VI KZP 54/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Kryże, J. Matysiak.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława R., oskarżonego z art. 200 § 1 i art. 266 § 4 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Lublinie postanowieniem z dnia 13 listopada 1974 r. wymagającego zasadniczej wykładni ustawy zagadnienia prawnego:"Czy na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), należy umorzyć postępowanie karne, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że za przestępstwo należałoby orzec obok kary pozbawienia wolności, nie przekraczającej 5 lat, także grzywnę na podstawie art. 36 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZ treści przepisu art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), stanowiącego jedynie o karze pozbawienia wolności nie przekraczającej 5 lat jako o warunku umożliwiającym umorzenie postępowania karnego, w związku z treścią pkt 1 i 3 lit. a tegoż przepisu, dotyczących także kary grzywny, można by wnosić, że art. 5 ust. 3 pkt 2 pozwala na umorzenie postępowania karnego jedynie wtedy, gdy przestępstwo jest zagrożone wyłącznie karą pozbawienia wolności. Jeżeli więc z okoliczności sprawy wynikałaby potrzeba orzeczenia obok kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 5 lat także kary grzywny, to umorzenie postępowania karnego na podstawie tego przepisu byłoby niedopuszczalne.Pogląd ten jednak jest nie do przyjęcia.Ratio legis art. 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii polega na umożliwieniu szybszego powrotu do normalnego życia (przez zerwanie z przestępną działalnością) także tym sprawcom przestępstw, którzy w dniu wejścia w życie ustawy nie byli znani organom powołanym do ścigania przestępstw, jeżeli sprawcy ci zgłoszą się do organu powołanego do ścigania przestępstw w zakreślonym ustawą terminie i ujawnią istotne okoliczności czynu oraz osoby, które z nimi współdziałały w popełnieniu przestępstwa.Zachętą do takiego postąpienia jest przewidziany w ustawie rozszerzony zakres jej stosowania, wyrażający się w umorzeniu postępowania o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 5 z obligatoryjną nawet karą grzywny (art. 5 ust. 3 pkt 1) oraz o przestępstwa zagrożone karą surowszą, jeżeli przewidywana kara pozbawienia wolności nie przekroczyłaby 5 lat (art. 5 ust. 3 pkt 2), w łagodzeniu o połowę kary pozbawienia wolności orzeczonej w rozmiarze powyżej lat 5 do 15 lat oraz kary grzywny, jeżeli została orzeczona (art. 5 ust. 4 pkt 3 lit. a), a nawet w darowaniu na wniosek prokuratora orzeczonej kary, i to bez względu na jej wysokość w wypadkach szczególnie uzasadnionych (art. 5 ust. 3 pkt 3 lit. b).Wyrazem tego jest również zakaz wymierzania kary śmierci osobom, które spełniły warunki przewidziane w art. 5 ust. 2 ustawy, oraz możliwość stosowania amnestii zarówno do przestępstw, które w myśl art. 4 pkt 2-12 ustawy nie podlegają amnestii, jak i do przestępstw trwałych, których cykl przestępczy nie został przerwany przed dniem 15 czerwca 1974 r. (art. 5 ust. 5).Sprzeczne z tymi założeniami byłoby wyłączanie spod rozszerzonego działania tej ustawy sprawców przestępstw, za które obok kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 5 lat należałoby orzec karę grzywny.Zważywszy bowiem, że przepis art. 5 ust. 3 pkt 3 lit a ustawy dotyczy sprawców skazanych na kary pozbawienia wolności powyżej lat 5 do 15 lat, zastosowanie mógłby mieć jedynie przepis art. 3 ust. 4 ustawy, przewidujący złagodzenie tylko kary pozbawienia wolności, i tylko o 1/3, co - uwzględniając nawet możliwość ewentualnego darowania kary w trybie art. 5 ust. 4 - stawiałoby takiego sprawcę w gorszej, bez żadnej ku temu przyczyny, sytuacji od sprawców skazanych na surowszą karę pozbawienia wolności i na karę grzywny, a więc za przestępstwo poważniejsze.Jedynym zatem rozwiązaniem, zgodnym z założeniami ustawy, z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, wynikającymi z całokształtu unormowań zawartych w jej art. 5, jest przyjęcie, że niezależnie do tego, czy za konkretne przestępstwo należałoby orzec obok kary pozbawienia wolności także karę grzywny, ulega umorzeniu postępowanie, jeżeli tylko przewidywana za nie kara pozbawienia wolności nie przekroczyłaby 5 lat.