VI KZP 69/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, T. Krokosz (współsprawozdawca), T. Majewski, J. Polony, A. Pyszkowski, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie warunkowego przedterminowego zwolnienia Wacława P., skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności, po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Opolu postanowieniem z dnia 15 października 1971 r. i przekazanego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1972 r. powiększonemu składowi tego Sądu zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy - w świetle zasady wyrażonej w przepisie art. 2 § 1 k.k. - wobec osoby skazanej za czyn popełniony w czasie obowiązywania ustawy o warunkowym zwolnieniu z dnia 31 października 1951 r. (Dz. U. Nr 58, poz. 399) należy, przy orzekaniu o jej warunkowym zwolnieniu, stosować przepisy tej ustawy, przepisy ustawy pośredniej, czy też przepisy art. 90 i 91 k.k.?"na podstawie art. 390 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePytanie Sądu Wojewódzkiego i uzasadnienie tego pytania pomijają art. XIV § 1 pkt 10 przepisów wprowadzających k.k. Stanowi on, że w sprawach prawomocnie zakończonych przed dniem 1 stycznia 1970 r., w których kara nie została wykonana, stosuje się do osób warunkowo zwolnionych na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1970 r., jak również do osób odbywających karę pozbawienia wolności odpowiednie przepisy nowego k.k. o warunkowym przedterminowym zwolnieniu. Uregulowanie to ma charakter szczególny, podobnie zresztą jak i inne regulacje zawarte w przepisach wprowadzających a mające na celu usunięcie sytuacji kolizyjnych i wątpliwości bądź przy stosowaniu utrzymanych w mocy ustaw szczególnych dostosowanych do przepisów k.k. z 1932 r. bądź przy stosowaniu k.k. z 1932 r. na podstawie art. 2 § 1 k.k., jak również przy wykonywaniu kar w sprawach prawomocnie zakończonych przed 1 stycznia 1970 r. (np. art. XII, art. XIII przepisów wprowadzających k.k.). Uzasadnienie projektu przepisów wprowadzających k.k. stwierdza, że punkty 9 i 10 § 1 art. XIV tych przepisów przewidują stosowanie w sprawach prawomocnie zakończonych nowej ustawy w razie warunkowego zawieszenia wykonania kary oraz warunkowego przedterminowego zwolnienia. Uzasadnienie wyjaśnia, że takie uregulowanie ma istotne znaczenie zwłaszcza ze względu na oparcie tych instytucji na nowych zasadach zwiększających ich walor wychowawczy.Sąd Najwyższy w powiększonym składzie nie podzielił poglądu, że w sprawach prawomocnie zakończonych przed dniem 1 stycznia 1970 r. przepisy rozdziału XII k.k. nie mogą być stosowane na niekorzyść skazanego, gdyż naruszałoby to normę art. 2 § 1 k.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 1971 r. V KRN 270/70, OSNKW z 1971 r. zesz. 7-8, poz. 116). Nieprzekonywające jest powołanie się w tym postanowieniu na art. XIV § 3 omawianych przepisów wprowadzających. Ustawa bowiem może tę swą myśl wyrazić w różny sposób: albo negatywnie, że w określonych sytuacjach nie stosuje się art. 2 § 1 k.k., albo pozytywnie przez nakazanie stosowania w takich właśnie sytuacjach przepisów nowych.Wreszcie przeciwko przyjęciu takiego poglądu przemawia zamieszczenie w przepisach wprowadzających k.k. art. XIV § 1 pkt 10. Gdyby bowiem o możliwości stosowania nowych przepisów o warunkowym zwolnieniu decydować miała treść art. 2 § 1 k.k., to cytowany wyżej przepis wprowadzający nie miałby racji bytu.