I PRZ 29/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj.Sędziowie SN: M. Sadowski, G. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 1987 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Komitetu Założycielskiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność" Pracowników Zakładów Koksowniczych "W." w W. o rejestrację związku zawodowego na skutek rewizji wnioskodawców od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Wałbrzychu z siedzibą w Świdnicy z dnia 3 października 1987 r., sygn. akt (...):oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneW dniu 3 września 1987 r. Komitet Założycielski Związku Zawodowego "Solidarność" Pracowników Zakładów Koksowniczych "W." złożył wniosek o wpisanie tego związku do rejestru zakładowych organizacji związkowych, powołując się na art. 1, 10, 18 i 19 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277), a ponadto na art. 84 Konstytucji PRL, art. 22 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 2 Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy.Sąd Wojewódzki w Wałbrzychu z siedzibą w Świdnicy na podstawie § 9 i 10 ust. 1 Rady Ministrów z dnia 15 października 1982 r. w sprawie postępowania dotyczącego rejestracji związków zawodowych (Dz. U. Nr 34, poz. 225) wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych przez:1)podpisanie wniosku przez wszystkie osoby wchodzące w skład Komitetu Założycielskiego lub Zespołu upoważnionego przez Komitet do dokonania czynności związanych z rejestracją;2) dołączenie prawidłowo podjętych i podpisanych przez uprawnione osoby uchwał o utworzenie związku zawodowego i uchwaleniu statutu;3)dołączenie statutu w 2 egzempl. ze wskazaniem daty jego uchwalenia;4)dołączenie upoważnienia Komitetu Założycielskiego dla Zespołu upoważnionego do czynności rejestracyjnych, podpisanego przez wszystkie osoby wchodzące w skład Komitetu Założycielskiego.Postanowieniem z dnia 3 października 1987 r. Sąd Wojewódzki odmówił wpisu do rejestru, ponieważ w Zakładach Koksowniczych "W." działa już jedna organizacja związkowa wobec zarejestrowana w tym Sądzie za numerem 27, a wobec tego w świetle art. 60 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych nie jest dopuszczalna rejestracja drugiego związku zawodowego. Ponadto Sąd stwierdził, iż mimo wezwania nie zostały usunięte braki formalne, a mianowicie wniosek został podpisany przez trzyosobowy Komitet Założycielski, w tym J. W., który nie został wybrany do tego Komitetu przez członków - założycieli.W rewizji od powyższego postanowienia Komitet Założycielski podniósł zarzut naruszenia art. 60 ustawy o związkach zawodowych przez błędną jego wykładnię, naruszenie art. 84 Konstytucji PRL oraz art. 1 i 2 Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy, a także uchybienia procesowe przez przyjęcie, że wnioskodawca nie może działać przed Sądem i przez pełnomocnika - adwokata i skutkiem tego nie były temu pełnomocnikowi doręczone żadne orzeczenia Sądu. Na tej podstawie skarżący domaga się zmiany zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku przez zarządzenie stosownego wpisu do rejestru zakładowej organizacji związkowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustawa z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277) statuuje zasadę pluralizmu związkowego, dopuszczając możliwość działania więcej niż jednej organizacji związkowej, zarówno w zakładzie pracy (art. 37 ust. 1 ustawy), jak również w strukturach ponadzakładowych (art. 11 ust. 3 ustawy).Jednakże według art. 60 ust. 3 powołanej ustawy o związkach zawodowych w okresie, którego termin końcowy określi Rada Państwa w zakładzie pracy działa jedna organizacja związkowa.Nie budzące jakiejkolwiek wątpliwości brzmienie art. 60 ust. 3 ustawy oznacza, bez potrzeby sięgania do innych reguł interpretacyjnych, że dopóki Rada Państwa nie określi daty od której w zakładzie pracy może działać więcej niż jedna organizacja związkowa dopóty obowiązuje zasada, że w zakładzie pracy może działać