VI KZP 46/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Dobesz (sprawozdawca), K. Czajkowski (współsprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego M. o zwolnienie majątku nieruchomego spod zajęcia i dozoru, po rozpoznaniu przedstawionej na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy-Ośrodek Zamiejscowy w Toruniu postanowieniem z dnia 10 czerwca 1965 r. kwestii prawnych wymagających wykładni ustawy, a mianowicie:"1)Czy zrehabilitowany volksdeutsch, który złożył w sądzie wniosek o zwolnienie jego majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu, działa jako oskarżony, pokrzywdzony czy też tylko jako osoba zainteresowana?2)Czy w razie śmierci tego volksdeutscha po złożeniu przez niego powyższego wniosku prawa jego mogą wykonywać poszczególni jego spadkobiercy, czy też tylko wszyscy jego spadkobiercy łącznie, i to dopiero po stwierdzeniu ich praw do spadku?3)Czy jeżeli prawa te mogą wykonywać poszczególni jego spadkobiercy, orzeczenie o przepadku majątku volksdeutscha wnioskodawcy powinno dotyczyć całości jego majątku, czy też tylko części majątku, który przypadłby tym spadkobiercom?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. W postanowieniu z dnia 24 lipca 1958 r. I KO 143/57 (OSPiKA zeszyt 12 z 1958 r., poz. 322), jak również w wyrokach z 19 listopada 1959 r. V K 1014/59 i z 19 stycznia 1961 r. V K 792/60 Sąd Najwyższy ustalił zasadę, że sąd karny jest uprawniony do wydania w trybie art. 13 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237) orzeczenia co do zwolnienia od zajęcia, dozoru i zarządu majątku, którego właściciel w toku wszczętego przeciwko niemu postępowania o przestępstwo określone w art. 1 tego dekretu zmarł i w związku z tym postępowanie to zostało stosownie do art. 3 k.p.k. umorzone. Zasada ta ma tym więcej zastosowania w wypadku, gdy śmierć "odstępcy" od narodowości nastąpiła (jak w sprawie niniejszej) już po wyroku uniewinniającym od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 1 omawianego dekretu.2. Normy cytowanego dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. nie stanowią nigdzie, że postępowanie w myśl art. 13 tego dekretu może się odbywać wyłącznie na wniosek określonych osób lub instytucji. Z przepisu § 5 art. 13 wynika natomiast, że udział w tym postępowaniu biorą prócz prokuratora również "osoby zainteresowane". Do rzędu zainteresowanych należy oczywiście każdy ze spadkobierców zmarłego, którego majątek ma ulec bądź zwolnieniu spod zajęcia, dozoru i zarządu, bądź też przepadkowi.3. Art. 13 § 5 dekretu dotyczy zawiadomienia o terminie posiedzenia niejawnego w kwestii bądź zwolnienia, bądź przepadku majątku "osoby zainteresowanej", a więc każdej takiej osoby. Oznacza to jednak obowiązek zawiadomienia tych osób, których zainteresowanie kwestią ewentualnego przepadku majątku jest sądowi wiadome, zwłaszcza z faktów składania sądowi przez dane osoby odpowiednich pism dotyczących sprawy zwolnienia lub przepadku majątku "odstępcy".Orzeczenie kończące postępowanie w kwestii owego zwolnienia lub przepadku dotyczy całego majątku, a nie tylko części przypadającej temu spadkobiercy, który wystąpił do sądu o wszczęcie tego postępowania i który jedynie był znany sądowi jako "osoba zainteresowana". Ustawa nie wymaga, żeby sąd czekał z tym orzeczeniem na formalne stwierdzenie praw do spadku określonych osób.