II ZO 16/26

II ZO 16/26 POSTANOWIENIE Dnia 19 sierpnia 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Maria Szczepaniec w sprawie dotyczącej obwinionej prokurator X. Y. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2026 r., bez udziału stron zażalenia obrońcy obwinionej prokurator z dnia 7 stycznia 2026 r. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt […] na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 390 ze zm.) postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. UZASADNIENIE Zastępca Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym zarządzeniem z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt […], w pkt 1 odmówił przyjęcia zażalenia jako niedopuszczalnego z mocy ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że obrońca obwinionej prokurator wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, wydane na podstawie art. 41a k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, na które to postanowienie ustawa nie przewiduje zażalenia (k. 128-129 akt dołączonych o sygn. […]). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniósł obrońca obwinionej prokurator, zaskarżając je w całości i zarzucając mu: II ZO 16/26 2 1. rażącą obrazę przepisu prawa procesowego art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 93 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 373 k.p.k. poprzez przyjęcie, iż zaskarżona decyzja procesowa prawidłowo wydana została w formie niezaskarżalnego postanowienia, gdy wskazane wyżej przepisy kompetencyjne nie przewidują dla przewodniczącego składu orzekającego takiego uprawnienia, bowiem może on jedynie wydawać zarządzenia o charakterze organizacyjno- porządkowym, co do których służy odwołanie do składu orzekającego skoro sąd w przedmiotowej sprawie nie orzeka jednoosobowo, zaś zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami do rozpoznania wniosku o wyłączenie członka składu orzekającego wyłącznie właściwy pozostaje sąd, którego orzeczenie w tym zakresie winno przybrać formę postanowienia, zaś powyższe stanowisko Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego skutkuje pozbawieniem strony prawa do obrony, w sytuacji gdy przedmiotowy wniosek nie pozostaje oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany, a zatem winien być rozpoznany przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym; 2. rażącą obrazę przepisu prawa procesowego art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 a k.p.k. oraz art. 93 § 1 k.p.k. poprzez wydanie tego orzeczenia przez osobę do tego nieuprawnioną, bowiem z mocy wskazanego wyżej przepisu art. 42 § 4 k.p.k. o wyłączeniu członka składu orzekającego orzeka wyłącznie sąd przed którym toczy się postępowanie, bądź sąd wyższego rzędu, oraz poprzez wydanie tej decyzji procesowej w nieuprawnionej formie nie podlegającego zaskarżeniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego, gdy winno ono być wydane w formie postanowienia, co ma skutkować pozbawieniem strony prawa do obrony, w sytuacji gdy przedmiotowy wniosek nie pozostaje oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany, a zatem winien być rozpoznany przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie przedmiotowego zażalenia wraz z wnioskiem obrońcy Sądowi Dyscyplinarnemu II ZO 16/26 3 przy Prokuratorze Generalnym celem rozpatrzenia (k. 161-165 akt dołączonych o sygn. […]). Przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym zarządzeniem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt […], przyjął zażalenie obrońcy obwinionej prokurator z dnia 7 lutego 2026 r. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 30 grudnia 2025 r., sygn. akt […] jedynie w zakresie dotyczącym jego pkt 1, tj. odmowy przyjęcia zażalenia obrońcy obwinionej prokurator z dnia 29 grudnia 2025 r. na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 18 grudnia 2025 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o wyłączenie członka składu orzekającego, zaś w zakresie pkt 2, odmówił przyjęcia ww. zażalenia (k. 178-182 akt dołączonych o sygn. […]). Sąd Najwyższy zważył co następuje. Zaskarżone zarządzenie w zakresie dotyczącym jego pkt 1 należało utrzymać w mocy, bowiem jest zgodne z prawem. W jego uzasadnieniu słusznie wskazano, że na zaskarżone postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 18 grudnia 2025 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania kolejnego wniosku o wyłączenie członka składu orzekającego, ustawa nie przewiduje zażalenia. W takim wypadku znajduje zastosowanie przepis art. 429 § 1 k.p.k. (stosowany odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym prokuratorów na mocy art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze), który nakazuje prezesowi sądu pierwszej instancji odmówić przyjęcia tego rodzaju środka odwoławczego. W świetle powyższego zażalenie obrońcy obwinionej prokurator nie mogło zostać przyjęte. Z kolei powołanie się skarżącego w swoim zażaleniu na przepisy art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 93 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 373 k.p.k. jest niezrozumiałe. Pierwszy z tych przepisów dotyczy postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego od orzekania, w myśl którego, o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie orzekającym w kwestii wyłączenia nie może II ZO 16/26 4 brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utworzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu. Kolejny powołany przez skarżącego przepis art. 93 § 1 i 2 k.p.k., dotyczy formy orzeczeń, zgodnie z którym jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie, zaś w kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia. Również powoływany przez skarżącego art. 373 k.p.k., przewiduje środek zaskarżenia w postaci odwołania od zarządzeń wydanych na rozprawie głównej. Podsumowując, zażalenie skarżącego nie zawiera zarzutów, które mogłyby prowadzić do skutecznego zakwestionowania zaskarżonego zarządzenia, zaś twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zażalenia nie zostały w jakikolwiek sposób uprawdopodobnione. Wydanie w trybie art. 429 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze zarządzenia przez Zastępcę Przewodniczącego Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym to szczególna decyzja procesowa, do której z istoty rzeczy nie odnoszą się regulacje zawarte w art. 42 § 4 k.p.k. oraz art. 373 k.p.k. Tym samym, uznając, iż zaskarżone zarządzenie w zakresie dotyczącym jego pkt 1 było w pełni prawidłowe, należało utrzymać je w mocy. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. [J.J.] [r.g.]