II PSK 28/22

Sygn. akt II PSK 28/22 POSTANOWIENIE Dnia 24 stycznia 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki w sprawie z powództwa A. W. przeciwko Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w […] o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 stycznia 2023 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2021 r., sygn. akt VI Pa 67/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 maja 2021 r. oddalił powództwo A. W. przeciwko Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w […] o przywrócenie do pracy i zasądził od powódki na rzecz pozwanej zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Powódka domagała się przywrócenia na stanowisko kierownika oddziału mikrobiologii w okresie do dnia 31 grudnia 2020 r., a od dnia 1 stycznia 2021 r. na stanowisko starszego asystenta w Oddziale Zarządzania Kryzysowego oraz zasądzenia od pozwanego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Ponadto wniosła o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa 2 procesowego według norm przepisanych. Następnie cofnęła pozew co do zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy i podtrzymała powództwo w pozostałym zakresie. Sąd I instancji uznał za udowodnione twierdzenia strony pozwanej, że powódka dopuściła się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Tym samym, w ocenie Sądu, spełnione zostały przesłanki do rozwiązania z powódką umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia tj. w trybie art. 52 § 1 k.p. Od przedmiotowego wyroku apelację wniosła powódka, zaskarżając go w całości. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych orzekł reformatoryjnie, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. zmieniając zaskarżony wyrok w ten sposób, że przywrócił powódkę do pracy na poprzednich warunkach oraz orzekł o kosztach procesu za I, jak i II instancję. Sąd Okręgowy wskazał, iż materiał dowodowy w sprawie, uzupełniony na etapie postępowania odwoławczego nie pozwalał podzielić stanowiska Sądu I instancji. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2021 r. złożyła pozwana Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w […] zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca wskazuje na istotne zagadnienie prawne polegające na tym, że Sąd Okręgowy w żaden sposób nie rozstrzygnął, w jakich sytuacjach stan psychiczny pracownika, gdy wiążą przepisy powszechnie obowiązujące (art. 13a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej) oraz przepisy wewnątrzzakładowe nakładają na pracownika określone obowiązki, a pracownik nadużywa prawa i zasad współżycia społecznego, gdy będąc osobą chronioną (w wieku przedemerytalnym), takiej zgody nie uzyskuje mimo wiedzy i świadomości obowiązującej w zakresie konieczności uzyskiwania zgody na dodatkowe zatrudnienie, co powoduje, że pojawia się istotne zagadnienie prawne stosowania art. 52 k.p. w związku z art. 39 k.p. oraz art. 8 k.p. czy takie zachowanie pracownika zasługuje na ochronę i jak 3 pracodawca, który ma obowiązek stosowania przepisów, w tym art. 13a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ma ocenić stan psychiczny pracownika, gdy wprowadził odpowiednią procedurę, przeprowadził szkolenia i udostępnił odpowiednie dokumenty pracownikowi. Sąd Okręgowy jako sąd faktu winien rozpoznać sprawę przeprowadzając postępowanie – zdaniem skarżącego – dowodowe, w tym ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, natomiast Sąd Okręgowy oparł się m.in. na ustaleniach poczynionych przez Sąd I instancji, uzupełniając o dokumentację i konfrontację świadków czyniąc je własnymi, jednakże oceniając je zupełnie odmiennie. Niezależnie od powyższego w ocenie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna i zdaniem skarżącego zasadność ta wynika z podstaw wskazanych w skardze, które to podstawy zdaniem skarżącego zasługują na uwzględnienie. Zdaniem skarżącego oczywistość wniesionej skargi wynika z rodzaju wskazanych naruszeń przepisów, w tym art. 328 § 2 k.p.c. Skarżący wskazuje, że występują w sprawie okoliczności wskazane w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. i na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na to, że w sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w przypadku przyjęcia skargi, wniosła o jej oddalenie z uwagi na brak uzasadnionych podstaw i o zasądzenie od strony pozwanej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w […] na rzecz powódki kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów uzasadniających jej przyjęcie do rozpoznania merytorycznego. