II K 3/53

Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy zważył co następuje:Odnośnie rewizji osk. Henryka K.Obowiązkiem oskarżonego, jako kierownika C. R. S. było nie tylko strzec i utrwalać spółdzielczą własność, ale zwalczać marnotrawstwo i niedbalstwo oraz przestępny stosunek do mienia społecznego.Oskarżony nie tylko nie wykazał właściwego stosunku do mienia społecznego, ale jeszcze wykorzystał dla swej przestępnej działalności bezład gospodarczy w Spółdzielni. Wyrok Sądu jest słuszny i kara wymierzona oskarżonemu nie jest niewspółmiernie rażąco wysoka w stosunku do szkodliwości społecznej czynów oskarżonego, które poza wyrządzeniem szkody materialnej godzą w budownictwo socjalizmu na wsi podrywając autorytet rozwijającej się Spółdzielni na terenie gminy Ch.Zarzut rewizji osk. Jadwigi Z., Matyldy K., Haliny K. i Anny S., że na terenie Spółdzielni panował bezład gospodarczy, jest słuszny, ale nie zwalnia tych oskarżonych od odpowiedzialności karnej.Oskarżone bowiem dopuściły się przypisanych im czynów przestępnych (za wyjątkiem zarzuconego Halinie K. przestępstwa z art. 287 § 1 k. k., o czym mowa niżej), za które Sąd Wojewódzki wymierzył im słuszne kary, przyjmując jako okoliczności łagodzące tak względy osobiste oskarżonych, jak i stosunki panujące w Spółdzielni. Oskarżone, jako sklepowe, zdawały sobie sprawę z tego, że .przyjmowanie towarów i rachunków bez sprawdzenia, wydawanie towarów na kredyt, niesporządzanie remanentów musi doprowadzić do chaosu materiałowego i finansowego, a w konsekwencji do powstania niedoboru, co faktycznie nastąpiło.Nie uchyla odpowiedzialności oskarżonych okoliczność, że z ich winą zbiega się wina innych pracowników spółdzielni. Dlatego brak wszelkich podstaw do zakwalifikowania czynów oskarżonych z art. 286 § 3 k. k.Oskarżone, zamiast wykonywać swoje obowiązki sklepowych w sposób właściwy i strzec dobra spółdzielczego, wykazały przestępny stosunek do tego dobra.Niesłusznie natomiast skazano osk. Halinę K. za przestępstwa z art. 287 § 1 k. k. Przewód sądowy ustalił, że osk. K. celem ukrycia zawinionych przez siebie braków wykazywała w raportach sklepowych większe sumy, niż istotnie wpłacała do kasy.Sklepowa Spółdzielni, która dla ukrycia zawinionego przez siebie niedoboru stwierdza nieprawdę w sporządzonych raportach sklepowych, podając w nich niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy dane odnośnie wysokości utargów, nie dopuszcza się w ten sposób nowego przestępstwa z art. 287 k. k., lecz działanie jej należy traktować jako dalsze ogniwo przestępnego działania z art. 286 k. k.Z tych zatem względów skoro w czynie osk. K. brak cech odrębnego przestępstwa z art. 287 k. k., Sąd Najwyższy na podstawie art. 305 k.p.k. uchylił w tej części wyrok Sądu pierwszej instancji i oskarżoną od zarzutu popełnienia tego przestępstwa uniewinnił.Oskarżeni K. i K. wiedzieli, że przy oddaniu i odbiorze sklepu przez sklepowego winien być sporządzony remanent i już sam fakt niesporządzenia remanentu stanowi niedopełnienie obowiązku, ciążącego na prezesie spółdzielni, gdyż taki stan może spowodować szkodę czy to dla spółdzielni czy pracownika, co w danym wypadku miało miejsce. A zatem tego rodzaju zaniechanie ze strony oskarżonych K. i K. stanowi przestępstwo z art. 286 § 1 k. k.Jeśli chodzi o kredytowanie towarów, to oskarżony H. przyznał, że wiedział, iż sprzedaż na kredyt jest niedopuszczalna, a skoro, jak to przewód sądowy wykazał, oskarżony nie tylko polecił sprzedawać towary na kredyt, ale i sam korzystał z kredytu, słusznie zakwalifikował Sąd ten czyn jako przestępstwo z art. 286 § 1 k. k.Wydanie polecenia sprzedaży towarów na kredyt i korzystanie z kredytu w przedsiębiorstwach spółdzielczych jest szkodliwe społecznie, wyłącza bowiem na pewien czas z obiegu sumy, utrudnia kontrolę i daje sposobność do nadużyć i jako