VII KZP 52/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN J. Bratoszewski.Sędziowie SN: J. Polony (spraw.), W. Żebrowski.Protokolant: O. Lichomska.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy Izba Karna w Warszawie w sprawie Zdzisława S., oskarżonego z art. 184 § 1 k.k. w zw. z art. 60 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Tarnobrzegu - postanowieniem z dnia 25 listopada 1977 r. sygn. II Kr 370/77 - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"czy w wypadku, gdy czyn przypisany oskarżonemu ma charakter przestępstwa ciągłego, przy czym w pewnym okresie nie jest popełniony w warunkach recydywy z art. 60 § 1 k.k., zaś w pozostałym okresie jest popełniony w warunkach takiej recydywy, należy kwalifikować go jako dwa odrębne czyny, z których jeden jest popełniony w warunkach recydywy, a drugi nie, czy też przyjąć jako jeden czyn popełniony w całości w warunkach recydywy, czy też ewentualnie w całości odrzucić recydywę?" - po wysłuchaniu wniosku prokuratorapostanowił:odmówić udzielenia odpowiedzi.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne jest konsekwencją wyrażonego przez ten Sąd poglądu, że czyn z art. 184 § 1 k.k. posiada charakter przestępstwa ciągłego.Tymczasem w świetle nadal aktualnej uchwały połączonych Izb Karnej i Wojskowej SN z dnia 8 kwietnia 1966 r., sygn. VI KO 42/62 (OSNKW z 1966 r. Nr 7, poz. 69) o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zapisie prawno-karnej ochrony rodziny z dnia 9 czerwca 1976, sygn. VI KZP 13/75 (OSNKW z 1976 r. Nr 7-8, poz. 86), konstrukcja przestępstwa ciągłego nie ma zastosowania do przestępstwa z art. 184 k.k., którego istotą jest zachowanie zazwyczaj złożone z jedno- lub wielorodzajowych pojedynczych czynności naruszających różne dobra, systematycznie powtarzających, a określonych zbiorowo pojęciem znęcania się.Ze względu na ten właśnie charakter przestępstwa z art. 184 k.k. fakt , że tylko niektóre z czynów stanowiąc elementy składowe pojęcia znęcania się zostały popełnione w warunkach recydywy, nie daje podstawy do ich wydzielenia jako odrębnego przestępstwa, natomiast powinien być uwzględniony w opisie i kwalifikacji prawnej obejmującej całość.Jak z tego wynika, rozstrzygnięcie wyżej sformułowanego pytania prawnego łączącego się z problematyką przestępstwa ciągłego, nie ma znaczenia dla rozpoznawanego stanu faktycznego z art. 184 § 1 k.k., w związku z czym Sąd Najwyższy odmówił odpowiedzi.Niezależnie od tego należy przy tej okazji przypomnieć, że zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem SN konstrukcja przestępstwa ciągłego jest instytucją prawa karnego materialnego (art. 57 k.k.) i obowiązkiem Sądu jest połączenie czynów sprawcy - niezależnie od ich formy zjawiskowej i kwalifikacji prawnej lub dodatkowych okoliczności charakteryzujących tylko niektóre fragmenty działalności przestępczej - w jedno przestępstwo ciągłe, o ile odpowiadają one kryteriom określonym w przytoczonej uchwale z dnia 8 kwietnia 1966 r. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 30 września 1970 r., sygn. VI KZP 30/70, OSNKW z 1971 r. nr 1, poz. 1, wyrok z dnia 21 lutego 1972 r., sygn. I KR 277/71, OSNKW z 1972 r. Nr 7-8, poz. 122 i uchwałę z dnia 30 listopada 1972 r., sygn. VI KZP 44/72, OSNKW z 1973 r. Nr 2-3, poz. 20).