II UZP 20/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, J. Knap.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, w sprawie z wniosku Stanisława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Z.W. o wyższą rentę inwalidy wojennego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 31 lipca 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy przepis art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin ma zastosowanie w sprawie przeliczenia renty inwalidzkiej wojennej pobieranej od 1947 r. do 1953 r. i od 1957 r. do 1961 r. i od 1977 r. nadal, przy zatrudnieniu trwającym dłużej niż 5 lat po przyznaniu renty mimo wstrzymania prawa do renty w okresie od 1961 r. do 1977 r.?"po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowychuchwalił:Uzasadnienie faktyczneZagadnienie prawne wymienione w sentencji uchwały wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Wnioskodawca służył w Wojsku Polskim od 1 do 28 września 1939 r., po czym do kwietnia 1945 r. przebywał w obozach jenieckich, gdzie nabawił się gruźlicy płuc. Orzeczeniem Inwalidzkiej Komisji Rewizyjno-Lekarskiej z dnia 7 lutego 1947 r. zostało ustalone, że gruźlica płuc pozostaje w związku ze służbą wojskową i powoduje 50% utraty zdolności zarobkowej na okres 3 lat. Następnie orzeczeniem z dnia 28 kwietnia 1950 r. stwierdzono poprawę w stanie zdrowia (10% utraty zdolności zarobkowej), a orzeczeniem z dnia 22 września 1953 r. uznano wnioskodawcę za całkowicie zdolnego do pracy.Ponownie wnioskodawca został zaliczony do trzeciej grupy inwalidów wojennych orzeczeniem PKIZ z dnia 19 maja 1958 r. i WKIZ z dnia 5 grudnia 1958 r. na okres jednego roku z powodu guzkowo-włóknistej gruźlicy płuca prawego. Wypłatę tej renty wstrzymano z dniem 25 stycznia 1961 r. decyzją z dnia 21 grudnia 1960 r.W latach 1960-1976 wnioskodawca był wielokrotnie badany dla celów produktywizacji inwalidów oraz w związku z ponawianiem wniosków o rentę inwalidy wojennego. Stwierdzone u niego schorzenia rdzenia płuc, rozstrzenie oskrzeli oraz zespół sercowo-płucny ocenione były przez KIZ jako schorzenia samoistne, nie związane z przebytą gruźlicą i działaniami wojennymi. Zaliczono go natomiast do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Dopiero decyzją bez daty, wysłaną dnia 6 marca 1978 r., organ rentowy przyznał wnioskodawcy od dnia 17 sierpnia 1977 r. rentę inwalidzką wojenną wg II grupy inwalidów na podstawie orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 19 stycznia 1978 r. oraz orzeczenia Obwodowej Komisji ds. inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 24 stycznia 1978 r., w którym stwierdzono stan po przebytej gruźlicy płuc naciekowej w fazie rozpadu, potwierdzonej bakteriologicznie, leczonej odmą (1944 r.), rozedmę płuc, niewydolność oddechową, rozstrzenie oskrzeli i zrośnięcie jamy opłucnej oraz że schorzenia te pozostają w związku z działaniami wojennymi. Za podstawę wymiaru renty przyjęto kwotę 3 tys. zł zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 117 z późn. zm.). Ostatnio Stanisław K. zgłosił wniosek o przeliczenie renty inwalidy wojennego na podstawie zarobków z ostatnich 36 miesięcy zatrudnienia. Wnioskodawca pracował po wyzwoleniu bez przerwy do dnia 30 czerwca 1978 r.Decyzją z dnia 15 grudnia 1978 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych załatwił odmownie żądanie wnioskodawcy, a Rada Nadzorcza orzeczeniem z dnia 24 czerwca 1979 r. zatwierdziła decyzję organu rentowego. W uzasadnieniu orzeczenia Rada Nadzorcza powołała się na art. 54 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin i uznała, że skoro Stanisław K. nie przepracował 5 lat po przyznaniu mu ponownie prawa do renty inwalidy wojennego, nie ma podstaw do przeliczenia tej renty wg