VI KRN 292/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Mochtak. Sędziowie: W. Sikorski, Z. Ziemba (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 1977 r. sprawy Ewy S., oskarżonej z art. 200 § 1 i art. 218 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonej od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 31 sierpnia 1977 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejopnowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 31 sierpnia 1977 r. uznał Ewę S. za winną tego, że w okresie od dnia 15 sierpnia 1976 r. do dnia 25 lutego 1977 r. w B., jako kierownik sklepu spożywczego Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Społem", zabrała w celu przywłaszczenia co najmniej 30.000 zł, i za to na podstawie art. 200 § 1 i art. 36 § 3 k.k. skazał oskarżoną na 2 lata pozbawienia wolności i 25.000 zł grzywny, przy czym na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) darował wymierzoną oskarżonej karę pozbawienia wolności.Tymże wyrokiem Sąd ten na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 cytowanego dekretu o amnestii umorzył postępowanie o przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k., polegające na tym, że w tym samym czasie, miejscu i charakterze, jak opisano wyżej, oskarżona nie dopełniła obowiązków służbowych przez niesprawdzanie, nieważenie i nieprzeliczanie dostarczonych towarów oraz przyjmowanie nieupoważnionych osób na zapleczu sklepu, przez co spowodowała niedobór towarowy w wysokości około 30.232 zł, działając na szkodę wyżej wymienionej Spółdzielni.Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony procesowe i uprawomocnił się, przed upływem jednak terminu przewidzianego w art. 463 § 2 k.p.k. rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonej wniósł Minister Sprawiedliwości, zarzucając obrazę prawa materialnego, polegającą na zastosowaniu wobec oskarżonej przepisów dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii, oraz wnosząc o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego jej rozpoznania. Zarzut i wniosek uzasadnione zostały tym, że Sąd Rejonowy, stosując do oskarżonej przepisy dekretu o amnestii, powołał się na okoliczność, iż oskarżona jest matką kilkunastomiesięcznego dziecka, którym opiekowała się do chwili aresztowania jej w niniejszej sprawie, nie uwzględnił natomiast tego, że z ujawnionych w sprawie dowodów wynika, iż dzieckiem tym w ogóle się nie zajmowała, przerzucając ciężar jego wychowania na swoich rodziców.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna nie jest pozbawiona podstaw, Sąd Rejonowy bowiem powołując się na fakt posiadania przez oskarżoną małoletniego dziecka, nad którym sprawowała pieczę, istotnie nie skonfrontował go z tymi dowodoami, wskazanymi trafnie w rewizji nadzwyczajnej, które sprawowaniu przez nią tej pieczy przeczyły.Tak więc z notatki urzędowej z dnia 28 czerwca 1977 r., sporządzonej przez organy MO, wynika, że dziecko oskarżonej od chwili urodzenia wychowują jej rodzice, gdyż ona się nim nie interesowała.Autor tej notatki - świadek Henryk Z. zeznał na rozprawie, że dane o stosunku oskarżonej do dziecka uzyskał w drodze wywiadu od rodziców oskarżonej. Również świadek Edward P. zeznał, że rodzice oskarżonej żalili się do niego na postępowanie oskarżonej, mówiąc, iż muszą zajmować się dzieckiem, gdyż ona źle się prowadzi, często przebywa poza domem, a często nie wraca do domu nawet na noc.Również o niewłaściwym postępowaniu oskarżonej, choć nie bezpośrednio w stosunku do dziecka, zeznali świadkowie Regina M. i Beata T. Ponadto w myśl art. 3 § 1 k.p.k. nie można było pominąć, że oskarżona, która dość szczerze w śledztwie i na rozprawie przyznała się do przywłaszczenia sobie pieniędzy sklepowych i wyjaśniła, iż zużyła je na własne potrzeby, podała między innymi, że za pieniądze te kupowała różne rzeczy (ubrania, owoce) także dla swego dziecka.Rozważając więc problem zastosowania do oskarżonej przepisów dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii, Sąd Rejonowy powinien był wszystkie powyższe dowody poddać wnikliwej ocenie i z oceny tej wysnuć wniosek, czy oskarżona jest osobą mogącą korzystać z uprzywilejowanej postaci darowania kary, przewidzianej w art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a tegoż dekretu, to znaczy, czy sprawowała nad swym dzieckiem pieczę, do której zobowiązani są rodzice.Brak jakiejkolwiek analizy materiału dowodowego w tym kontekście stanowi uchybienie uzasadniające zarzut rewizji nadzwyczajnej w zakresie zastosowania do oskarżonej art. 1 dekretu o amnestii.Jeżeli chodzi o umorzenie postępownia o przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k., uzasadnienie zaskarżonego wyroku również nie pozwala na skontrolowanie prawidłowości dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny co do przewidywanej kary; ogólnikowe bowiem stwierdzenie, że byłaby to kara w granicach, które pozwalałaby na zastosowanie także i w tej mierze amnestii, nie wskazuje, czy sąd pierwszej instancji miał na względzie karę w rozmiarze do roku (art. 1 ust. 1 pkt 1 dekretu), czy też w rozmiarze do 3 lat (art. 1 ust. 1 pkt 2 dekretu), to znaczy, czy byłoby to darowanie na zasadach ogólnych, czy też uprzywilejowane. Jest to okoliczność istotna, niezależnie bowiem od pieczy nad dzieckiem oskarżona korzystałaby z darowania kary wymierzonej jej w rozmiarze do roku pozbawienia wolności.Ze względu na to uchybienie oraz ścisłą łączność przedmiotową obu zarzucanych oskarżonej czynów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem wyżej przytoczonych wskazań.Rozpoznając sprawę ponownie, sąd pierwszej intancji będzie miał także możliwość poczynienia ustaleń dotyczących zachowania się oskarżonej i jej stosunku do dziecka w okresie już po zapadnięciu wyroku z dnia 31 sierpnia 1977 r., co może mieć znaczenie dla oceny jej osoby jako matki małego dziecka.