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie 4 sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Z kolei zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c. określającym wymagania konstrukcyjne tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wniosek ten powinien wskazywać, że istnieje przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest kolejnym środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu II instancji kończącego postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku, wobec czego argumenty za potrzebą rozpoznania tak rozumianego środka zaskarżenia przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie mogą być oderwane od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą, jak również muszą być adekwatne do podstaw kasacyjnych, na których skarga została skonstruowana. Takie stwierdzenie jest wynikiem tego, że Sąd Najwyższy (poza uwzględnieniem z urzędu nieważności postępowania apelacyjnego) rozpoznaje skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw, będąc przy tym związanym ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.). W tym kontekście należy podkreślić, że skarżący wskazuje na występowanie w sprawie okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., a jednocześnie na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej. Zauważyć należy, że strona skarżąca łączy przesłanki oczywistej zasadności skargi z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, co budzi poważne zastrzeżenia. W dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy zwracał już uwagę, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w 5 pkt 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie zatem w tej sprawie wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2013 r., I UK 291/13). Co jest sporne, co do zasady, nie może być oczywiste (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 października 2016 r., I UK 466/15; z dnia 9 kwietnia 2014 r., V CSK 383/13). Ponadto wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości co do określonego przepisu lub zespołu przepisów (norm), albo szerzej i bardziej ogólnie – wątpliwości co do pewnego uregulowania prawnego (instytucji prawnej). Sformułowane zagadnienie winno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a jego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., I PK 19/15). Skarżący ma obowiązek nie tylko sformułować samo zagadnienie, ale także – w uzasadnieniu wniosku – przedstawić odpowiednią jurydyczną argumentację wskazującą na dopuszczalność i celowość rozwiązania problemu prawnego w sposób preferowany przez skarżącego, a odmienny od sposobu rozstrzygnięcia tego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań wyrażonych przez Sąd II instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., I UK 252/17). W celu spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy samo sformułowanie pytania do Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 12/18), jak to miało miejsce we wniesionej skardze. Skarżący stawia bowiem pytanie „czy takie zachowanie pracownika zasługuje na ochronę i jak pracodawca, który ma obowiązek stosowania przepisów w tym art. 13a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ma 6 ocenić stan psychiczny pracownika, gdy wprowadził odpowiednią procedurę, przeprowadził szkolenia i udostępnił odpowiednie dokumenty pracownikowi”. Jedynie na marginesie wskazać należy, że tak postawione pytanie ma charakter czysto kazuistyczny i odnosi się wyłącznie do przedmiotowej sprawy. Skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona. Należy podkreślić, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenie faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Oznacza to, że „oczywistość skargi kasacyjnej” z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oceniana jest z pozycji twierdzeń odnoszących się do faktów Sądu II instancji, a nie wyobrażenia o stanie faktycznym skarżącego. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w skardze zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi II instancji, o charakterze elementarnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15), co w przedmiotowej sprawie nie występuje. W takich okolicznościach Sąd Najwyższy nie ma możliwości zanegowania wspomnianego ustalenia faktycznego, gdyż związany jest podstawami skargi, a co za tym idzie, wobec braku zarzutów dotyczących przepisów postępowania, ustaleniami sądu II instancji. Wprawdzie w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona skarżąca wskazuje na oczywistość, która wynika z naruszeń przepisów z uwzględnieniem art. 328 § 2 k.p.c., z tym że powołany przez stronę skarżącą przepis odnosi się do liczenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku (P. Rodziewicz (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil, Warszawsa 2023, art. 328). Tym samym wskazana przez skarżącego podstawa prawna zupełnie nie odpowiada opisanemu przez skarżącego naruszeniu polegającemu na nieprawidłowym sporządzeniu przez sąd II instancji uzasadnienia wyroku. 7 Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, że strona skarżąca nie zdołała wykazać, że zachodzi potrzeba merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Dlatego też na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły z art. 99 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.