zarobków z ostatnich 36 miesięcy zatrudnienia.Rozpoznając odwołanie wnioskodawcy od wymienionego orzeczenia Rady Nadzorczej, Okręgowy Sąd Pracy stwierdził istnienie zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, przytoczonego w sentencji, które przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin wysokość renty inwalidzkiej ulega na wniosek inwalidy ponownemu ustaleniu, jeżeli po przyznaniu tej renty inwalida był zatrudniony co najmniej przez okres 5 lat i jeżeli renta obliczona od przeciętnego miesięcznego zarobku z dowolnie wybranych 36 kolejnych miesięcy zatrudnienia byłaby wyższa od renty, do której jest uprawniony.Treść tego przepisu prowadzi do wniosku, że ponowne ustalenie wysokości renty inwalidzkiej jest uzależnione od pozostawania inwalidy w zatrudnieniu przez okres co najmniej 5 lat po przyznaniu mu ostatnio pobieranej renty. Wskazuje na to zwrot "po przyznaniu tej renty", a więc obecnie pobieranej. Za takim rozumieniem powyższego przepisu przemawia także treść ust. 2 tego artykułu, w którym uzależnione zostało ponowne ustalenie renty inwalidzkiej od zaprzestania zatrudnienia inwalidy, a wypłacenie podwyższonej renty od utraty przez inwalidę zarobku, z tytułu zatrudnienia lub innych dochodów.Przepis art. 54 wymienionej ustawy nie może być tłumaczony w oderwaniu od innych przepisów tej ustawy.W myśl art. 8 powołanej ustawy renta inwalidzka przysługuje żołnierzowi, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych, choćby nawet inwalidztwo powstało po zwolnieniu ze służby wojskowej.Z przepisu tego wynika, że przyznanie żołnierzowi renty inwalidzkiej uzależnione jest od zaliczenia go do jednej z grup inwalidów wojennych oraz że istotny dla ustalenia grupy inwalidzkiej jest związek przyczynowy - a nie czasowy - inwalidztwa z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych.Z przepisów art. 48 i 49 wymienionej ustawy wynika, że prawo do świadczeń, a więc także renty inwalidzkiej wojennej, powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych przez ustawę do uzyskania tego prawa, a także że prawo to ustaje między innymi wówczas, gdy odpadnie którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania świadczeń.W razie ustania prawa do renty inwalidzkiej z powodu braku inwalidztwa prawo do tej renty powstaje ponownie, jeżeli ponowne inwalidztwo powstało na skutek pogorszenia się stanu zdrowia w związku z kalectwem lub chorobą, które uzasadniały poprzednio prawo do renty.Z przytoczonych przepisów wynika więc, że prawo żołnierza do renty inwalidzkiej wojennej uzależnione jest od istnienia inwalidztwa pozostającego w związku przyczynowym z działaniami wojennymi.Prawo to ustaje z chwilą takiej poprawy w stanie zdrowia żołnierza, która powoduje brak inwalidztwa. W okresie braku inwalidztwa żołnierz przestaje być inwalidą w rozumieniu omawianej ustawy. W tym okresie nie przysługują mu żadne uprawnienia, które przysługują inwalidom.Nieuzasadnione więc byłoby wliczenie do okresu zatrudnienia - od którego uzależnione jest ponowne ustalenie renty inwalidzkiej - zatrudnienia w tym okresie, gdy żołnierz nie był inwalidą, skoro przepis uzależnia to ponowne ustalenie od zatrudnienia inwalidy.Powyższe rozważania prowadzą więc do wniosku, iż w przypadku istnienia takiej sytuacji, w której żołnierz tylko w pewnych okresach pobierał rentę inwalidzką wobec zaliczenia do jednej z grup inwalidów wojennych, a w pozostałych okresach prawo jego do renty inwalidzkiej ustało wobec braku inwalidztwa, okres 5 lat, od którego art. 54 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy uzależnia ponowne ustalenie wysokości renty inwalidzkiej, liczyć należy od daty ostatniego przyznania tej renty.Z tych powodów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.