VI KZP 8/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Bartnik. Sędziowie: F. Kozłowski, R. Młynkiewicz (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana W., oskarżonego z art. 265 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 2 maja 1984 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd, stosując nadzwyczajne złagodzenie kary wobec sprawcy występku popełnionego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej - przy dolnej granicy zagrożenia karą pozbawienia wolności niższą od roku i obligatoryjnym wymiarze grzywny na podstawie art. 36 § 3 k.k., może - zgodnie z art. 57 § 3 pkt 3 k.k. - wymierzyć karę łagodniejszego rodzaju w postaci tylko ograniczenia wolności albo grzywny?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW kodeksie karnym kwestię sposobu nadzwyczajnego łagodzenia kary normuje art. 57 § 3 i 4. Wymieniony przepis wprowadza regułę, że nadzwyczajne złagodzenie kary zasadniczej polega na wymierzeniu kary poniżej granicy ustawowego zagrożenia albo kary łagodniejszego rodzaju.Zasady nadzwyczajnego łagodzenia kary, wymienionej w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego, sformułowane zostały w pkt 3 § 3 art. 57 k.k. W myśl tego przepisu: "(...) jeżeli czyn stanowi występek, przy czym dolną granicą zagrożenia jest kara pozbawienia wolności niższa od roku - sąd wymierza karę pozbawienia wolności do 6 miesięcy, karę ograniczenia wolności albo grzywnę".Przytoczony przepis (tj. art. 57 § 3 pkt 3 k.k.) nie przewiduje żadnych wyłączeń przedmiotowych lub ograniczeń co do zakresu stosowania ustalonych w nim zasad nadzwyczajnego złagodzenia kary, a więc również co do możliwości wymierzenia kary ograniczenia wolności lub samoistnej grzywny. Co do niektórych przestępstw, a mianowicie zagrożonych karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy, orzeczenie kary ograniczenia wolności lub samoistnej grzywny będzie zresztą warunkiem stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary zgodnie z przytoczoną regułą wymierzenia w takich wypadkach (tj. nadzwyczajnego złagodzenia kary) kary łagodniejszej, niż na to zezwala sankcja naruszonego przepisu.W świetle dotychczasowych wywodów dojść należy do wniosku, że nadzwyczajne złagodzenie kary za przestępstwo, którego dolne zagrożenie stanowi kara pozbawienia wolności niższa od roku (art. 57 § 3 pkt 3 k.k.), polegać może na wymierzeniu kary ograniczenia wolności lub samoistnej grzywny także wtedy, gdy sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w rozumieniu art. 36 § 3 k.k.Słuszność takiego stanowiska wynika dodatkowo z następujących przesłanek.Artykuł 36 § 3 k.k. nakłada na sąd obowiązek orzekania grzywny określonej w § 2 tego przepisu ("jeżeli sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w innych wypadkach wskazanych w ustawie"). Wobec tego, że § 2 art. 36 k.k. stanowi o grzywnie orzekanej "obok kary pozbawienia wolności" odmiennie niż np. ustawa karna skarbowa, przeto przyjąć należy, że spełnienie warunku określonego w § 3 tego przepisu obliguje sąd do wymierzenia grzywny tylko wtedy, gdy sprawca został skazany na karę pozbawienia wolności. Treść art. 36 § 2 i 3 k.k. natomiast nie daje żadnych podstaw do wniosku, że ustalenie, iż sprawca działał w celu określonym w § 3 tego przepisu (tj. osiągnięcia korzyści majątkowej), wyłącza możliwość wymierzenia mu kary ograniczenia wolności lub samoistnej grzywny, przewidzianych obok kary pozbawienia wolności w sankcji naruszonego przepisu albo wchodzących w rachubę w związku np. z nadzwyczajnym złagodzeniem kary. Wynika z tego, że unormowanie przytoczonego ostatnio przepisu (art. 36 § 2 i 3 k.k.) także nie sprzeciwia się temu, aby w sytuacji przedstawionej w pytaniu wymierzyć sprawcy karę ograniczenia wolności lub samoistną grzywnę.