I NKRS 88/23

I NKRS 88/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Janusz Niczyporuk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Demendecki SSN Elżbieta Karska w sprawie z wniosku E. D. w przedmiocie zabezpieczenia uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z 16 grudnia 2021 r. w sprawie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 26 kwietnia 2022 r., udziela zabezpieczenia w ten sposób, że wyraża zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego sądu rejonowego w Sądzie Rejonowym w Radomiu przez E. D. do czasu zakończenia postępowania. Tomasz Demendecki Janusz Niczyporuk Elżbieta Karska UZASADNIENIE Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: „Rada” lub „KRS”) uchwałą nr […] (dalej: „uchwała” lub „zaskarżona uchwała”) z 23 sierpnia 2023 r., na podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 217 z późn. zm.; dalej: „p.u.s.p.”) nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez E. D. stanowiska sędziego Sądu Rejonowego w Radomiu (dalej również: „uczestniczka postępowania” lub „skarżąca”). I NKRS 88/23 2 E. D. pismem z 19 października 2023 r., na podstawie art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o KRS wniosła odwołanie od uchwały KRS zaskarżając ją w całości oraz zarzucając naruszenie: 1. Przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 180 ust. 1 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez jego niezastosowanie i wydanie uchwały odmawiającej dalszego zajmowania stanowiska sędziego przez skarżącą po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku, tj. z naruszeniem zasady nieusuwalności sędziego. 2. Przepisów postępowania, tj.: 1. art. 69 § 1b p.u.s.p., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że dla oceny, czy występują przesłanki uzasadniające dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego wymienione w w/w przepisie (tj. interes wymiaru sprawiedliwości, lub ważny interes społeczny, w szczególności potrzeba racjonalnego wykorzystania kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów), decydujące znaczenie ma współczynnik przydziału spraw ustalony aktualnie dla skarżącej na poziomie 40%, z pominięciem ważnych funkcji pełnionych przez skarżącą - wiceprezesa oraz Przewodniczącej VII Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w Radomiu, których przejęcie spowodowało konieczność zmniejszenia współczynnika przydziału spraw, równie ważnych jak orzecznicze zadań niezbędnych do realizacji w Sądzie, z których, jak wynika z opinii Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu Sędziego Sądu Okręgowego S. O., skarżąca wywiązuje się wzorowo; 2. art. 33 ust. 1 ustawy o KRS, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez KRS na podstawie udostępnionej dokumentacji i pominięcie w ocenie opinii Prezesa Sądu Rejonowego w Radomiu oraz Sędziego Sądu Okręgowego S. O., odnoszącej się do dorobku orzeczniczego skarżącej, wyników tzw. „załatwialności” przydzielanych jej spraw, zobrazowanej I NKRS 88/23 3 dołączonymi do wniosku tabelami, aktualnego obciążania skarżącej obowiązkami pozaorzeczniczymi, równie istotnymi z perspektywy funkcjonowania Sądu Rejonowego w Radomiu co aktywność na płaszczyźnie orzeczniczej; 3. art. 42 ust. 1 ustawy o KRS, poprzez brak należytego merytorycznego uzasadnienia uchwały, co utrudniło zapoznanie się z jej motywami i sformułowanie zarzutów zaskarżenia. Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o przekazanie sprawy KRS do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła nadto na podstawie art. 730 oraz art. 734 k.p.c. o udzielenia zabezpieczenia poprzez wstrzymanie skuteczności zaskarżonej uchwały na czas trwania postępowania w sprawie z odwołania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy jest sądem kontrolującym uchwały KRS pod względem ich zgodności z prawem. Zgodnie z art. 44 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (t.j. Dz.U. 2021, poz. 269 ze zm., dalej: u.KRS), uczestnik postępowania przed KRS może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, od uchwały KRS wydanej na podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2020, poz. 2072, dalej: p.u.s.p.) przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21). W sprawach z odwołań od uchwał KRS w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku przyjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego możliwość udzielenia zabezpieczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 stycznia 2019 r., I NO 57/18; z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 13 lutego 2020 r., z I NO 187/19; I NKRS 88/23 4 z 15 kwietnia 2020 r., I NO 191/19; z 7 lipca 2021 r., I NKRS 62/21). Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest odpowiednio stosowany art. 730 oraz art. 734 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2021, poz. 1805 ze zm., dalej: k.p.c.), który stanowi, że do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w I instancji. W ramach przedmiotowego postępowania brak jest innego sądu, który mógłby rozpoznać wniosek skarżącej o udzielenie zabezpieczenia, gdyż Sąd Najwyższy jest jedyną instancją w toku kontroli legalności zaskarżonej uchwały w trybie art. 44 ust. 1 u.KRS. Z tego względu, Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 734 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 44 ust. 3 u.KRS przyjął, że jest właściwy do rozpoznania wniosku. Zgodnie z art. 44 ust. 3 u.KRS, do postępowania przed Sądem Najwyższym stosuje się przepisy k.p.c. o skardze kasacyjnej (z wyłączeniem art. 871 k.p.c.). Przepis art. 39821 k.p.c. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji, a art. 391 § 1 k.p.c. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem I instancji. Uwzględnić należy także art. 13 § 2 k.p.c., który wskazuje, że regulacje o procesie stosuje się w innych rodzajach postępowań unormowanych w Kodeksie, chyba że inne przepisy stanowią inaczej. Takim innym rodzajem postępowania jest postępowanie zabezpieczające uregulowane w części drugiej k.p.c. Sąd Najwyższy rozważył, czy w świetle odpowiednio stosowanego art. 7301 § 1 k.p.c. skarżąca uprawdopodobniła zasadność żądania oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art. 7301 § 2 k.p.c.). W przekonaniu Sądu Najwyższego brak zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie spowodowałby, że przed rozpoznaniem sprawy ziściłby się skutek, którego dotyczyło postępowanie przed KRS, czyli 4 czerwca 2024 r. doszłoby do przejścia skarżącej w stan spoczynku, a w związku z tym osiągnięcie celu postępowania w sprawie zainicjowanej odwołaniem mogłoby okazać się utrudnione. Skoro celem postępowania w sprawie jest kontrola zgodności z prawem I NKRS 88/23 5 uchwały KRS, to przyjąć należy, że skuteczność wywołującej daleko idące konsekwencje uchwały powinna być wstrzymana, a tym samym - na podstawie art. 69 § 1b zd. 3 p.u.s.p. - skarżąca powinna pozostać w stanie czynnym, tym bardziej że postępowanie związane jest z fundamentem służby sędziowskiej, czyli zasadą nieusuwalności sędziów wyrażoną w art. 180 Konstytucji RP. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 stycznia 2019 r., I NO 57/18, w takim przypadku daleko idące skutki dotyczą organizacji pracy sądu, w którym skarżąca orzeka, jak chociażby odwołanie wyznaczonych terminów posiedzeń, itp. Następstwa nieuwzględnienia wniosku o zabezpieczenie postępowania występują również w sferze służbowej skarżącej, gdyż otrzyma odprawę (art. 100 § 4 p.u.s.p.), ekwiwalent za niewykorzystany urlop i zacznie mu być wypłacane uposażenie należne sędziemu w stanie spoczynku (art. 100 § 2 p.u.s.p.) w wysokości niższej niż przysługujące sędziemu w służbie czynnej. Zatem w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i w interesie skarżącej, jest pozostawienie go w stanie czynnym do czasu podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa i ewentualnie rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy czy zaskarżona uchwała KRS nie narusza prawa (w wypadku złożenia odwołania od uchwały KRS). Przejście skarżącej w stan spoczynku przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez Krajową Radę Sądownictwa i Sąd Najwyższy (w wypadku złożenia odwołania od uchwały KRS) czyniłoby istotną zmianę w jego statusie, ukształtowałoby stan niepożądany przed dokonaniem kontroli sądowej i byłoby trudne do odwrócenia. Dlatego Sąd Najwyższy uznał wniosek o udzielenie zabezpieczenia za zasadny. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 755 § 1 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że do czasu ponownego podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa i ewentualnie rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy odwołania (w przypadku jego złożenia), zabezpieczył pozostawanie sędziego Sądu Rejonowego w Radomiu w służbie czynnej, czym wstrzymał skuteczność uchwały KRS nr […]. Tomasz Demendecki Janusz Niczyporuk Elżbieta Karska I NKRS 88/23 6 [SOP] [ms]