I K 34/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Czajkowski. Sędziowie: M. Fic (sprawozdawca), M. Bogusławski. Prokurator: W. Anc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Napoleona S. oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy karnej dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 134), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 11 listopada 1959 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m.st Warszawy z dnia 11 listopada 1959 r. oskarżony Napoleon S. został uznany za winnego tego, że w roku 1957 i 1958 w Warszawie dokonywał bez zezwolenia obrotu wartościami dewizowymi w ten sposób, że na zlecenie cudzoziemców dewizowych przekazywał w miejsce otrzymanych z zagranicy paczek pieniądze polskie - ogółem 27.700 złotych - osobom zamieszkałym na terenie kraju - i za czyn ten na podstawie art. 1 § 1 ustawy karnej dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 134) został skazany na 2 lata więzienia i 5.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieściągalności na dalsze 5 miesięcy więzienia.Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego założył rewizję oskarżony.Rewizja zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, przez pominięcie wyjaśnienia oskarżonego, że cudzoziemcy dewizowi (B., S., P.) przesyłali na konto oskarżonego w PKO dolary, które to sumy oskarżony realizował jedynie przez PKO, nabywając paczki we właściwych agendach PKO i przesyłając następnie osobom zamieszkałym w kraju sumy uzyskane za spieniężenie tych paczek, przy czym oskarżony działał zupełnie bezinteresownie. W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzuty rewizji oskarżonego są częściowo słuszne.Sąd Wojewódzki istotnie nie ustalił, czy oskarżony otrzymywał przesyłki za pośrednictwem Polskiej Kasy Opieki, czy też bezpośrednio z zagranicy z ominięciem tejże PKO. Przesyłki otrzymywane bezpłatnie przez krajowców dewizowych od cudzoziemców dewizowych za pośrednictwem Polskiej Kasy Opieki nie naruszają interesów skarbowych naszego Państwa i dlatego otrzymywanie ich przez krajowca dewizowego nie może być uznane za czyn karalny. Wartości uzyskane przez krajowca dewizowego dzięki tym przesyłkom nie są wartościami dewizowymi. Krajowiec dewizowy może nimi w zasadzie swobodnie dysponować.Z orzecznictwa Sądu Najwyższego w tym przedmiocie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 1960 r. I K 44/60) wynika, że nie stanowi przestępstwa z art. 1 ustawy karnej dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. działanie polegające na zawarciu i realizacji przez krajowca dewizowego bez zezwolenia umowy z cudzoziemcem dewizowym, w myśl której krajowiec ten dokonuje wypłaty wskazanym przez cudzoziemca innym krajowcom dewizowym określonych sum w polskiej walucie obiegowej, uzyskanej z realizacji opiewających na walutę obcą przekazów pieniężnych przesłanych przez tegoż cudzoziemca za pośrednictwem Banku PKO na konto krajowca dewizowego, jeśli przy tym ów cudzoziemiec działa w celu obdarowania swych krewnych i znajomych w kraju - albowiem:1°pieniądze polskie, stanowiące przedmiot obrotu, zostały uzyskane w drodze legalnej, gdyż specjalnie powołana do tego instytucja, Bank PKO, przyjęła dolary i wymieniła je na walutę krajową, wobec czego zgodnie z treścią art. 26 ustawy dewizowej krajowcy dewizowi mogli nimi swobodnie dysponować,2°działanie takie nie jest szkodliwe społecznie, ponieważ interesy Państwa, które otrzymuje w całości dewizy, nie tylko nie zostają naruszone, lecz przeciwnie - Skarb Państwa odnosi korzyści z takiej formy nadsyłania darów przez cudzoziemców obywatelom polskim,3°oskarżeni działali jako pełnomocnicy cudzoziemca dewizowego, mieli więc te same uprawnienia, które przysługiwałyby cudzoziemcowi dewizowemu, gdyby się znalazł w Polsce i podjął z polskiego banku polskie pieniądze obiegowe pochodzące z realizacji wpłaconych przez niego do banku obcych dewiz.Nie jest przestępstwem dewizowym realizacja przez krajowca dewizowego wartości przesłanych pod jego adresem za pośrednictwem PKO i przesłanie następnie uzyskanej gotówki wskazanym przez cudzoziemca osobom w kraju.Krajowiec dewizowy, dokonujący zarobkowo bez właściwego zezwolenia opisanych wyżej czynności, popełnia przestępstwo z art. 11 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224), jeśli powyższą działalność gospodarczą prowadzi po dniu 21 lipca 1958 r. (data wejścia w życie powołanej wyżej ustawy), bądź przestępstwo z art. 6 ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. o zezwoleniach na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i budowlanych i na zawodowe wykonywanie poszczególnych czynności handlowych (Dz. U. z 1949 r. Nr 47, poz. 366), jeśli taką działalność gospodarczą prowadził przed dniem 21 lipca 1958 r.Przyjmowanie przez krajowca dewizowego od cudzoziemca dewizowego przesyłek towarowych z ominięciem Polskiej Kasy Opieki oraz następnie sprzedaż otrzymanych towarów i wypłata uzyskanej gotówki osobom wskazanym przez cudzoziemca - stanowi przestępstwo dewizowe z art. 50 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123).Sąd Wojewódzki powinien więc ustalić, w ilu wypadkach, wymienionych w notatce służbowej, oskarżony Napoleon S. otrzymał wartości za pośrednictwem Polskiej Kasy Opieki, a w ilu wypadkach z ominięciem Polskiej Kasy Opieki. Sąd I instancji powinien też ustalić, czy oskarżony dokonywał zarobkowo realizacji wartości otrzymywanych za pośrednictwem PKO, potrącając dla siebie odpowiedni zarobek przy przesyłaniu krajowcom dewizowym uzyskanej za pośrednictwem PKO gotówki. Dokonanie powołanych wyżej ustaleń ma decydujące znaczenie dla oceny winy oskarżonego.Ponieważ powołane wyżej uchybienia Sądu Wojewódzkiego uniemożliwiają Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli rewizyjnej, należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.