I ZO 108/24

Izba Odpowiedzialności Zawodowej2024-07-23

Skład orzekający: Marek Motuk, Pawła Wojciechowskiego, Paweł Wojciechowski, Marii Szczepaniec, Jacka Widło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie, gdy jego udział w innej, powiązanej sprawie, może budzić wątpliwości co do bezstronności?
Ratio decidendi
Sędzia nie podlega wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., gdy sprawa, w której ma orzekać, nie dotyczy go bezpośrednio, a jedynie pośrednio poprzez powiązania z innymi postępowaniami dotyczącymi jego osoby. Okoliczności wskazujące na możliwość wywołania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) nie zachodzą, gdy sędzia orzeka w przedmiocie wyłączenia innego sędziego, który następnie miałby orzekać w sprawie dotyczącej wyłączenia pierwszego sędziego, a relacja ta jest odległa i nie wpływa na kształtowanie składu sądu w sprawie bezpośrednio go dotyczącej.
Stan faktyczny
Sędzia Sądu Najwyższego, Paweł Wojciechowski, zasygnalizował potrzebę swojego wyłączenia od udziału w sprawie o sygn. I ZO 118/23. Powodem miało być istnienie okoliczności wskazujących na konieczność jego wyłączenia z urzędu, zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. Sprawa I ZO 118/23 dotyczyła wniosku o wyłączenie innego sędziego, a układ procesowy obejmował kolejne wnioski o wyłączenie i zbadanie bezstronności innych sędziów, w tym samego Pawła Wojciechowskiego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wyłączenia sędziego z urzędu od udziału w sprawie.

Pełny tekst orzeczenia

I ZO 108/24 POSTANOWIENIE Dnia 23 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie obwinionego sędziego Sądu Rejonowego w O. P. J. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 23 lipca 2024 r. na posiedzeniu bez udziału stron sygnalizacji SSN Pawła Wojciechowskiego podnoszącej istnienie okoliczności wskazujących na konieczność jego wyłączenia z urzędu od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. I ZO 118/23 na podstawie art. 42 § 1 k.p.k. i art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: stwierdzić brak podstaw do wyłączenia z urzędu SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZO 118/23. UZASADNIENIE SSN Paweł Wojciechowski został wyznaczony do rozpoznania sprawy o sygn. akt I ZO 118/23, której przedmiotem jest wniosek o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 100/23. Przedmiotem zaś sprawy o sygn. akt I ZO 100/23 jest sygnalizacja SSN Jacka Widło wskazująca na konieczność wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu wniosku o zbadanie spełnienia wymogów bezstronności i niezawisłości przez SSN Pawła Wojciechowskiego, zarejestrowanego pod sygn. akt I ZB 65/23. I ZO 108/24 2 W piśmie z dnia 20 czerwca 2024 r. SSN Paweł Wojciechowski poinformował, że w opisanym wyżej układzie procesowym zachodzi bezwzględna przyczyna wyłączenia sędziego z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., co uniemożliwia mu rozpoznanie wniosku o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZO 100/23. Sąd Najwyższy-Izba Odpowiedzialności Zawodowej zważył, co następuje. Zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio. Wykładnia językowa tego określenia wskazuje, że chodzi tu o sprawę, która wprost ma związek z osobą sędziego, a więc taka sprawa, rozstrzygnięciem której sędzia jest osobiście zainteresowany. Zwrot „bezpośrednio”, którym posługuje się powołany przepis oznacza zatem, że pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą nie ma ogniw pośrednich. Taka sytuacja zachodziłaby, kiedy, na przykładzie wynikającym z układu procesowego w sprawie, określony sędzia miałby orzekać w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 29 § 5 u.SN (tj. w sprawie o sygn. akt I ZB 65/23) dotyczącym jego osoby, co jednak nie ma miejsca. W sytuacji, kiedy do sprawy w przedmiocie wyłączenia sędziego wylosowanego do rozpoznania sprawy, której przedmiotem są okoliczności z art. 29 § 5 u.SN, wyznaczony został sędzia, co do którego został złożony wniosek o wyłączenie, zaś wniosek ten ma rozpoznawać sędzia, co do którego ma zostać wydane rozstrzygnięcie w oparciu o powyżej powołany przepis, zachodzi wprawdzie relacja pośredniości między osobą sędziego a postępowaniem w trybie art. 29 § 5 u.SN., nie mniej jest ona na tyle odległa, że nie wywołuje uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności w sprawie o sygn. akt I ZO 118/23. W niniejszej sprawie nie zachodzi więc okoliczność z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., jak wskazał w swoim oświadczeniu SSN Paweł Wojciechowski, ani nie zachodzi przesłanka z art. 41 § 1 k.p.k. Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Nie chodzi zatem o stwierdzenie braku bezstronności, ale o ustalenie takiego stanu, który w odbiorze zewnętrznego obserwatora, mógłby prowadzić do podejrzenia o braku I ZO 108/24 3 obiektywnego, bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja nie zachodzi w sprawie I ZO 118/23, gdyż SSN Paweł Wojciechowski rozstrzygając wniosek o wyłączenie sędziego mającego orzec w przedmiocie wyłączenia innego sędziego, który następnie miałby orzekać w sprawie I ZB 65/23, w żaden sposób nie kształtowałby w określony sposób składu sądu w sprawie bezpośrednio go dotyczącej. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. [M. T.] [ms]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 42 § 1 KPKart. 41 § 1 KPKart. 40 § 1 pkt 1 KPKart. 29 § 5§ 1§ 1 pkt 1§ 5

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy