda P., oskarżonego z art. 181 § 1 i art. 182 § 1 k.k. oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu (Dz. U. Nr 27, poz. 169), po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 29 października 1975 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności przy skazaniu sprawcy za kilka czynów przestępnych dopuszczalne jest orzeczenie grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k., niezależnie od obligatoryjnej grzywny przewidzianej w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu (Dz. U. Nr 27, poz. 169), lub art. 36 § 3 k.k. za jeden ze zbiegających się czynów?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ motywów projektu obecnie obowiązującego kodeksu karnego (patrz "Projekt kodeksu karnego oraz przepisów wprowadzających kodeks karny", Wydawnictwo Prawnicze 1968, s. 117) zupełnie jasno wynika, że grzywna wymierzona na podstawie art. 75 § 1 k.k. obok kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, podkreślać ma element dolegliwości, który, jeżeli wykonanie kary pozbawienia wolności ulega zawieszeniu, jest w opinii społecznej bagatelizowany. W tym właśnie celu przepis art. 75 § 1 k.k. pozwala na wymierzenie obok kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, kary grzywny, której wymierzenie na podstawie innego przepisu kodeksu karnego lub innej ustawy nie jest możliwe.Dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, a w szczególności uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1970 r. - VI KZP 34/70 (OSNKW 1970, z. 11, poz. 140) wskazuje, że sąd może orzec grzywnę na podstawie art. 75 § 1 k.k. tylko wtedy, gdy jej wymierzenie na innej podstawie nie jest przewidziane. Oznacza to, że jeżeli przewidziane jest wymierzenie grzywny jako kary samoistnej lub obok kary pozbawienia wolności (obligatoryjnie lub faktultatywnie), to wymierzenie grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k. nie ma racji bytu. Zabezpiecza to możliwość wymierzenia kary grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k. w wypadku, gdy sąd mógł wymierzyć tylko karę pozbawienia wolności i wykonanie tej kary warunkowo zawiesił. Tylko bowiem w takim wypadku istnieje podkreślana w cytowanych motywach sytuacja, że dolegliwość skazania wyłącznie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania może być w opinii społecznej bagatelizowana i w celu podkreślenia momentu dolegliwości może zachodzić potrzeba wymierzenia grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k.Jakkolwiek dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego odnosi się do sytuacji, w której warunkowemu zawieszeniu ulega kara pozbawienia wolności za jedno przestępstwo, to stwierdzić należy, że nie ma podstaw do zajęcia odmiennego stanowiska, gdy chodzi o zawieszenie wykonania kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej za zbiegające się przestępstwa. Jeżeli za żadne ze zbiegających się przestępstw nie ma możliwości orzeczenia kary grzywny na podstawie innego przepisu kodeksu karnego lub innej ustawy, to przy warunkowym zawieszeniu łącznej kary pozbawienia wolności, orzeczonej na podstawie kar pozbawienia wolności wymierzonych za zbiegające się przestępstwa, istnieje możliwość orzeczenia grzywny na podstawie art. 75 § 1 k.k.Natomiast w wypadku, gdy chociażby za jedno ze zbiegających się przestępstw sąd mógł wymierzyć grzywnę na podstawie innego przepisu kodeksu karnego lub innej ustawy, orzekanie grzywny przewidzianej w art. 75 § 1 k.k. obok kary pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono, nie ma racji bytu. Ten bowiem dodatkowy element dolegliwości może być wprowadzony obok łącznej kary pozbawienia wolności, warunkowo zawieszonej, przez wymierzenie za chociażby jedno ze zbiegających się przestępstw kary grzywny na podstawie innego przepisu kodeksu karnego lub innej ustawy.