VI KZP 11/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: A. Kafarski, T. Krokosz (sprawozdawca), J. Matysiak, A. Pyszkowski, K. Wagner, J. Zembaty (współsprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksandry K., oskarżonej z art. 52 § 1 u.k.s., po rozpoznaniu w dniach 1 i 7 czerwca 1967 r. przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku, postanowieniem z dnia 10 lutego 1967 r. i przekazanej następnie postanowieniem z dnia 1 kwietnia 1967 r. składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego kwestii prawnej:"Czy cudzoziemiec dewizowy, który przy przekroczeniu granicy Państwa przeprowadził do Polski wartości dewizowe i nie zgłosił tychże wartości dewizowych kontroli granicznej, a następnie przy wyjeździe z Polski, nie mając zezwolenia władz dewizowych na wywiezienie przywiezionych poprzednio dewiz, nie zgłosił tych dewiz kontroli celnej, podlega karze pieniężnej przewidzianej w art. 54 u.k.s., czy też popełnia przestępstwo przewidziane w art. 52 § 1 u.k.s.?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora Generalnej Prokuratury oraz przedstawiciela Głównego Urzędu Ceł, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54)uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z przepisem art. 19 ust. 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 133), który wraz z art. 1, 2 i 4 pkt 3 tej ustawy stanowi o treści przepisu art. 52 u.k.s. - obrót wartościami dewizowymi beż zezwolenia jest zabroniony, jeżeli (przepisy tejże ustawy lub rozporządzeń wydanych na jej podstawie nie stanowią inaczej.Stosownie do przepisu art. 1 ustawy dewizowej obrót wartościami dewizowymi w kraju i z zagranicą podlega przepisom tej ustawy i rozporządzeń wydanych na jej podstawie. W rozumieniu omawianej ustawy wartościami dewizowymi są między innymi zagraniczne środki płatnicze (art. 2 pkt 1), obrotem zaś wartościami dewizowymi jest także wywóz za granicę, przywóz do kraju lub przewóz przez polski obszar dewizowy wartości dewizowych (art. 4 pkt 3).Istota przestępstwa dewizowego z art. 54 u.k.s. polega na naruszeniu wprowadzonej przez art. 33 ustawy dewizowej zasady deklaracyjności (zgłoszenia) przy przeprowadzaniu przez granice Państwa wartości dewizowych w ruchu podróżnych. Istota natomiast przestępstwa dewizowego z art. 52 § 1 u.k.s. polega na wywożeniu za granicę bez zezwolenia między innymi zagranicznych środków płatniczych.Według § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 kwietnia 1952 r. w sprawie wykonania ustawy dewizowej (Dz. U. Nr 21, poz. 137 z późniejszymi zmianami), cudzoziemcy dewizowi są uprawnieni wywieźć bez zezwolenia przy wyjeździe za granicę wartości dewizowe przywiezione przez nich i wymienione w deklaracji przywozu, potwierdzonej przez graniczne organa kontroli dewizowej.Z powołanego wyżej przepisu wyraźnie wynika, że wywóz wymienionych w nim wartości dewizowych nie wymaga indywidualnego zezwolenia, o jakim mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy dewizowej, tylko wtedy, gdy są one wywożone za granicę, i to przez tego cudzoziemca, który je poprzednio przywiózł i wymienił w deklaracji przywozu, potwierdzonej przez wspomniane organa kontroli.Te wszystkie przesłanki stanowią integralne elementy zwolnienia określonego w § 29 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia wykonawczego do ustawy dewizowej. Zwolnienie powyższe ma więc zastosowanie jedynie wtedy, gdy w konkretnym wypadku wywóz wartości dewizowych odpowiada tym wszystkim przesłankom, w razie zaś braku którejś z nich wywóz wartości dewizowych wymaga indywidualnego zezwolenia określonego w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy dewizowej. Brak tego indywidualnego zezwolenia powoduje zatem, że cudzoziemiec dewizowy, który przy wyjeździe za granicę PRL wywozi przywiezione wprawdzie przez siebie do Polski, lecz nie zgłoszone wówczas wartości dewizowe - narusza jednocześnie przepisy art. 52 oraz 54 u.k.s. i w myśl art. 7 § 1 u.k.s. odpowiada z przepisu przewidującego karę surowszą, tj. z art. 52 u.k.s.W związku z tym wypada zauważyć, że takie działanie cudzoziemca dewizowego, chociaż godzi w prawidłową kontrolę obrotu dewizowego, nie uszczupla znajdującego się w kraju zasobu wartości dewizowych. Dlatego też w razie ustalenia, że wartości dewizowe zostały przez osobę wywożącą je rzeczywiście poprzednio do Polski przywiezione oraz że dany wypadek zasługuje na szczególne uwzględnienie, należy rozważyć możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary z art. 23 § 1 i 2 u.k.s.Jeżeli wartość dewiz była niewielka, może wchodzić także w rachubę zastosowanie art. 168 § 1 pkt 3 u.k.s., a w postępowaniu sądowym art. 49 k.p.k. w związku z art. 216 u.k.s.