VI KZP 42/65
UchwałaIzba Karna1965-11-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wycofanie pieniędzy wpłaconych do kasy przez kierownika sklepu uspołecznionego w celu ukrycia niedoboru stanowi zagarnięcie mienia społecznego, czy też wypełnia znamiona przestępstwa z art. 286 k.k.?Ratio decidendi
Wycofanie pieniędzy wpłaconych do kasy przez kierownika sklepu uspołecznionego w celu ukrycia niedoboru nie stanowi zagarnięcia mienia społecznego, jeśli niedobór nie został spowodowany przez sprawcę lub jeśli sprawca nie miał zamiaru spowodowania nowego uszczerbku. Jednakże, jeśli kierownik sklepu ukrywa stwierdzony niedobór, nie zawiadamiając o nim władzy przełożonej, popełnia przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.Stan faktyczny
Rozważano sytuację kierownika sklepu uspołecznionego, który wycofał pieniądze wpłacone do kasy w celu ukrycia istniejącego niedoboru. Analizowano, czy takie działanie jest zagarnięciem mienia społecznego, czy też przestępstwem z art. 286 k.k. Rozważano przypadki, gdy niedobór był następstwem zagarnięcia przez sprawcę, gdy sprawca sam spowodował niedobór, lub gdy za niedobór nie ponosił winy kierownik sklepu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił udzielić odpowiedzi na pytanie prawne dotyczące kwalifikacji czynu polegającego na wycofaniu pieniędzy w celu ukrycia niedoboru.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski.Sędziowie: Z. Chełmicki, A. Kafarski, S. Kotowski, Z. Kubec, J. Matysiak (sprawozdawca), F. Szeliński (współsprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1965 r. o wyjaśnienie przepisu art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwo przeciw własności społecznej w kwestii:"Czy wycofanie pieniędzy wpłaconych do kasy przez kierownika sklepu uspołecznionego w celu ukrycia niedoboru jest zagarnięciem mienia społecznego, czy też działaniem wypełniającym znamiona przestępstwa z art. 286 k.k.?"Po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 29 ust. 112 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW związku z przedstawionym pytaniem należy rozważyć różne sytuacje, które mogą być źródłem powstania niedoboru.1. W wypadku gdy niedobór był następstwem zagarnięcia przez sprawcę mienia społecznego, chwilowe wycofanie przez niego pieniędzy wpłaconych do kasy w celu ukrycia niedoboru nie może być uznane za zagarnięcie tego mienia. Przemawia za tym brak zamiaru sprawcy spowodowania nowego uszczerbku w mieniu społecznym oraz fakt, że takie działanie sprawcy obiektywnie nie doprowadza do powstania uszczerbku w mieniu społecznym większego niż uszczerbek już wyrządzony.2. To samo odnosi się do wypadku, gdy działanie określone w pytaniu podejmuje kierownik sklepu uspołecznionego, który sam spowodował niedobór w mieniu społecznym lub przyczynił się do jego powstania wskutek niedopełnienia obowiązków służbowych. Dla rozpatrywanego zagadnienia obojętna jest bowiem kwalifikacja prawna przestępstwa, w wyniku którego powstał ten niedobór.3. Podobnie przedstawia się sprawa w wypadku, gdy za powstały niedobór nie ponosi winy kierownik sklepu uspołecznionego. Wpłacenie na pewien okres i wycofanie następnie z kasy tej samej kwoty nie powoduje uszczerbku w mieniu społecznym, a jedynie ukrycie wcześniej powstałego uszczerbku. W przeciwieństwie jednak do poprzednich sytuacji kierownik sklepu uspołecznionego obowiązany jest o stwierdzonym przez siebie niedoborze zawiadomić swą władzę przełożoną. Nie dopełniając tego obowiązku i ukrywając niedobór, kierownik taki popełnia przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.Z powyższych względów Sąd Najwyższy w składzie powiększonym uchwalił jak wyżej.
Powiązane orzeczenia
- III K 534/62 1963-01-16Czy niedobór w mieniu społecznym, wynikający z niedopełnienia obowiązków kierownika sklepu, może być kwalifikowany jako przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego, czy też jako przestępstwo niegospodarności?
- II K 3/53 1953-05-25Czy sklepowa spółdzielni, która dla ukrycia zawinionych przez siebie braków wykazuje w raportach sklepowych większe sumy, niż faktycznie wpłaciła do kasy, dopuszcza się nowego przestępstwa z art. 287 k.k., czy też jej dz…
- IV K 279/58 1958-04-29Czy kierownik sklepu spółdzielczego, który doprowadził do powstania braku towarowego w wyniku zaniedbań obowiązków, popełnił przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., nawet jeśli nie można wykazać bezpośredniego związku przyczyn…
- IV KR 287/67 1968-12-09Czy wyprowadzenie przez kierownika sklepu towarów z majątku społecznego w celu uniknięcia ujawnienia nadwyżki towarowej, spowodowanej wprowadzeniem do obrotu towarów prywatnych, stanowi przestępstwo przywłaszczenia mieni…
- II K 518/58 1959-06-16Czy dążenie do ukrycia niedoborów towarowych w celu uniknięcia odpowiedzialności cywilnoprawnej lub osobistego obciążenia wysokością spowodowanych niedoborów może być uznane za działanie z chęci zysku w rozumieniu art. 2…
Powołane przepisy
art. 2 § 1art. 286 KKart. 29 ust. 112art. 286 § 1 KK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.