takie winno się spotkać z należytą represją karną.Jeśli chodzi o wypłatę diet, to wysokość tychże została unormowana Zarządzeniem nr 22 cz. 311/49 sprostowanym zarządzeniem nr 26 z 15.XI.1949 r. oraz Zarządzeniem nr 19 poz. 240 p. 7 z 20.XII.1951 r., a zatem za wypłatę diet w większej wysokości, aniżeli przepisy określały, odpowiada Zarząd, do którego obowiązków należy akceptacja rachunku.Sprzedaż towarów, a szczególnie chodliwych, z magazynu poza sklepem spółdzielczym osobom wybranym i znajomym powoduje - prócz chaosu w ewidencji towarów - zahamowanie normalnej detalicznej sprzedaży tych towarów w sklepie spółdzielczym. Działalność tego rodzaju jest szczególnie szkodliwa, utrudnia normalne zaopatrzenie wsi w towary, co stanowi istotną część składową sojuszu robotniczo - chłopskiego, i doprowadza do tego, że chłop, który nie utrzymuje stosunków lub znajomości z członkami zarządu Spółdzielni, z trudnością może zaopatrzyć się w niektóre potrzebne mu artykuły przemysłowe.Słusznie zatem Sąd Wojewódzki uznał czyn osk. wymieniony w ust. XIII za przestępstwo z art. 286 § 1 k. k.Zarządzenia Spółdzielni, dotyczące zakazu sprzedaży towarów poza sklepem, stwierdzają szkodliwość społeczną takiego czynu i stanowią raczej przypomnienie pracownikom o niedopuszczalności tego rodzaju praktyki.Sąd Wojewódzki, zgodnie z wynikami rozprawy ustalił, że oskarżony K., przywożąc towar do sklepów, znajdował się często w stanie pijanym, towar dostarczony nie zgadzał się z rachunkami i brak było towaru. Oskarżony przytacza w rewizji, że tylko oskarżone sklepowe, chcąc usprawiedliwić swoje niedobory przerzucają winę na oskarżonego, aczkolwiek inne ekspedientki zeznały, że ilość dostarczonego towaru przez osk. zgadzała się z dowodami dostawy, a jeśli czegoś brakowało, to oskarżony towar brakujący dostarczał, albo wypłacał zań gotówkę.Twierdzenia oskarżonego nie znajdują poparcia w przewodzie sądowym...Fakt, że oskarżony na żądanie sklepowych wypłacał gotówkę w miejsce niedostarczonego towaru, oraz że sklepowe potwierdzały odbiór towaru zgodnie z rachunkami, nie uchyla winy oskarżonego, gdyż już to samo, że oskarżony pokrywał braki w towarze, świadczy o tym, że oskarżony danego towaru, czy jego części nie dostarczył do sklepu, mimo że sklepowa potwierdziła jego odbiór. Oskarżony miał obowiązek dostarczyć towar według rachunku, a skoro tego nie czynił słusznie Sąd uznał winę osk. z art. 286 § 1 k. k. Okoliczność, że sklepowe podpisywały odbiór towaru zgodnie z rachunkiem nie uchyla winy oskarżonego i nie zmienia faktu, że nie dostarczał często towarów do sklepów w ilości wyszczególnionej w dokumentacji.Zakaz sprzedaży towarów na kredyt istniał od chwili wydania instrukcji nr 5. V. R. S. z dnia 1.II.1949 r., a skoro oskarżony jako członek Zarządu Spółdzielni sam korzystał z kredytu i nie uczynił nic, by stan ten zmienić, słusznie Sąd zakwalifikował czyn oskarżonego jako przestępstwo z art. 286 § 1 k. k. O szkodliwości społecznej sprzedaży towarów w sklepach spółdzielczych mowa wyżej.Okoliczność, że osk. nie wydał polecenia objęcia sklepu przez ob. B., oraz że osk. L. przyjęła sklep na podstawie remanentu sporządzonego przez Komisję, ale nie w jej obecności, nie uchyla odpowiedzialności oskarżonego od obowiązku sporządzenia remanentu zdawczo - odbiorczego, zgodnie z przepisami stanowi zaniedbanie, o czym mowa wyżej. W systemie planowej gospodarki społecznej żaden pracownik nie może obojętnie zachowywać się wobec nielegalnych czynności, choćby nawet nadzór nad tymi czynnościami do niego nie należał. Każdy pracownik powinien uważać się za współgospodarza mienia publicznego i dbać o nie. Dotyczy to w szczególności osób zajmujących stanowiska w kierownictwie zakładu pracy, które obowiązane są uczynić wszystko, aby interes publiczny instytucji nie był narażony na szkodę przez niewłaściwą gospodarkę.