I NO 189/19

Sygn. akt I NO 189/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) w sprawie z odwołania P. G. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr (…)/2019 z dnia 7 listopada 2019 r. w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, po rozpoznaniu wniosku P. G. o udzielenie zabezpieczenia z dnia 16 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 13 lutego 2020 r., wstrzymuje skuteczność uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr (…)/2019 z dnia 7 listopada 2019 r. w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez osiągającego wiek przejścia w stan spoczynku sędziego Sądu Apelacyjnego w (…) P. G. UZASADNIENIE Uchwałą z dnia 7 listopada 2019 r. nr (…)/2019, Krajowa Rada Sądownictwa (dalej również jako: KRS lub Rada) nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez osiągającego wiek przejścia w stan spoczynku sędziego Sądu Apelacyjnego w (…) P. G. (dalej jako: odwołujący się). W odwołaniu od tej uchwały sędzia zawarł wniosek o udzielenie przez Sąd Najwyższy zabezpieczenia postępowania, przez wstrzymanie skuteczności (wykonalności) zaskarżonej uchwały. 2 Krajowa Rada Sądownictwa w odpowiedzi na odwołanie domagała się jego odrzucenia, argumentując, że uchwała w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek przejścia w stan spoczynku, jako ostateczna, nie podlega zaskarżeniu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analizę przedmiotowego wniosku wypada rozpocząć od przytoczenia treści art. 44 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 84 ze zm.; dalej jako: ustawa o KRS), zgodnie z którym uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Wyjątek od wyrażonej w tym przepisie zasady zaskarżalności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa wskazany został przez ustawodawcę w zdaniu drugim powołanego przepisu (w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy zmieniającej z dnia 26 kwietnia 2019 r. – Dz.U. z 2019 r., poz. 914), stanowiącym, że odwołanie nie przysługuje w sprawach indywidualnych dotyczących powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. Ustawodawca nie przewidział zatem w ustawie o KRS wyłączenia trybu odwoławczego od uchwał Rady wydanych w następstwie złożenia przez sędziego w trybie art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 52) oświadczenia woli dalszego zajmowania stanowiska po ukończeniu wieku przejścia w stan spoczynku (to jest 65 lat). Wbrew zarzutowi Rady, przepisem odrębnym w rozumieniu zdania pierwszego art. 44 ust. 1 ustawy o KRS nie jest art. 69 § 1b Prawa o ustroju sądów powszechnych, w myśl którego uchwała Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie przez sędziego stanowiska po ukończeniu przez niego wieku określonego w § 1, jest ostateczna. W tym zakresie należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 2019 r., I NO 57/18, zgodnie z którym ostateczność uchwały Rady nie wyklucza jej zaskarżalności do sądu. Walor ostateczności oznacza brak możliwości skontrolowania decyzji w administracyjnym 3 toku instancji. Ostateczność nie implikuje jednak wyłączenia kontroli sądowej uchwały pod względem jej legalności. Stojąc na gruncie dopuszczalności odwołania od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach dotyczących dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek przejścia w stan spoczynku, trzeba przejść do kwestii podstawy prawnej wniosku o zabezpieczenie postępowania sądowego zainicjowanego takim odwołaniem. Przepisy ustawy o KRS nie przewidują bowiem wstrzymania skuteczności uchwały Rady do czasu rozpoznania odwołania. Artykuł 44 ust. 3 tej ustawy stanowi natomiast, że do postępowania przed Sądem Najwyższym stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.; dalej jako: k.p.c.) o skardze kasacyjnej. Wprawdzie przepisy k.p.c. o skardze kasacyjnej także nie normują instytucji zabezpieczenia, jednakże art. 39821 k.p.c. odsyła – w razie braku szczególnych przepisów o postępowaniu przed Sądem Najwyższym – do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji. Z kolei w myśl art. 391 § 1 k.p.c., jeżeli nie ma szczególnych przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej instancji, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Tymi przepisami są zaś między innymi przepisy części drugiej k.p.c. o postępowaniu zabezpieczającym. W świetle art. 734 zdanie pierwsze k.p.c., do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia zgłoszony w toku postępowania rozpoznaje sąd tej instancji, w której toczy się postępowanie, z wyjątkiem przypadku, gdy sądem tym jest Sąd Najwyższy. Wtedy o zabezpieczeniu orzeka sąd pierwszej instancji. Zważywszy na treść art. 44 ust. 1 ustawy o KRS, należy stwierdzić, że Sąd Najwyższy jest sądem pierwszej i zarazem jedynej instancji, predestynowanym do kontroli legalności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa. Do jego kompetencji należy zatem rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie dalszego toku postępowania w sprawie z odwołania od uchwały Rady. Odnośnie do samego zabezpieczenia godzi się przypomnieć, że zgodnie z art. 7301 § 1 i 2 k.p.c., udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny 4 w udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje zaś wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Pozostaje więc ustalenie, czy odwołujący się dopełnił powyższych warunków skutecznego ubiegania się o zabezpieczenie. W świetle argumentów przytoczonych w odwołaniu oraz we wniosku o zabezpieczenie, należy przyjąć, że odwołujący się uprawdopodobnił zasadność dalszego zajmowania stanowiska po osiągnięciu wieku przejścia w stan spoczynku tym kryterium, jakim w myśl art. 69 § 1b Prawa o ustroju sądów powszechnych jest interes wymiaru sprawiedliwości, a zwłaszcza racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego. Wbrew zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały lakonicznemu stwierdzeniu, że obsada kadrowa wydziału, w którym orzeka odwołujący się, jest duża, a brak jednego sędziego w istotny sposób nie zakłóci pracy sądu, z treści pisma wnioskodawcy wynika, że wydział boryka się z kłopotami kadrowymi (jeden etat nie jest obsadzony), które są przyczyną nieopanowania wpływu spraw w 2019 r. Uzasadniona staje się więc obawa, że zaniechanie orzekania przez kolejnego sędziego w związku z jego odejściem w stan spoczynku, może pogorszyć parametry pracy wydziału. Brak zabezpieczenia w niniejszej sprawie spowodowałyby, że w związku z ukończeniem przez odwołującego się wieku 65 lat (co nastąpił w połowie lutego 2020 r.) osiągnięcie celu postępowania sądowego, toczącego się z jego odwołania od negatywnej uchwały Rady, mogłoby okazać się utrudnione. Przejście w stan spoczynku przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy przez Sąd Najwyższy w istotny sposób rzutuje na status odwołującego się, a konsekwencje dalszego trwania tego stanu rzeczy mogą być niekorzystne dla wymiaru sprawiedliwości i trudnie do odwrócenia. Mając na względzie potencjalne, negatywne skutki przejścia odwołującego się w stan spoczynku dla organizacji pracy sądu, w którym orzeka oraz konsekwencje finansowe tego zdarzenia, zarówno dla pracodawcy (konieczność wypłaty świadczeń związanych z ustaniem czynnej służby sędziowskiej), jak i dla samego sędziego (pobieranie uposażenia należnego sędziemu w stanie spoczynku w wysokości niższej od wynagrodzenia za pracę), celowe jest wstrzymanie 5 skuteczności zaskarżonej uchwały do czasu przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy kontroli jej legalności. Do zakończenia postępowania sądowego odwołujący się powinien zatem pozostać na zajmowanym stanowisku, jak stanowi art. 69 § 1b zdanie trzecie Prawa o ustroju sądów powszechnych. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w postanowieniu.