I NO 26/23
Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych2024-11-29
Skład orzekający: Tomasz Przesławski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek strony o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie, może opierać się na zarzucie braku niezależności sądu wynikającym z jego właściwości lub podejmowanych przez niego decyzji procesowych, a także na subiektywnych przypuszczeniach strony co do potencjalnych konsekwencji finansowych dla budżetu gminy?Ratio decidendi
Wniosek strony o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie, podlega odrzuceniu, jeśli opiera się na generalnym podważeniu właściwości sądu lub na subiektywnych przypuszczeniach strony co do braku niezależności sądu, a nie na wykazaniu konkretnych okoliczności faktycznych wskazujących na naruszenie gwarancji niezależności. Brak zadowolenia strony z czynności podejmowanych przez sąd w toku postępowania sam w sobie nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą przekazanie sprawy innemu sądowi.Stan faktyczny
Powód, spółka w restrukturyzacji, złożył wniosek o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie w sprawie o zapłatę przeciwko Gminie Lublin. Powód zarzucił Sądowi Okręgowemu w Lublinie brak niezależności, wskazując na potencjalne znaczące konsekwencje finansowe dla budżetu gminy oraz urzędników w przypadku zasądzenia dochodzonych kwot. Powód podniósł również, że sąd prowadził pierwszą zakończoną wyrokiem sprawę w sposób bardzo szeroki, a interpretacja umowy przez sąd stała w sprzeczności z jej literalnym brzmieniem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił wniosek powoda o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie.Pełny tekst orzeczenia
I NO 26/23 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Przesławski w sprawie z powództwa "W." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji w W. przeciwko Gminie Lublin o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 29 listopada 2024 r., w przedmiocie wniosku powoda o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym w Lublinie pod sygn. IX GC 383/21, odrzuca wniosek. UZASADNIENIE Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., IX GC 383/21, Sąd Okręgowy w Lublinie w trybie art. 26 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej także: „ustawa o SN”) przekazał Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego wniosek powoda „W.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji w W. o oznaczenie Sądu, przed którym toczyć się ma postępowanie. We wniosku z 18 maja 2023 r. powód zarzucił brak niezależności Sądu Okręgowego w Lublinie. W jego opinii w przypadku zasądzenia od Gminie Lublin dochodzonych przez powoda kwot „budżet gminy Lublin (jednej z najbardziej
I NO 26/23 2 zadłużonych Gmin w Polsce – zgodnie z informacjami prasowymi […] to drugie najbardziej zadłużone miasto w Polsce w przeliczeniu na mieszkańca) ucierpi w sposób bardzo znaczący, co w konsekwencji może doprowadzić do bardzo poważnych konsekwencji finansowych dla budżetu gminy oraz urzędników, a co pośrednio odbije się również na sytuacji lubelskich Sądów (w tym Sądu Okręgowego i Apelacyjnego – miejscowo właściwych dla przedmiotowej sprawy)” (k. 6). Ponadto zdaniem powoda „pierwszą zakończoną wyrokiem sprawę z powództwa Spółki (…) Sąd Okręgowy prowadził w sposób bardzo szeroki” (k. 6.), zaś „interpretacja zapisów umowy przez sąd Okręgowy stoi w jaskrawej sprzeczności z literalnym brzmieniem umowy” (k. 7). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek podlegał odrzuceniu. Analiza wniosku o oznaczenie sądu, przed którym toczyć się ma postępowanie prowadzi do konkluzji, iż wnioskodawca upatruje braku niezależności sądu w istocie w jego właściwości, a także w podejmowaniu przez sąd konkretnych decyzji procesowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut braku niezależności sądu nie może opierać się na generalnym podważeniu jego właściwości, lecz na wykazaniu, iż w realiach konkretnego postępowania gwarancja niezależności nie jest spełniona (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lipca 2023 r., I NO 24/23). Przy czy to obowiązkiem wnioskodawcy jest wskazanie konkretnych okoliczności faktycznych i przedstawienie ich oceny prawnej, a także uzasadnienie lub uprawdopodobnienie zawartych we wniosku twierdzeń (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2023 r., I NO 25/23). W niniejszej sprawie wnioskodawca przedstawił jedynie subiektywne przypuszczenia, mające świadczyć o braku niezależności Sądu Okręgowego w Lublinie. W istocie jednak sprowadzają się one do polemiki z kwestią organizacji sądownictwa.
I NO 26/23 3 Wskazane przez powoda okoliczności dotyczące przebiegu postępowania nie uzasadniają żądania wskazanego w wywiedzionym wniosku. Z jednej bowiem strony wnioskodawca zarzuca Sądowi wszechstronne rozpoznanie sprawy, z drugiej zaś podważa dokonaną przez Sąd ocenę. Jednocześnie wnioskodawca w żaden sposób nie wyjaśnia na czym w istocie miałaby polegać w okolicznościach sprawy zależność sądu i od jakiego podmiotu. Jak zaś wskazano wyżej jest to błąd konstrukcyjny wniosku uniemożliwiający jego rozpoznanie. Podkreślić należy, że brak zadowolenia strony z czynności podejmowanych przez sąd w toku postępowania sam w sobie nie może być uznany za okoliczność negatywnie przekładającą się na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, o którym mowa w art. 441 § 1 k.p.c., a w konsekwencji uzasadniającą przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 lipca 2023 r., I NO 24/23, z 9 sierpnia 2023 r., I NO 25/23). Zgodnie bowiem z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 maja 2020 r., I CO 21/20 i przywoływane tam orzecznictwo). W realiach przedmiotowej sprawy zaznaczyć także należy, że wniosek powoda przekazany został Prezesowi Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego przez Sąd Okręgowy w Lublinie w trybie art. 26 § 2 ustawy o SN. Podkreślić należy, na co zwrócono już uwagę, że przywołany we wniosku art. 441 k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy rozpoznanie sprawy w konkretnym sądzie, bez względu na to przez którego sędziego, godziłoby w dobro wymiaru sprawiedliwości. Nie można także pominąć tego, że podmiotem uprawnionym do wystąpienia do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu jest wyłącznie sąd, przed którym toczy się postępowanie, uprawnienie to nie przysługuje natomiast stronie. Strona (uczestnik) może zwrócić
I NO 26/23 4 sądowi – przed którym toczy się postępowanie – uwagę na okoliczności mogące przemawiać za potrzebą skorzystania z kompetencji przyznanej mu w art. 441 § 2 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2023 r., III CO 195/23). Z powyższych względów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. ł.n r.g.
Powiązane orzeczenia
- I NO 25/23 2023-08-09Czy wniosek strony o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie, oparty na zarzucie braku niezależności sądu, może być uwzględniony, jeśli strona nie przedstawiła konkretnych okoliczności faktycznych uzasad…
- I NO 24/23 2023-07-13Czy wniosek strony o oznaczenie sądu, przed którym ma toczyć się postępowanie, oparty na zarzutach braku niezależności sądu i kwestionowaniu jego właściwości oraz podejmowanych decyzji procesowych, spełnia przesłanki do…
- IV CO 9/19 2019-03-07Czy powiązanie sędziów z gminą, w której wykonują zawód i zamieszkują, a także potencjalne korzyści z budżetu gminy wynikające z rozstrzygnięcia sprawy, stanowią uzasadnioną podstawę do wyłączenia sędziów od rozpoznania…
- III PUO 14/23 2024-01-17Czy wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu powinien zostać uwzględniony?
- III CO 1094/23 2024-01-12Czy Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie powinien przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu?
Powołane przepisy
art. 26 § 2art. 441 § 1 KPCart. 441 KPCart. 441 § 2 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy