I PZP 16/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Formański. Sędziowie SN: E. Berutowicz, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL w sprawie z wniosku Ryszarda Z. przeciwko Urzędowi Miasta i Gminy w K. o dodatek mieszkaniowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 29 kwietnia 1980 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy dodatek mieszkaniowy przewidziany w § 12 ust. 1 uchwały nr 27/79 Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1979 r. zmieniającej uchwałę nr 219 w sprawie zasad wynagradzania pracowników terenowych organów administracji państwowej przysługuje radcy prawnemu zatrudnionemu w niepełnym wymiarze czasu pracy?"i po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowychpowziął następującą uchwałę:Dodatek mieszkaniowy przewidziany § 12 uchwały nr 219/75 Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1975 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników terenowych organów administracji państwowej, w brzmieniu ustalonym w uchwale nr 27/79 Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1979 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników terenowych organów administracji państwowej (nie publikowanej) przysługuje radcy prawnemu zatrudnionemu także w niepełnym wymiarze czasu pracy.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca powołany został z dniem 1.I.1980 r. na samodzielne stanowisko radcy prawnego w pozwanym Urzędzie Miasta i Gminy na 1/2 etatu. Ustalając wynagrodzenie strona pozwana nie przyznała wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego, przewidzianego w § 12 uchwały nr 219/75 Rady Ministrów w brzmieniu ustalonym uchwałą nr 27/79 Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1979 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników terenowych organów administracji państwowej. W myśl tego przepisu naczelnikowi gminy (miasta i gminy) i innym wymienionym w nim pracownikom, a wśród nich radcy prawnemu, przysługuje dodatek mieszkaniowy płatny z osobowego funduszu płac w wysokości 200 złotych dla pracowników samotnych i 400 złotych dla pracowników posiadających rodziny, jeżeli zamieszkują w miejscowości będącej siedzibą urzędu gminy lub w innej miejscowości, na obszarze gminy (miasta i gminy). Dodatek mieszkaniowy nie przysługuje w razie zajmowania mieszkania funkcyjnego, za które czynsz pokrywany jest z budżetu gminy. Pozwany Urząd odmówił przyznania wnioskodawcy tego dodatku opierając się na treści pisma Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych - Departamentu Płac Sfery Nieprodukcyjnej z dnia 11 października 1979 r. informującego osobę zgłaszającą zapytanie, że pracownikom urzędu gminy zatrudnionym w niepełnym wymiarze czasu nie przysługują dodatki mieszkaniowe i ekwiwalenty za mieszkanie, o których mowa w § 12 i 13 uchwały nr 219/75 Rady Ministrów. Wnioskodawca uważając odmowę przyznania dodatku za bezpodstawną, wniósł o ustalenie, że od dnia 1.I.1980 r. przysługuje mu dodatek mieszkaniowy w wysokości 400 złotych miesięcznie, jako radcy prawnemu spełniającemu warunki przytoczonego na wstępie przepisu.Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 18.III.1979 r. uwzględniła zgłoszone przez wnioskodawcę roszczenie, stojąc na stanowisku, że w świetle treści przepisu § 12 cyt. uchwały Rady Ministrów nie wymiar czasu pracy radcy prawnego warunkuje jego prawo do dodatku mieszkaniowego.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając odwołanie pozwanego Urzędu Miasta i Gminy od powyższego orzeczenia uznał, że kwestia ta stanowi zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, uzasadniające przedstawienie w tym względzie Sądowi Najwyższemu pytania prawnego w trybie art. 66 § 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Okręgowego Sądu, chociaż werbalna wykładnia przepisu § 12 pozwala na wyciągnięcie wniosku, że sporny dodatek przysługuje pracownikom zajmującym wymienione w tym przepisie stanowiska niezależnie od tego, czy są zatrudnieni w pełnym wymiarze czasu pracy, to wykładnia celowościowa wskazywałaby na to, że dodatek przysługuje tylko osobom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, albowiem wśród stanowisk uprawniających do otrzymania dodatku wymieniono takie, jak: naczelnik gminy, jego zastępca i sekretarz. Są to stanowiska, na których dla właściwego wykonywania swojej funkcji pracownicy muszą być zatrudnieni w pełnym wymiarze godzin. Sytuacja natomiast radcy prawnego kształtuje się odmiennie, gdyż może on być - i z reguły jest - zatrudniony tylko na pół etatu albo jeszcze w mniejszym wymiarze czasu. Z tych względów należałoby przyjąć, że skoro z przepisów płacowych wyraźnie nie wynika, że prawo do dodatku przysługuje pracownikom zatrudnionym w niepełnym wymiarze czasu pracy, to - zgodnie z poglądem strony pozwanej - nie przysługuje ono tej grupie pracowników jako świadczenie niepodzielne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedstawiona przez Okręgowy Sąd Pracy argumentacja w zakresie celowości wykładni przepisu § 12 omawianej uchwały nie może być uznana za trafną.Założeniem takiego ukształtowania prawa niektórych pracowników gminy do dodatku mieszkaniowego, jak uzależnienie go od zamieszkiwania na terenie gminy, jest niewątpliwie dążenie do związania pracowników zajmujących kluczowe stanowiska z ich miejscem pracy, a także do zapewnienia należycie kwalifikowanej obsady tych stanowisk poprzez zaoferowanie dodatkowej, nie przysługującej innym pracownikom, korzyści w postaci bezpłatnego mieszkania funkcyjnego bądź też specjalnego dodatku na pokrycie kosztów mieszkania. Tak rozumiany cel przepisu nie daje podstaw do rozróżnienia między uprawnieniami do dodatku mieszkaniowego naczelnika gminy, jego zastępcy oraz sekretarza biura a uprawnieniami do tegoż dodatku radcy prawnego. Postulat zapewnienia właściwej i ustabilizowanej obsady wymienionych w przepisie stanowisk nie pozwala na wiązanie prawa do dodatku z wymaganiem pracy w pełnym wymiarze godzin, jak to czyni okręgowy Sąd w uzasadnieniu pytania prawnego. Charakter pracy radcy prawnego nie wymaga dla prawidłowego wykonywania przez niego swoich funkcji zatrudnienia go na pełnym etacie, zwłaszcza w gminach mniejszych i położonych w rejonach gospodarczo słabiej rozwiniętych. Radca prawny niezależnie od tego, czy pracuje w pełnym, czy ograniczonym wymiarze czasu pracy, spełnia zawsze jednakowo ważną funkcję obsługi prawnej zatrudniającego go urzędu. Nie tylko zatem samo brzmienie przepisu, ale i jego wykładnia celowościowa prowadzą do wniosku, że radca prawny ma prawo do dodatku mieszkaniowego, jeżeli tylko spełnia wymieniony warunek zamieszkiwania w miejscowości położonej na obszarze gminy - niezależnie od wymiaru czasu jego pracy.Z tych przyczyn należało na postawione pytanie prawne udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.