VII KZP 14/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: R. Młynkiewicz, W. Ochman (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Michała H., Zygmunta D. i Władysława H., oskarżonych z art. 48 § 1 i 2 u.k.s., po rozpoznaniu przedstawionych na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 3 kwietnia 1978 r. zagadnień prawnych wymagających zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy cudzoziemiec dewizowy reprezentujący w czasie pobytu w Polsce firmę zagraniczną, który bez wymaganego zezwolenia zawiera z krajowcem dewizowym umowę o świadczenie usług i realizuje za granicą - po wykonaniu świadczeń w całości w kraju przez krajowca dewizowego - swoje świadczenia wynikające z umowy, a następnie przekazuje na podstawie zlecenia firmy zagranicznej wynagrodzenie w walucie obcej za pośrednictwem Banku Polska Kasa Opieki SA, popełnia przestępstwo przewidziane w art. 48 § 2 u.k.s., czy też w jego działaniu brak znamion czynu zabronionego?2. Czy krajowiec dewizowy zawierający w kraju bez wymaganego zezwolenia z cudzoziemcem dewizowym reprezentującym firmę zagraniczną umowę o odpłatne świadczenie usług, który wykonuje świadczenia w całości w kraju, a wynagrodzenie za nie otrzymuje na podstawie zlecenia wystawionego za granicą przez firmę zagraniczną w walucie obcej za pośrednictwem Banku Polska Kasa Opieki SA, w przeważającej części w bonach towarowych, popełnia przestępstwo przewidziane w art. 48 § 1 u.k.s., czy też jego działanie wyczerpuje znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 60 § 1 u.k.s.?"postanowił odmówić udzielenia odpowiedzi.Uzasadnienie faktyczneIstota zagadnień prawnych przedstawionych przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku sprowadza się właściwie do wątpliwości, czy świadczenie przez cudzoziemca dewizowego wartości dewizowych na rzecz krajowca dewizowego przez przelewy bankowe tych wartości, z banku zagranicznego do banku polskiego, na podstawie umowy zawartej bez wymaganego zezwolenia o odpłatne świadczenie usług w kraju może być uznane chociażby za częściowe wykonanie świadczenia za granicą w rozumieniu art. 48 § 1 i 2 u.k.s.Rozstrzygnięcie powyższej kwestii jest jednak przedwczesne.Odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe określone w art. 48 § 1 u.k.s. zachodzi wówczas, gdy sprawca będąc krajowcem dewizowym zawiera bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom z cudzoziemcem dewizowym wymienioną w tym przepisie umowę kupna albo sprzedaży lub umowę o odpłatne świadczenie usług: "(...) zobowiązującą strony albo jedną z nich do wykonania świadczenia w całości lub w części za granicą."Wykładnia gramatyczna wymienionego przepisu prowadzi do niewątpliwego wniosku, że zawarte w nim wymaganie: "wykonania świadczenia w całości lub w części za granicą" musi wynikać z treści umowy. W wypadku więc, gdy umowa nie zawiera postanowień dotyczących wspomnianej kwestii (tj. miejsca wykonania całości lub części świadczenia), osoby zawierające ją nie ponoszą odpowiedzialności na podstawie art. 48 § 1 u.k.s.W sprawie, w której Sąd Wojewódzki przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone wyżej zagadnienie prawne, przedmiotem ustnej umowy były usługi w zakresie nadzoru nad przebiegiem remontu statków.W toku dotychczasowego postępowania nie ustalono całej treści wspomnianej umowy. W świetle dokonanych ustaleń jest niewątpliwe, że umowy zawarta została bez wymaganego zezwolenia. Pewne są także ustalenia dotyczące zakresu świadczenia oraz wysokości zapłaty. Nie może wreszcie budzić wątpliwości to, że strony zawierające umowę ustaliły w niej, iż miejscem świadczenia dotyczącego nadzoru nad remontem statków będzie Polska. Natomiast brak jakichkolwiek ustaleń co do tego, czy w umowie określono miejsce zapłaty za nadzór, a zwłaszcza czy miała ona nastąpić, przynajmniej w części, za granicą. Brak w tym zakresie ustaleń - przy jednoczesnym niewątpliwym stwierdzeniu, że wspomniany nadzór, zgodnie z ustną umową, wykonywany był w całości w Polsce - uniemożliwia rozstrzygnięcie, czy w konkretnym wypadku rzeczywiście chodzi o umowę "zobowiązującą strony albo jedną z nich do wykonania świadczenia w całości lub w części za granicą".Uwzględniając ten fakt, stwierdzić należy, że w świetle dotychczasowych ustaleń faktycznych nie wyłania się w istocie zagadnienie prawne przekazane Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Ewentualna bowiem potrzeba rozważenia możliwości zastosowania w sprawie art. 48 § 1 lub 2 u.k.s. może wyłonić się dopiero po dokonaniu odpowiednich ustaleń, a zwłaszcza po jednoznacznym wyjaśnieniu, czy wspomniana umowa zawierała postanowienia - a jeżeli tak, to jakie - dotyczące miejsca zapłaty za wykonanie wynikających z niej świadczeń nadzoru nad remontem statków.Mając na względzie brak ustaleń faktycznych, Sąd Najwyższy postanowił odmówić odpowiedzi.