II URN 54/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN St. Rejman.Sędziowie SN: E. Brzeziński (spraw.), A. Grymaszewski.Protokolant: A. Mroczek.Prokurator Prokuratury Generalnej PRL: Wł. Grochol.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 1978 r. sprawy z wniosku Janiny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B. o rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 5 sierpnia 1977 r.uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Rady Nadzorczej ZUS - Oddział w B. z dnia 12 maja 1977 r.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni, urodzona 26 III 1920 r., dochodzi przyznania jej, jako żonie i osobie współpracującej z rzemieślnikiem - Staniaławem K. - renty inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia.Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B. decyzją z dnia 21 III 1977 r., a także Rada Nadzorcza tegoż Oddziału orzeczeniem z dnia 12 V 1977 r. odmówiły przyznania wnioskodawczyni poszukiwanej renty z powołaniem się na to, że dla osoby współpracującej z rzemieślnikiem wymagane jest 10 lat ubezpieczenia po ukończeniu 45 roku życia, wnioskodawczyni zaś udowodniła w tym czasie jedynie 5 lat, 10 miesięcy i 30 dni.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. podzielił ten punkt widzenia i wyrokiem z dnia 5 VIII 1977 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni od orzeczenia Rady Nadzorczej wskazując w uzasadnieniu w szczególności, co następuje: Wnioskodawczyni twierdzi m.in., że pracowała od 1.8.1938 r. do 31.8.1939 r. jako praktykantka na sekretarkę, a następnie jako sekretarka od 1 I 1946 r. do 28.2.1950 r. i od 1 I 1957 r. do 31.3.1963 r. w kancelarii adw. I.W. Do odwołania dołożyła zaświadczenie adw. W. z daty 2.4.1963 r. na okoliczności podane w odwołaniu.Jak wynika z akt sprawy, pozwany Zakład odmówił przyznania rzemieślniczej renty inwalidzkiej z tego powodu, że odwołująca jako osoba współpracująca z rzemieślnikiem nie pozostawała w ubezpieczeniu przez 10 lat w ostatnich 20 latach przed zgłoszeniem wniosku o rentę, a obowiązek ubezpieczenia powstał po ukończeniu przez nią 45 lat. Nie kwestionując zatrudnienia odwołującej u adw. W. w okresach podanych w odwołaniu Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił na podstawie uzyskanych danych z ZUS - Oddział w K., że odwołująca nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego przez adw. W., ponieważ nie figuruje w aktach ubezpieczeniowych. Na rozprawie w Okręgowym Sądzie w dniu 5 sierpnia 1977 r. odwołująca wyjaśniła, że pracowała jako prywatna sekretarka adw. W. Adw. W. już nie żyje, a sama odwołująca nie może powiedzieć, czy była zgłoszona do ubezpieczenia i czy opłacano składki ubezpieczeniowe z tytułu pracy jako sekretarki. Na podstawie całokształtu sprawy i wyjaśnień odwołującej Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że odwołująca przebyła w ubezpieczeniu społecznym jedynie 5 lat 10 mies. i 30 dni i tym samym nie posiada warunków ustawowych wymaganych art. 21 i 22 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. z 1972 r. Nr 23, poz. 165) do przyznania jej rzemieślniczej renty inwalidzkiej.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 7 maja 1978 r. Prokurator Generalny PRL - zarzucając wyrokowi Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych obrazę przepisu art. 55 i 61 ustawy s.p.i u.s. oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 3 w zw. z art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 8 VI 1972 r. o ubezp. społ. rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165), art. 8 ust. 1 ustawy o p.z.e., a ponadto naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - domaga się uchylenia tego wyroku i zmiany orzeczenia Rady Nadzorczej oraz poprzedzającej to orzeczenie decyzji organu rentowego i przyznania wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej II grupy z przyczyn ogólnych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizji nadzwyczajnej nie można odmówić słuszności.Z uwagi na przepis art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (Dz. U. z 1976 r. Nr 40, poz. 235), dochodzone w nin. sprawie roszczenia wnioskodawczyni oceniać należy według przepisów ustawy z dnia 8 VI 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165, z 1974 r. Nr 21, poz. 117 i Nr 47, poz. 280 oraz z 1975 r. Nr 5, poz. 31 i Nr 45, poz. 232).Po myśli art. 22 ust. 3 w zw. z art. 8 pkt 2 ostatnio wymienionej ustawy do "okresu ubezpieczenia" osoby współpracującej z rzemieślnikiem, wymaganego do uzyskania przez nią emerytury lub renty, zalicza się również okresy jej "zatrudnienia" oraz "okresy równorzędne z okresami zatrudnienia i okresy zaliczane do okresów zatrudnienia w rozumieniu przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin".Przepisy ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) nie uzależniają zaś uprawnień emerytalnych i rentowych osoby "zatrudnionej" od zgłoszenia jej do ubezpieczenia społecznego.W konsekwencji brak jest podstaw do wyprowadzenia - przy ocenie zasadności dochodzonych przez wnioskodawcę roszczeń niekorzystnych dla niej wniosków z okoliczności, że adw. I.W. nie zgłosił jej do ubezpieczenia. Jeżeli więc rzeczywiście wnioskodawczyni pozostawała w stosunku pracy w okresie między 1 I 1957 r. a 31 III 1963 r., okres ten, z mocy powołanych wyżej przepisów art. 22 ust. 3 i art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 8 VI 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników podlega wliczeniu do "okresu ubezpieczenia" wymaganego przy ustalaniu uprawnień do renty inwalidzkiej, bez względu na to, czy zatrudnieniu wnioskodawczyni w tym okresie towarzyszyło zgłoszenie jej do ubezpieczenia społecznego.Ponieważ Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o odmienne, wadliwe założenia, nie rozważył zasadności roszczeń wnioskodawczyni z tego punktu widzenia, należało - z mocy art. 277 k.p. w zw. z art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231) uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę temu Sądowi do ponownego rozpatrzenia odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Rady Nadzorczej. Jeżeli przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - kierując się przedstawionymi wyżej wskazaniami - stwierdzi, że wnioskodawczyni ma "okres ubezpieczenia" wymagany przez art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 8 VI 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników, rozważyć z kolei powinien, czy stan zdrowia wnioskodawczyni kwalifikuje ją do jednej z grup inwalidów, o jakich mowa z art. 21 tej ustawy.