III PRN 1/87

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (...) w przedmiocie wydania zaświadczenia stwierdzającego uprawnienia do świadczeń kombatanckich na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 1986 r. II SA 318/86uchyla zaskarżony wyrok oraz orzeczenie Zarządu Głównego ZBoWiD (...).Uzasadnienie faktyczneW związku z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej (...) Komisja odmówiła wnioskodawcy prawa przynależności do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, opierając na pkt 17 wykładni do par. 2 ust. 2 Regulaminu Weryfikacyjnego, zgodnie z którą młodociani uczestnicy ruchu oporu mogą być przyjęci do Związku pod warunkiem, że w chwili wstąpienia do organizacji ukończyli 14 lat.Takiemu warunkowi nie odpowiadał wnioskodawca, który w 1940 r. miał lat 7, a w 1944 r. lat 11.Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić.Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16 poz. 122/ nie przewiduje bowiem takiego wymogu, a Regulamin Weryfikacyjny nie może wprowadzać nowych warunków nie znajdujących potwierdzenia w ustawie.Brak zakreślenia w cytowanej ustawie z dnia 26 maja 1982 r. omawianego warunku nie oznacza jednak, że kwestia wieku jest zupełnie obojętna z punktu widzenia działalności kombatanckiej. Granice jej wyznacza stopień rozwoju psycho-fizycznego uczestnika, pozwalający na uznanie, że udział młodocianego w walce był jego własnym i świadomym działaniem w ruchu oporu /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 1986 r. III PRN 2/86/.Czynności wykonywane przez małoletniego w ruchu oporu /przenoszenie broni, prasy podziemnej itp./ powinny być realizowane w wyniku polecenia /rozkazu/ udzielonego małoletniemu jako członkowi grupy konspiracyjnej, przez dowódcę tej grupy.Jeśliby natomiast małoletni wykonywał wprawdzie pewne czynności dla potrzeb grupy konspiracyjnej, ale czynił to, nie jako pełnoprawny członek tej grupy, lecz na polecenie ojca lub matki, względnie innego członka rodziny, będącego uczestnikiem organizacji podziemnej, to w tym wypadku uczestnictwu małoletniego nie można przypisać charakteru świadomego działania na rzecz ruchu oporu.Z omawianego punktu widzenia sprawa nie została wyjaśniona ani przez organy ZboWiD, ani przez Naczelny Sąd Administracyjny.Nie zwrócono uwagi na zeznanie świadka, która oświadczyła, że wnioskodawcę zaangażował do pracy inspektor "Cześ", co mogłoby wskazywać na osobiste uczestnictwo wnioskodawcy w ruchu oporu.