VII KZP 9/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kempisty, W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisławy R. o warunkowe przedterminowe zwolnienie, po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 22 lutego 1978 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasdniczej wykładni ustawy:"Czy art. 3 pkt 1 lit. a dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) stwarza podstawę do udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia po odbyciu jednej trzeciej kary kobiecie skazanej na karę pozbawienia wolności powyżej 3 lat, lecz nie przekraczającej 5 lat, jeżeli w dniu wejścia w życie dekretu o amnestii miała dziecko w wieku do 3 lat, jednakże nie sprawowała nad nim pieczy, do której zobowiązani są rodzice, ze względu na niezależne od jego woli przeszkody faktyczne,- a także prawne (np. pozbawienie wolności i zawieszenie na okres pozbawienia wolności wykonywania władzy rodzicielskiej), uprzednio zaś pieczę taką nad tym dzieckiem sprawowała?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 3 pkt 1 lit. c dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) zezwala na udzielenie kobietom, sprawującym do dnia wejścia w życie amnestii nad dzieckiem w wieku do 3 lat pieczę, do której zobowiązani są rodzice, warunkowego przedterminowego zwolnienia po odbyciu przez nie jednej trzeciej orzeczonej w rozmiarze powyżej 3 lat do lat 5 kary pozbawienia wolności.Jest to nowa, nie znana poprzednio forma stosowania amnestii przez przyśpieszone warunkowe przedterminowe zwolnienie - instytucji przewidzianej w art. 90 k.k.Z istoty tej instytucji wynika, że jest ona przeznaczona dla osób odbywających karę pozbawienia wolności. Wprawdzie możliwe jest stosowanie warunkowego przedterminowego zwolnienia także wobec osób przebywających na wolności w momencie orzekania co do tego (np. wskutek przerwy w odbywaniu kary), są to jednak rzadkie wypadki. Regułą natomiast jest, że o warunkowym przedterminowym zwolnieniu orzeka sąd wobec tych skazanych, którzy odbywają aktualnie karę pozbawienia wolności.Wskazany wyżej charakter instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia uzasadnia twierdzenie, że i przewidziana w art. 3 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii możliwość przyśpieszonego warunkowego zwolnienia odnosi się przede wszystkim do osób odbywających do dnia wejścia w życie wymienionego dekretu karę pozbawienia wolności. Inaczej przepis ten nie miałby racji bytu, sprowadzałby bowiem amnestyjne stosowanie warunkowego przedterminowego zwolnienia z racji np. sprawowania pieczy nad dzieckiem w wieku do 3 lat do tych tylko kobiet, które z takich czy innych powodów znalazły się przed wejściem w życie dekretu o amnestii na wolności. Byłoby to zaprzeczeniem idei, jaka przyświecała uchwaleniu dekretu, umożliwienia szybszego powrotu "do normalnego życia i podjęcia społecznie pożytecznej pracy przez osoby, które - mimo naruszenia prawa - rokują nadzieję na przestrzeganie w przyszłości zasad porządku prawnego". Wyeliminowanie z kręgu tych osób matek mających małe dzieci do 3 lat byłoby tu niezrozumiałe i z punktu widzenia interesu społecznego nieuzasadnione.Zarówno te względy, jak i wskazany wyżej charakter instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia przemawiają za twierdzeniem, że zawarty w art. 3 pkt 1 lit. c dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii warunek "sprawowania pieczy", od którego dekret uzależnia udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia, jest spełniony nie tylko wówczas, gdy kobieta w chwili wejścia w życie dekretu o amnestii sprawowała faktycznie pieczę nad dzieckiem w wieku do 3 lat, lecz także wtedy, gdy będąc do tego zobowiązana z powodu odbywania kary pozbawienia wolności i czasowego w związku z tym zawieszenia władzy rodzicielskiej pieczy tej osobiście sprawować nie mogła.