I ZO 88/23

I ZO 88/23 POSTANOWIENIE Dnia 15 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Demendecki w sprawie sędzi Sądu Rejonowego w P. M. F., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 15 listopada 2023 r., wniosku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym […] z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. akt […], w przedmiocie przekazania sprawy dyscyplinarnej do innego równorzędnego sądu dyscyplinarnego na podstawie 37 k.p.k w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 217 z późn. zm., dalej powoływana jako: u.s.p.) postanowił: nie uwzględnić wniosku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym […] o przekazanie sprawy dyscyplinarnej obwinionej M. F. prowadzonej przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym […] pod sygn. akt […] do innego równorzędnego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. […], Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym […] na podstawie art. 128 u.s.p. w zw. z art. 37 k.p.k. zwrócił się z wnioskiem do Sądu Najwyższego o rozważenie przekazania sprawy dyscyplinarnej obwinionej M. F. prowadzonej przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym […] pod sygn. akt […] do innego równorzędnego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym. I ZO 88/23 2 W uzasadnieniu formułowanego postulatu wskazano, iż obwiniona sędzia M. F. jest działaczem S., wskutek czego, poprzez swoje zaangażowanie w pracę tego Stowarzyszenia, jest osobą powszechnie znaną w środowisku sędziów nie tylko sądów na terenie P., ale również w środowisku sędziów apelacji […], co może wpływać na prawidłowość przebiegu postępowania dyscyplinarnego wobec obwinionej w sytuacji jego prowadzenia zgodnie z właściwością miejscową (obecnie przez Sąd Dyscyplinarny przez Sądzie Apelacyjnym […]), którego sędziami są w zdecydowanej większości sędziowie różnych szczebli sądów na terenie P. Zdaniem sądu wnioskującego wzajemne powiązania służbowe, personalne czy wręcz towarzyskie pomiędzy sędziami w tak małym środowisku zawodowym może wpływać na postrzeganie prawidłowości przebiegu postępowania dyscyplinarnego i może w przyszłości rodzić zarzuty co do zachowania właściwej bezstronności poszczególnych sędziów dyscyplinarnych. Wskazano również, iż w związku z istnieniem tych powiązań interpersonalnych i służbowych istnieje swoista presja lokalnego środowiska sędziowskiego i jego oczekiwań co do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy obwiniona postrzegana jako osoba szykanowana w związku z prowadzoną działalnością w ramach w/w Stowarzyszenia. Zaznaczono przy tym, iż w sprawie tej podlegał już wyłączeniu jeden z członków składu orzekającego z uwagi na istniejące powiązanie służbowe, pomiędzy obwinioną a tym sędzią sprawującym funkcję Wiceprezesa Sądu Okręgowego w P. sprawującego nadzór administracyjny między innymi nad sądem, w którym służbę pełni obwiniona. Podkreślono następnie, iż dla uniknięcia jakichkolwiek zarzutów w zakresie zapewnienia właściwej bezstronności sądu koniecznym jest zweryfikowanie, czy na tok postępowanie przed sądem dyscyplinarnym może mieć wpływ objęcie przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych - sędziego X.Y., prowadzącego początkowo przedmiotową sprawę obwinionej, funkcji Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w […], przy którym działa wnioskujący o przeniesienie sprawy Sąd Dyscyplinarny. I ZO 88/23 3 W ocenie sądu wnioskującego wskazane okoliczności czynią uzasadnionym złożenie wniosku o przeniesienie sprawy do innego równorzędnego sądu dyscyplinarnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu wskazanego przepisu art. 37 k.p.k., gdyż pozwoli to na uniknięcie jakichkolwiek zarzutów co do prawidłowości działań sądu dyscyplinarnego orzekającego w stosunku do sędziego, która jest osobą szczególnie znaną w miejscowym środowisku zawodowym, a jednocześnie pozwoli na uniknięcie jakichkolwiek zarzutów dotyczących potencjalnego wpływu rzecznika dyscyplinarnego na przebieg tego postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew bowiem twierdzeniom Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] nie sposób uznać, iż przekazania sprawy