II UZP 24/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Berutowicz. Sędziowie: T. Kasiński, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie wniosku Edwarda W. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w G. o rentę inwalidzką, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie postanowieniem z dnia 1 października 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy niedopełnienie obowiązku skierowania żołnierza zawodowego na badanie lekarskie przez właściwy organ wojskowy przed zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej uzasadnia przyznanie mu prawa do wojskowej renty inwalidzkiej z urzędu od dnia zwolnienia ze służby wojskowej w sytuacji, gdy ustalono, że inwalidztwo jego istniało już w dniu zwolnienia ze służby?"powziął następującą uchwałę:Właściwy organ wojskowy przed zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ma obowiązku skierowania żołnierza z urzędu na badanie lekarskie w celu ustalenia jego inwalidztwa w związku ze służbą wojskową (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz wypłaty świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia - Dz. U. Nr 3, poz. 24). Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych - zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującego stanu faktycznego.Wnioskodawca w dniu 30.X.1975 r. złożył wniosek do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego o skierowanie go na badania lekarskie w związku ze stwierdzoną gruźlicą płuc oraz o przyznanie mu inwalidzkiej renty wojskowej. Decyzją z dnia 2.VII.1976 r. Wojewódzki Sztab Wojskowy przyznał wnioskodawcy prawo do inwalidzkiej renty wojskowej od dnia 1.VIII.1975 r., tj. na 3 miesiące wstecz od daty złożenia wniosku. Od tej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie inwalidzkiej renty wojskowej od dnia zwolnienia ze służby, tj. od dnia 4 listopada 1974 r. Z tym dniem wnioskodawca został bowiem dyscyplinarnie zwolniony ze służby wojskowej, przy czym nie został on skierowany z urzędu na badania lekarskie, mające stwierdzić jego stan inwalidztwa powstały w związku ze służbą wojskową, jakkolwiek z orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia 4.VI.1976 r. wynika, że inwalidztwo wnioskodawcy pozostaje w związku ze służbą wojskową i że istniało już w dacie zwolnienia go z tej służby.Okręgowy Sąd Pracy przedstawiając w uzasadnieniu wątpliwości prawne wysunął sugestię, że skoro § 207 ust. 3 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 45 z dnia 9 września 1970 r. (Dziennik Rozkazów Nr 16) nakłada na organ wojskowy obowiązek skierowania żołnierza zwolnionego dyscyplinarnie ze służby wojskowej na badania lekarskie w celu ustalenia jego zdolności do tej służby i skoro powyższego obowiązku nie dopełniły w stosunku do wnioskodawcy organy wojskowe, zwalniając go ze służby bez skierowania na komisję lekarską, to w takich warunkach wnioskodawcy - na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 24) - należy się inwalidzka renta wojskowa od dnia zwolnienia ze służby wojskowej, tj. od dnia 4.XI.1974 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 58 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341) przewiduje, że w razie ustalenia z urzędu prawa do zaopatrzenia, rentę wypłaca się za okres od dnia powstania tego prawa. Ustalenie z urzędu zaopatrzenia różni się od ustalenia prawa do zaopatrzenia na wniosek zainteresowanego tym, że w ostatnio wymienionej sytuacji renta nie może być wypłacona za okres dłuższy niż 3 miesiące wstecz od dnia złożenia wniosku o przyznanie zaopatrzenia.Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 57 cytowanej ustawy warunki, w których wojskowy organ emerytalny obowiązany jest wszcząć postępowanie z urzędu, zostały bliżej określone w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. (Dz. U. Nr 3, poz. 24). Stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia powyższy obowiązek wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia istnieje w wypadku, gdy dowódca jednostki wojskowej zawiadomi organ emerytalny o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej żołnierza, który orzeczeniem komisji lekarskiej został uznany za niezdolnego do tej służby i zaliczony do jednej z grup inwalidów (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia). Wykładnia gramatyczna wspomnianego § 3 ust. 1 pkt 1 lit. b wskazuje, że przed zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej dowódca jednostki nie ma obowiązku kierowania z urzędu żołnierza na badania lekarskie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej uznające zwolnionego ze służby żołnierza za niezdolnego do tej służby i zaliczającego go do jednej z grup inwalidzkich następuje na wniosek zainteresowanego. Dopiero wówczas, gdy istnieje takie orzeczenie komisji lekarskiej, wojskowy organ emerytalny powinien być powiadomiony o tym fakcie przez dowódcę jednostki wojskowej i powinien w takiej sytuacji wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia zaopatrzenia. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że właściwy organ wojskowy przed zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej nie ma obowiązku skierowania żołnierza z urzędu na badanie w celu ustalenia jego inwalidztwa w związku ze służbą wojskową (§ 3 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. - Dz. U. Nr 3, poz. 24).Wbrew sugestiom wysuniętym przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, przepis § 207 ust. 3 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 45 z dnia 9 września 1970 r. (Dziennik Rozkazów Nr 16) nie zobowiązuje organu wojskowego do skierowania z urzędu żołnierza zwolnionego ze służby wojskowej na badania lekarskie dla celów rentowych. Cytowany przepis dotyczy zupełnie innej materii, gdyż chodzi w nim tylko o obowiązek skierowania na badania lekarskie dla ustalenia zdolności do służby wojskowej. Natomiast poza zasięgiem powołanej dyspozycji pozostają kwestie związane z zaliczeniem żołnierza do jednej z grup inwalidzkich oraz orzeczenie w tym przedmiocie przez komisję lekarską. Dlatego też brak jest podstaw do powoływania się na § 207 ust. 3, jako na źródło materialnoprawnych uprawnień żołnierza w zakresie jego świadczeń rentowych.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.