I PRN 48/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Sadowski.Sędziowie SN: B. Błachowska, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 1988 r., sprawy z powództwa J.I., K.W. i B.N. przeciwko Zakładom Chemicznym (…) w O. o zapłatę premii specjalnej na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej PP 5000-136/88 od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 19 kwietnia 1988 r. (…)oddala rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktycznePowód J.I. domagał się zasądzenia od pozwanych Zakładów Chemicznych "O." w O. premii specjalnej wypłacanej pracownikom pozwanego na podstawie zarządzenia Dyrektora z dnia 5 stycznia 1988 r. Premia ta przysługiwała pracownikom zatrudnionym w dniu 31 grudnia 1987 r. "z wyłączeniem osób będących w okresie wypowiedzenia". Twierdził, iż nie dotyczy go powyższe wyłączenie, gdyż złożone przez niego w dniu 31 grudnia 1987 r. wypowiedzenie umowy o pracę rozpoczęło swój bieg w dniu 1 stycznia 1988 r. i zakończyło się w dniu 31 marca 1988 r.Pozwany Zakład pracy wniósł o oddalenie powództwa prezentując pogląd, iż dzień 31 grudnia 1987 r. jako data złożenia wypowiedzenia umowy o pracę przypada już na okres wypowiedzenia.Sąd Rejonowy - Sąd Pracy wyrokiem z dnia 12 lutego 1988 r. oddalił powództwo, gdyż sporne świadczenie jest w istocie nagrodą i ma charakter uznaniowy.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia 19 kwietnia 1988 r. zmienił zaskarżony przez powoda wyrok Sądu I instancji i uwzględnił powództwo. W uzasadnieniu tego wyroku wyrażono pogląd, że okres wypowiedzenia uregulowany jest w przepisie art. 36 § 1-§ 3 k.p., tegoż data złożenia oświadczenia woli o zakończeniu stosunku pracy przez pracownika czy zakład pracy nie przedłuża tego okresu. Powód J.I. złożył w dniu 31 grudnia 1987 r. oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę, natomiast okres wypowiedzenia, w świetle cyt. art. 36 § 1 pkt 3 i § 3 k.p. rozpoczął swój bieg od dnia 1 stycznia 1988 r.Minister Pracy i Polityki Społecznej w rewizji nadzwyczajnej opartej na zarzucie rażącego naruszenia prawa wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie rewizji powoda J.I. od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy z dnia 12 lutego 1988 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W rewizji nadzwyczajnej prezentowany jest pogląd, iż okres wypowiedzenia, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p., biegnie od dnia skutecznego, w rozumieniu art. 61 k.c. w zw. z art. 300 k.p., złożenia przez stronę oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę. Powód złożył zaś takie oświadczenie w dniu 31 grudnia 1987 r., toteż już w tym dniu "był w okresie wypowiedzenia" wyłączającym jego prawo do premii zgodnie z powołanym wyżej regulaminem dotyczącym tej premii. Wynika to także - zdaniem skarżącego - z przepisów art. 111 i 112 k.c., skoro ostatni z tych przepisów stanowi, że termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu.Poglądu tego nie można podzielić.Jak to trafnie przyjęto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zachodzą istotne różnice między czynnością prawną polegającą na złożeniu oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, a okresem wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony.O ile bowiem do oświadczeń woli - w kwestiach nie unormowanych w kodeksie pracy - będą miały z mocy art. 300 tego kodeksu zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego, o tyle instytucja okresów wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie określony została w kodeksie pracy w sposób szczególny i pełny uregulowana.Przepisy art. 36 § 1 - § 3 k.p. ustanawiają zarówno rozmiar okresów wypowiedzenia, zależy od czasu zatrudnienia pracownika, jak i dzień zakończenia każdego z tych okresów, co determinuje dzień rozpoczęcia biegu okresów wypowiedzenia.W rozpoznawanej sprawie chodzi natomiast o przewidziany w art. 36 § 1 pkt 3 okres wypowiedzenia wynoszący 3 miesiące, który zgodnie z § 3 tego artykułu kończy się - tak jak okres 1 miesiąca wypowiedzenia - ostatniego dnia miesiąca.Z przepisu art. 36 § 1 pkt 2 i 3 oraz § 3 kodeksu pracy wynika, że okres wypowiedzenia umowy o pracę oznaczony w miesiącach rozpoczyna się z pierwszym dniem miesiąca, a nie z dniem złożenia go przed rozpoczęciem tego okresu oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę.Odmienny pogląd prowadzi, w istocie rzeczy, do przedłożenia ustawowych okresów wypowiedzenia umowy o pracę o upływ czasu jaki - z reguły - występuje między złożonym przez stronę tej umowy skutecznym oświadczeniem woli o jej rozwiązaniu a rozpoczęciem biegu okresów wypowiedzenia, przewidzianych w art. 36 § 1 k.p. Nie da się on też pogodzić z tymi prawami i obowiązkami stron, jakie wiążą się z pozostawaniem pracownika "w okresie wypowiedzenia". Dotyczy to przykładowo połowy okresu wypowiedzenia, w czasie którego zgodnie z przepisem art. 42 § 3 k.p. pracownik może odmówić przyjęcia proponowanych mu zmienionych warunków pracy czy płacy. Wymienioną w tym przepisie połowę okresu wypowiedzenia można zaś odnieść tylko do przewidzianych przepisami kodeksu pracy okresów wypowiedzenia umowy o pracę a nie do czasu jaki upływa od dnia złożenia oświadczenia woli zakładu pracy wypowiadającego pracownikowi warunki pracy lub płacy.Jeśli zaś chodzi o powołane w rewizji nadzwyczajnej przepisy art. 111 i 112 k.c., to zważyć należy, iż regulują one inną materię, niż objęta cyt. art. 36 § 1 - § 3 k.p., gdyż dotyczą sposobu obliczenia terminów. Z tych też względów, nie można ze sposobu obliczania terminów wyprowadzać wniosków co do trwania okresów wypowiedzenia umowy o pracę.Z przytoczonych wyżej względów wynika, że powód w dniu skutecznego złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu urnowy o pracę, tj. w dniu 31 grudnia 1987 r., nie pozostawał w okresie wypowiedzenia, który rozpoczął bieg dopiero w dniu 1 stycznia 1988 r. Nie został więc wyłączony z kręgu pracowników uprawnionych do przedmiotowej premii, co uzasadnia oddalenie rewizji nadzwyczajnej (art. 421 § 1 k.p.c.).