dyscyplinarnej obwinionej M. F., prowadzonej przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym […] pod sygn. akt […] do innego równorzędnego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym, wymaga dobro wymiaru sprawiedliwości. Podkreślenia wymaga, iż określona w art. 37 k.p.k. instytucja właściwości z delegacji ma charakter wyjątkowy, służąc zapobieganiu sytuacjom, w których skierowanie sprawy do sądu właściwego według przepisów ogólnych godziłoby w szeroko pojętą prawidłowość rozpoznania sprawy, wpływając negatywnie na dobro wymiaru sprawiedliwości. W doktrynie słusznie podnosi się jednak, iż „nadużywanie art. 37 KPK mogłoby prowadzić do podważenia zaufania do niezależności sądów i bezstronności sędziów, a w efekcie wyrządzić wymiarowi sprawiedliwości szkodę i stanowić pogwałcenie zasady praworządności”, a także „sprzyjać pozbywaniu się przez sądy spraw niewygodnych, w których ich działanie może być poddane presji polityków, mediów czy lokalnego środowiska prawniczego” (zob. J. Skorupka (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, I ZO 88/23 4 Wyd. 6, Warszawa 2023, jak również postanowienie Sadu Najwyższego z 18 marca 2005 r., III KO 2/05, OSNwSK 2005, Nr 1, poz. 592). Skorzystanie z powyższej możliwe jest jedynie w sytuacji zaistnienia okoliczności dających podstawę do racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym mogą powstać wątpliwości, co do zdolności sądu właściwego do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i bezstronny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2007 r., IV KO 11/07, LEX nr 568451). Mając w polu widzenia powyższe rozważania nie można tym samym zaaprobować forsowanego we wniosku poglądu o konieczności zastosowania w niniejszej sprawie instytucji z art. 37 k.p.k. Stwierdzenie bowiem braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy obwinionej sędzi mogłoby bowiem sugerować, że w każdym wypadku, gdy sprawa dotyczy sędziego udzielającego się we wskazanym we wniosku stowarzyszeniu, pozostali sędziowie pracujący w jednostce organizacyjnej sądownictwa na tym obszarze, nie są w stanie w sposób obiektywny i bezstronny rozpoznać sprawy. W konsekwencji prowadziłoby to do podważania zaufania do niezależności sądów i niezawisłości sędziów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2012 r., IV KO 88/12, LEX nr 1231606). Zaznaczenia wymaga nadto, iż powzięta przez sąd wnioskujący obawa ma w swej istocie charakter li tylko abstrakcyjny, a zaprezentowana w tym zakresie argumentacja nie pozwala na nadanie im przymiotu realnej, wskutek czego nie mieści się w pojęciu "dobra wymiaru sprawiedliwości" w rozumieniu art. 37 k.p.k. W tożsamy sposób ocenić należy również niezrozumiale obraną przez sąd wnioskujący jako argument okoliczność, iż w prowadzonym postępowaniu został wyłączony jeden z członków składu orzekającego z uwagi na istniejące powiązanie służbowe, jak również fakt objęcia przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych funkcji Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w […], prowadzącego początkowo przedmiotową sprawę obwinionej. W tym I ZO 88/23 5 kontekście przypomnieć wymaga, iż właściwości z delegacji winna znajdować zastosowanie dopiero wówczas, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest wystarczające posłużenie się innymi przewidzianymi w k.p.k. i służącymi temu celowi instytucjami, tym samym nie może więc zastępować np. instytucji wyłączenia sędziego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2004 r., V KO 43/04, OSNwSK 2004, Nr 1, poz. 1453) Zaznaczyć należy przy tym, iż rzeczą sądu jest natomiast takie orzekanie, aby w opinii publicznej nie powstały wątpliwości co do tego, że wydane orzeczenie jest wolne od jakichkolwiek pozaprocesowych wpływów (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 210-212; jak również postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2012 r., V KO 57/12, LEX nr 1228517). Tym samym nieuprawnione jest zatem twierdzenie, że dobro wymiary sprawiedliwości wymaga przeniesienia sprawy dyscyplinarnej obwinionej M. F. do innego równorzędnego Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak na wstępie. [M. T.] [ms]