tylko jedna organizacja związkowa zaś zarejestrowanie drugiej organizacji nie jest dopuszczalne.Skarżący, podnosząc zarzut naruszenia art. 60 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, nie podważa w istocie prawidłowości wykładni przytoczonej przez Sąd Wojewódzki, lecz twierdzi, iż przepis art. 60 ust. 3 ustawy nie powinien znaleźć zastosowania w aspekcie analizy systemu prawa łącznie z Konstytucją PRL i treścią ratyfikowanych umów międzynarodowych.Na tej podstawie w rewizji wyprowadza się wniosek, iż w zakładzie pracy może być tworzona i działać więcej niż jedna organizacja związkowa i znajduje to uzasadnienie w art. 84 ust. 1 i 2 Konstytucji PRL oraz w ratyfikowanych umowach międzynarodowych. Jednocześnie w wywodach rewizji o charakterze postulatowym zmierza się do wykazania, iż wobec normalizacji sytuacji w kraju brak przeszkód do podjęcia przez Radę Państwa decyzji w przedmiocie realizacji zasady pluralizmu związkowego w zakładzie pracy.Jest rzeczą oczywistą, iż sądy nie są adresatami przedstawionych w rewizji postulatów o charakterze legislacyjnym, powołane są jedynie do stosowania prawa z tym także - a w warunkach sprawy przede wszystkim - art. 60 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, skoro zgłoszony został wniosek o rejestrację drugiej organizacji związkowej w zakładzie pracy. Podkreślenie tej kwestii należy traktować jako sferę wolności praw obywatelskich, która to wolność - jak w każdej dziedzinie - może być i jest normowana w drodze ustawy i z której korzystanie może być i jest przez państwo nadzorowane.Powołane w rewizji art. 1 i 2 Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy mogą być stosowane tylko na zasadach ustalonych ustawami (prawem wewnętrznym), które mogą przewidywać czasowe względnie podmiotowe ograniczenia w tej mierze.Do tej kategorii unormowań niewątpliwie należy zaliczyć przepis art. 60 ust. 3 ustawy o związkach zawodowych, który wprowadza czasowe ograniczenie dopuszczalności działania w zakładzie pracy tylko jednej organizacji związkowej. W konsekwencji to czasowe jedynie ograniczenie przewidziane w art. 60 ust. 3 ustawy, uchwalone przez Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w drodze ustawy nie pozostaje w sprzeczności zarówno z art. 84 Konstytucji PRL jak i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi.Należy podkreślić, że stosownie do § 1 uchwały Rady Państwa z dnia 12 października 1982 r. w sprawie zasad i sposobu tworzenia organizacji związkowych w zakładach pracy (Dz. U. Nr 34, poz. 222) istotna dla utworzenia związku zawodowego jest ilość pracowników zamierzających założyć związek zawodowy w chwili podejmowania uchwały o założeniu związku. Jeśli więc po podjęciu uchwały o założeniu związku ilość pracowników zmniejszy się poniżej wymaganej ustawą, uchwała o założeniu organizacji związkowej staje się bezskuteczna. Dla założenia związku, w przypadku wyrażenia chęci przystąpienia przez innych pracowników, konieczne jest podjęcie nowej uchwały w nowym składzie osobowym.Po podjęciu uchwały o założeniu organizacji związkowej skład komitetu założycielskiego nie może ulegać zmianie. Nowi członkowie związku mogą być przyjmowani tylko w trybie określonym w statucie - po jego zarejestrowaniu.Skoro z komitetu założycielskiego wycofał się jeden z członków - a więc w komitecie pozostało tylko 9 członków, to komitet ten przestał istnieć w świetle art. 18 ustawy o związkach zawodowych. Do akt nie została złożona nowa uchwała o utworzeniu organizacji związkowej.Bezpodstawnie Sąd Wojewódzki kierował żądania uzupełnienia braków do zespołu powołanego do reprezentowania komitetu założycielskiego, skoro ten zespół upoważnił do tej czynności pełnomocnika, będącego adwokatem (art. 133 § 3 k.p.c.). Uchybienie to w świetle wyżej przytoczonych okoliczności - w ostatecznym wyniku, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.Z tych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 387 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.