III UZP 3/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga. Sędziowie: SN S. Szymańska (sprawozdawca), SW L. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Edwarda F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o podwyższenie renty inwalidzkiej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 23 grudnia 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przy podwyższaniu renty inwalidzkiej przysługującej na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144) w oparciu o art. 5 pkt 3 w związku z art. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1986 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1986 r. (Dz. U. Nr 1, poz. 1) za rok przyznania świadczenia w rozumieniu art. 122 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), należy również uważać rok przyznania renty inwalidzkiej z tytułu zaopatrzenia pracowniczego, jeżeli za podstawę renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej przyjęto podstawę wymiaru (zrewaloryzowaną) dotychczas pobieranej renty inwalidzkiej z tytułu zaopatrzenia pracowniczego?"podjął następującą uchwałę:Jeżeli bezpośrednio przed przyznaniem renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej rencista pobierał rentę inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia, przy podwyższeniu renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 stycznia 1986 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1986 r. (Dz. U. Nr 1, poz. 1) za rok przyznania tej renty przyjmuje się rok przyznania renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia - pod warunkiem, że za podstawę wymiaru renty z tytułu choroby zawodowej przyjęto wynagrodzenie, od którego obliczona była renta z ogólnego stanu zdrowia.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 7 października 1982 r. ZUS Oddział w K. przyznał wnioskodawcy Edwardowi F. od dnia 9 grudnia 1982 r. rentę inwalidzką III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, przyjmując za podstawę wymiaru zarobki osiągnięte w okresie ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia, tj. od października 1981 r. do lutego 1982 r., w wysokości 16.152,25 zł. Decyzją z dnia 16 maja 1983 r. ustalono w wyniku rewaloryzacji nową podstawę wymiaru tej renty w kwocie 17.352,25 zł.Kolejną decyzją z dnia 9 czerwca 1984 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy rentę inwalidzką II grupy z tytułu choroby zawodowej od dnia 28 lutego 1984 r., przyjmując za podstawę wymiaru tej renty kwotę 17.352,25 zł, tj. zrewaloryzowaną podstawę wymiaru renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Równocześnie wstrzymano wypłatę renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia.Decyzją z dnia 9 października 1986 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy podwyższenia renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej w 1986 r. na podstawie ustawy z dnia 30 stycznia 1986 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1986 r. (Dz. U. Nr 1, poz. 1) z tego powodu, że renta ta została przyznana w 1984 r.W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego Edward F. domagał się zmiany tej decyzji i podwyższenia pobieranej przez niego renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej według zasad przewidzianych w powołanej ustawie z dnia 30 stycznia 1986 r. - z uwagi na to, że rentę inwalidzką z tytułu choroby zawodowej otrzymał w czasie pobierania renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, przyznanej w 1982 r.Sąd Wojewódzki uznał, że w sprawie zachodzą poważne wątpliwości prawne, w związku z czym przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powołane w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustawa z dnia 30 stycznia 1986 r. o podwyższeniu emerytur i rent w 1986 r. (Dz. U. Nr 1, poz. 1) obejmuje świadczenia emerytalno-rentowe przyznane przed dniem 1 stycznia 1984 r., przy czym określone w tejże ustawie zasady podwyższenia świadczenia uzależniają wysokość podwyżki od daty przyznania świadczenia. Wynika to w sposób wyraźny z art. 2 ust. 1 ustawy, w którym użyto określenia "świadczenie przyznane". Jeżeli zaś chodzi o ustalenie roku przyznania świadczenia, to - zgodnie z art. 2 ust. 1 - stosuje się odpowiednio przepisy art. 122 ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).Zasady te - stosownie do art. 5 pkt 3 omawianej ustawy - odpowiednio stosuje się także do świadczeń przysługujących z ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144).W niniejszej sprawie poza sporem jest, że w dacie wejścia w życie omawianej ustawy (dnia 31 stycznia 1986 r.) wnioskodawca miał już przyznaną rentę z tytułu choroby zawodowej oraz że od daty przyznania mu tejże renty (28 lutego 1984 r.) wstrzymano wypłatę renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, jako mniej korzystną. Poza sporem jest także, że wnioskodawca po wyczerpaniu okresu zasiłków chorobowych nie podjął zatrudnienia, a więc nie osiągnął żadnego wynagrodzenia.Zgodnie z art. 122 ust. 5 pkt 1 ustawy o z.e.p. za rok przyznania emerytury i renty uważa się rok kalendarzowy, w którym przypada termin, od jakiego ustalono prawo do świadczenia, a jeżeli świadczenie uległo ponownemu ustaleniu na podstawie wyższych zarobków - ostatni rok kalendarzowy, w którym osiągnięto te zarobki.Wprawdzie wnioskodawcy przyznano prawo do renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej dopiero z dniem 28 lutego 1984 r., jednakże w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy istnieje podstawa, że dla celu podwyżki przewidzianej w art. 2 ust. 1 omawianej ustawy za rok przyznania tej renty należy przyjąć rok przyznania renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia.Z chwilą przyznania renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej organ rentowy wstrzymał wypłatę renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. W przypadku wnioskodawcy wystąpiła zatem - jak trafnie podniósł Sąd Wojewódzki - sytuacja, w której renta inwalidzka z tytułu choroby zawodowej jest wypłacana zamiast poprzednio pobieranej renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, będącej także świadczeniem o charakterze rentowym, którego przyznanie jest uzależnione również od inwalidztwa.Stwierdzone poprzednio u wnioskodawcy inwalidztwo III grupy z ogólnego stanu zdrowia wpłynęło na to, że nie był on w stanie kontynuować wykonywanego dotychczas zatrudnienia, a w konsekwencji osiągania zarobków na poziomie dotychczasowym lub wyższym. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy rozstrzyganiu przedmiotowego zagadnienia prawnego.Dlatego uzasadnione jest stanowisko, że w przypadku, gdy rencista bezpośrednio przed przyznaniem renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej pobierał rentę inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia, dla celu podwyższenia przewidzianego w art. 2 ust. 1 omawianej ustawy, za datę przyznania renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej przyjmuje się rok przyznania renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Może to jednak nastąpić tylko w przypadku, gdy do podstawy wymiaru renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej przyjęto wynagrodzenie, od którego była obliczona podstawa wymiaru renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia. Chodzi o to, by wynagrodzenie pochodziło z tego samego okresu. W ten sposób zatem należy rozumieć odpowiednie stosowanie art. 122 ust. 5 pkt 1 ustawy o z.e.p., o którym mowa w art. 2 ust. 3 i art. 5 omawianej ustawy z dnia 30 stycznia 1986 r. - w odniesieniu do takich stanów faktycznych, jak w niniejszej sprawie lub podobnych. Do takiego wniosku upoważnia wykładnia funkcjonalna art. 122 ust. 5 pkt 1 ustawy o z.e.p.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji.Podjęta uchwała jest zbieżna z uchwałą z dnia 30 listopada 1984 r. III UZP 26/83 (OSNCP 1984, z. 9, poz. 142), w której Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż za rok przyznania renty inwalidzkiej w rozumieniu art. 122 ust. 5 pkt 1 ustawy o z.e.p. uważa się rok przyznania renty chorobowej, jeżeli bezpośrednio po wykorzystaniu renty chorobowej pracownikowi przyznano rentę inwalidzką, obliczoną od takiej samej podstawy wymiaru.Między zagadnieniem prawnym rozstrzygniętym w niniejszej sprawie oraz w powołanej uchwale zachodzi duże podobieństwo.