IV PR 239/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN T. Szymanek. Sędziowie SN: E. Mzyk, Z. Stypułkowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Jana B., Ryszarda G., Stanisława O., Aleksandra K., Juliana T. i Mieczysława C. przeciwko Przedsiębiorstwu Opakowań Blaszanych (...) Fabryka Opakowań Blaszanych w G. o wynagrodzenie za projekt racjonalizatorski na skutek rewizji pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 1987 r.uchylił zaskarżony wyrok i znosząc postępowanie przed Sądem Wojewódzkim w Szczecinie przekazał sprawę temu Sądowi do rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia od pozwanej Fabryki Opakowań Blaszanych (...) w G. kwoty 3.057.659 zł z odsetkami jako wynagrodzenia za stosowanie ich projektu racjonalizatorskiego pod tytułem "Propozycja zmian inwestycji w zakresie urządzeń do produkcji wieczek kontaktowych (...)."Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej Fabryki na rzecz powodów kwotę 3.084.659 zł z 8% od dnia 16 lipca 1986 r. w częściach przypadających na każdego z nich i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.Pozwana Fabryka w rewizji wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uwzględniającej powództwo i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Rewizja jest uzasadniona, jakkolwiek nie z motywów w niej przytoczonych.Przede wszystkim należy wskazać na treść art. 124 § 1 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 33, poz. 177 ze zm.), według którego przepisy ustawy dotyczące jednostek gospodarki uspołecznionej stosuje się do jednostek gospodarki uspołecznionej będących osobami prawnymi.Przedsiębiorstwo państwowe uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do rejestru (art. 21 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych - Dz. U. Nr 24, poz. 122 ze zm.). Natomiast nie mają osobowości prawnej zakłady, fabryki i inne jednostki organizacyjne przedsiębiorstwa państwowego, i to bez względu na zakres ich samodzielności organizacyjnej czy finansowej.Zgodnie więc z art. 124 § 1 ustawy o wynalazczości tylko przedsiębiorstwo państwowe, a nie jego wewnętrzna jednostka organizacyjna, może być podmiotem praw i obowiązków wynikających z pracowniczej wynalazczości. Dotyczy to w szczególności uprawnień w zakresie podejmowania decyzji w sprawie pracowniczych projektów wynalazczych, korzystania z praw wyłącznych związanych z ochroną udzieloną na te projekty, jak również w zakresie obowiązków w realizowaniu praw twórców pracowniczych projektów wynalazczych.Takie ukształtowanie pozycji przedsiębiorstwa państwowego w dziedzinie wynalazczości pracowniczej powoduje, iż jako osoba prawna ma ono zdolność sądową w rozumieniu art. 64 § 1 k.p.c., dokonuje też czynności procesowych przez organy uprawnione do działania w jego imieniu (art. 67 § 1 k.p.c.). W konsekwencji nie mają zdolności sądowej wchodząc w skład przedsiębiorstwa państwowego jego wewnętrzne jednostki organizacyjne.Założenia powyższe prowadzą do następującego wniosku.W świetle art. 124 § 1 ustawy o wynalazczości w procesie o wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy może występować tylko przedsiębiorstwo państwowe jako strona, która ma zdolność sądową w rozumieniu art. 64 § 1 k.p.c.Nie mają natomiast zdolności sądowej jednostki organizacyjne wchodzące w skład tego przedsiębiorstwa, jak np. zakłady czy fabryki, chociażby w ramach wewnętrznego rozrachunku gospodarczego zlecono im zastosowanie pracowniczego projektu wynalazczego.Ze statutu Przedsiębiorstwa Opakowań Blaszanych (...) w K., z którego dowód przeprowadził Sąd Najwyższy, wynika, że ma ono osobowość prawną, a Fabryka Opakowań Blaszanych w G., występująca w niniejszej sprawie jako strona pozwana, jest jedną z wewnętrznych jednostek organizacyjnych tego przedsiębiorstwa. Fabryka ta nie ma więc zdolności sądowej do wystąpienia jako strona w procesie o wynagrodzenie dochodzone przez powodów.Sąd Wojewódzki mimo ustalenia, że Fabryka w G. wchodzi w skład wymienionego Przedsiębiorstwa, które podjęło decyzję o uznaniu projektu powodów za projekt racjonalizatorski, prowadził proces przeciwko tej Fabryce i zasądził od niej na rzecz powodów wynagrodzenie.Nie zostały natomiast podjęte czynności, zgodnie z art. 70 k.p.c., w celu uzupełnienia braków w zakresie zdolności sądowej strony pozwanej, co - w świetle art. 199 § 2 k.p.c., nie pozwala na odrzucenie pozwu. Z tych też względów należało uchylić zaskarżony wyrok w całości i znosząc postępowanie przed Sądem Wojewódzkim z powodu nieważności przekazać sprawę temu Sądowi do rozpoznania (art. 388 § 2 k.p.c.).W aktualnym też stanie sprawy nie podlegają rozpoznaniu zawarte w rewizji zarzuty natury merytorycznej, jako bezprzedmiotowe.