II URN 293/88

Skład orzekającyPrzewodniczący sędzia SN. S. Perestaj. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Alfreda F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. o emeryturę górniczą na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 27 września 1988 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania odwołania wnioskodawcy od decyzji Oddziału ZUS w R. z dnia 23 czerwca 1988 r.Uzasadnienie faktyczneW niniejszej sprawie wnioskodawca żądał, by Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił mu emeryturę górniczą w wysokości 75% za okres od dnia 28 stycznia 1964 r. do dnia 28 lutego 1986 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. decyzją z dnia 12 sierpnia 1988 r. nr (...) wniosek ten załatwił odmownie informując wnioskodawcę, że "(...) zgodnie z ustawą z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin wypłata 75% górniczej emerytury przysługuje górnikom, którzy pobierają górniczą emeryturę i nadal wykonują pracę pod ziemią w pełnym wymiarze godzin. Ponieważ Obywatel pracował jako maszynista wyciągowy głównych szybów wydobywczych i zjazdowych, wypłata 75% górniczej emerytury nie przysługuje".Uwzględniając odwołanie wnioskodawcy Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 27 września 1988 r. zmienił powyższą decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do wypłaty 75% emerytury górniczej za okres od dnia 28 stycznia 1984 r. do dnia 28 lutego 1986 r. z następującym uzasadnieniem:"Okolicznością niesporną jest, że odwołujący od dnia 28 stycznia 1984 r. nabył prawo do emerytury górniczej (akta rentowe), wypłata której została zawieszona ze względu na wykonywanie przez odwołującego dotychczasowego zatrudnienia aż do dnia 28 lutego 1986 r. (akta rentowe). Nadto niespornym jest, że odwołujący od 1964 r. nieprzerwanie zatrudniony był w charakterze maszynisty wyciągowego pod ziemią w Kopalni Węgla Kamiennego (akta rentowe).Stanowisko maszynistów wyciągowych na szybach wymienia art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy o z.e.g. jako pracę górniczą. W myśl natomiast powołanego art. 19 ust. 2 ustawy o z.e.g. górnikom, którzy pobierają górniczą emeryturę i nadal wykonują pracę pod ziemią między innymi na stanowisku maszynisty wyciągowego w pełnym wymiarze czasu pracy, wypłaca się w czasie tej pracy 75% górniczej emerytury. Dla niektórych stanowisk pracy górniczej bowiem wyłączone zostało § 1 art. 19 ustawy zawieszenie wypłaty przyznanego świadczenia. Odwołujący stanowisko maszynisty wyciągowego pod ziemią na głównych szybach wydobywczych zajmował w czasie ustalenia uprawnień do emerytury górniczej i przez dalsze dwa lata. Uprawnienie odwołującego do wypłaty 75% wysokości emerytury górniczej wynika wprost z ustawy, w szczególności art. 19 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy o z.e.g.Sąd przeto uwzględnił odwołanie uznając, że odwołującemu świadczenie przysługuje za pełny okres wykonywanej pracy pod ziemią po dacie decyzji przyznającej mu emeryturę górniczą. Okres ten nie przekracza 3 lat, a odmowa wypłaty nastąpiła w ocenie Sądu w wyniku błędu organu rentowego (art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz. U. z 1982 r. Nr 40, poz. 267)".W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 21 grudnia 1988 r. Minister Pracy i Polityki Socjalnej domagał się uchylenia powyższego wyroku i oddalenia odwołania wnioskodawcy od decyzji Oddziału ZUS W r. z dnia 12 sierpnia 1988 r. twierdząc, że w spornym okresie wnioskodawca pracę wykonywał nie pod ziemią, lecz w hali maszyn wyciągowych na powierzchni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Po myśli art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32) górnikom, którzy pobierają górniczą emeryturę i nadal wykonują pracę pod ziemią, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 2, 5-9, 11 i 12, w pełnym wymiarze czasu pracy albo z wynagrodzeniem powodującym zawieszenie lub zmniejszenie emerytury w myśl przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - wypłaca się w czasie tej pracy 75% górniczej emerytury.Praca maszynisty wyciągowego, jaką wykonywał wnioskodawca, jest pracą górniczą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (Dz. U. Nr 5, poz. 32). Wykonywanie takiej pracy rodzi jednak uprawnienia przewidziane w art. 19 ust. 2 tej ustawy tylko wówczas, gdy jest ona wykonywana "pod ziemią".Sąd Wojewódzki, z powołaniem się na dokument, znajdujący się w aktach rentowych, uznał za niesporne, że wnioskodawca pracę maszynisty wyciągowego wykonywał pod ziemią. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w rewizji nadzwyczajnej, wskazując na inny dokument, znajdujący się w tychże aktach rentowych, uważa za oczywiste, że wnioskodawca swoją pracę wykonywał nie pod ziemią, lecz na powierzchni.Ponieważ w tym zakresie w dotychczasowym postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim sprawa nie została należycie wyjaśniona, a od prawidłowego ustalenia, czy wnioskodawca w spornym okresie rzeczywiście pracował "pod ziemią" czy "na powierzchni", zależy prawidłowa ocena, czy przysługują mu roszczenia, dochodzone przezeń w niniejszej sprawie, uwzględniając rewizję nadzwyczajną na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. należało orzec jak w sentencji.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych powinien mieć m.in. również na uwadze, że art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) zezwala - w razie stwierdzenia błędu organu rentowego - na uwzględnienie roszczeń uprawnionego tylko w granicach 3 lat licząc wstecz od miesiąca, w którym zgłoszony został stosowny wniosek. Z dokumentu znajdującego się w aktach rentowych wynika, że w niniejszej sprawie wnioskodawca wniosek taki złożył dnia 2 maja 1988 r.