II URN 4/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska. Sędziowie: S. Rejman, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Henryka C. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w K. o wojskową rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 1974 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWojewódzki Sztab Wojskowy w K. decyzją z dnia 1 sierpnia 1973 r. oddalił roszczenia skarżącego o rentę inwalidzką przewidzianą w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341), ponieważ nie spełnia on warunków określonych wymienioną ustawą.Na skutek skargi zainteresowanego Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z dnia 5.VI.1974 r. zmienił powyższą decyzję i przyznał skarżącemu od dnia 8.XI.1972 r. rentę inwalidzką według III grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową.Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżący w okresie od dnia 10.IX.1949 r. do dnia 15.III.1954 r. pełnił służbę wojskową - ostatnio jako żołnierz zawodowy.Zwolnienie skarżącego ze służby wojskowej było spowodowane jego całkowitą niezdolnością do tej służby, stwierdzoną orzeczeniem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej przy Wojskowym Szpitalu Okręgowym w T. z dnia 17.XI.1953 r. Komisja ta rozpoznała u skarżącego obustronne wodonercze i z tej przyczyny określiła jego utratę zdolności do pracy zarobkowej na 70%, z czego 15% w związku ze służbą wojskową. Skarżący po zwolnieniu ze służby wojskowej nie ubiegał się o zaopatrzenie inwalidzkie i do dnia 31.III.1969 r. pozostawał w zatrudnieniu.Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., uwzględniając wniosek skarżącego z dnia 3.IV.1969 r., przyznał mu od dnia 1.IV.1969 r. rentę inwalidzką z ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. w wymiarze III grupy inwalidów z innych przyczyn niż wypadek w zatrudnieniu lub choroba zawodowa. Od dnia 7.V.1971 r. skarżący pobiera rentę inwalidzką w wymiarze II grupy inwalidów.Na podstawie opinii biegłych Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy z powodu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa oraz prawostronnego wodonercza. Schorzenie kręgosłupa powstało u skarżącego w połowie 1965 r. i nie pozostaje w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Według dalszych ustaleń Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych skarżący z powodu wodonercza jest inwalidą III grupy, a inwalidztwo to istnieje od 1953 r. i pozostaje w związku ze służbą wojskową.Z tych przyczyn Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych uznał roszczenie skarżącego o przyznanie wojskowej renty inwalidzkiej za uzasadnione, a za podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przyjął przepisy art. 15 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 2 pkt 6 i art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin.Na skutek skargi rewizyjnej Ministerstwa Obrony Narodowej Trybunał Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 6.XII.1974 r. zmienił wymieniony wyżej wyrok Okręgowego Sądu i zatwierdził decyzję Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia 1.VIII.1973 r. Zdaniem Trybunału przepisy cyt. wyżej ustawy nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ skarżący został zwolniony ze służby wojskowej przed dniem 1.VII.1954 r., a przedmiotem roszczenia skarżącego nie jest emerytura, lecz renta inwalidzka.W rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzutach naruszenia prawa materialnego, Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych i oddalenie skargi rewizyjnej od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 5.VI.1974 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie zawiera uzasadnionych podstaw.Niesporne jest, że skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 15.III.1954 r. W tym czasie obowiązywała ustawa z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych (Dz. U. z 1934 r. Nr 20, poz. 160 z późniejszymi zmianami). Skarżący więc w chwili zwolnienia go ze służby wojskowej mógł dochodzić świadczeń określonych tylko w wymienionej ustawie.Z dniem 1 sierpnia 1954 r. wszedł w życie dekret z dnia 18 września 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym generałów (admirałów), oficerów zawodowych i podoficerów nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 41, poz. 181), który uchylił z tym dniem wym. wyżej ustawę z 1923 r.W myśl art. 43, 45, i 47 wym. dekretu przepisy tego dekretu miały zastosowanie do praw do zaopatrzenia powstałych po dniu 1.VII.1954 r., a jeżeli prawo do zaopatrzenia powstało przed tym dniem, przyznawało się zaopatrzenie według przepisów poprzednio obowiązujących.Z przepisów więc wym. dekretu wynika, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1.VII.1954 r. był uprawniony do świadczeń emerytalnych tylko na podstawie przepisów obowiązujących przed tą datą, tj. na podstawie przepisów cyt. wyżej ustawy z 1923 r.Z dniem 1 stycznia 1958 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 grudnia 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i nadterminowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 1958 r. Nr 2, poz. 6), która uchyliła wym. wyżej dekret.Przepisy tej ustawy miały zastosowanie do praw do zaopatrzenia powstałych po dniu 31.XII.1957 r. oraz do praw osób, które nabyły prawo do zaopatrzenia na podstawie wym. dekretu z 1954 r. (tzn. które zastały zwolnione z zawodowej służby wojskowej w okresie od dnia 1.VII.1954 r. do dnia 31.XII.1957 r.), a którym nie zostało jeszcze przyznane zaopatrzenie (art. 47, 48, 51 i 52 ustawy).Ustawa ta - poza wyjątkiem określonym w art. 53 - nie przewidywała zatem możności przyznania świadczeń określonych tą ustawą żołnierzom zwolnionym z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1.VII.1954 r.Przepis art. 53 cyt. ustawy dopuszczał wprawdzie możliwość przyznania zaopatrzenia inwalidzkiego określonego tą ustawą żołnierzom zwolnionym z Ludowego Wojska Polskiego przed dniem 1.VII.1954 r., ale pod warunkiem, że pobierali oni zaopatrzenie na podstawie wym. wyżej ustawy z 1923 r. z powodu utraty zdolności zarobkowej ustalonej w orzeczeniu wydanym na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 1.VI.1954 r. na co najmniej 45% w związku przyczynowym ze służbą wojskową.Przepis art. 53 cyt. ustawy obowiązywał do dnia 31.XII.1972 r. (pkt 2 obwieszczenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 listopada 1963 r. - Dz. U. z 1963 r. Nr 55, poz. 299). Wypada przy tym zaznaczyć, że według § 39 ust. 3 rozporządzenia Ministrów Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych oraz Pracy i Opieki Społecznej z dnia 27 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 168) orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1.VII.1954 r., określające utratę zdolności zarobkowej żołnierzy zwolnionych ze służby wojskowej przed dniem 1.VII.1954 r. oraz związek przyczynowy tej utraty ze służbą wojskową, nie podlegają rewizji.Z dniem 1.I.1973 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341), która uchyliła wym. wyżej ustawę z dnia 13 grudnia 1957 r. Przepisy tej ustawy mają zastosowanie do żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej po dniu 31.XII.1972 r. Odnośnie zaś do żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1.I.1973 r. przepisy cyt. ustawy mają zastosowanie tylko wówczas, gdy spełniają oni warunki określone w art. 70 i 75 tej ustawy, a mianowicie:1) zostały im przyznane świadczenia na podstawie ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r. albo2) nabyli oni prawo do zaopatrzenia na podstawie ustawy z dnia 13 grudnia 1957 r., lecz nie zostały im jeszcze przyznane świadczenia z tej ustawy przed dniem 1.I.1973 r. (chodzi tu o żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej w okresie od dnia 1.VII.1954 r. do dnia 31.XII.1972 r. oraz o żołnierzach wcześniej, przed dniem 1.VII.1954 r., zwolnionych ze służby, jeżeli spełniali warunki określone w art. 53 wym. wyżej ustawy z 1957 r.) albo3) jeżeli zwolnieni zostali z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1.VII.1954 r. i posiadali w dniu zwolnienia z tej służby wysługę lat określoną w ustawie z dnia 13 grudnia 1957 r., tj. 15 lat, z czego co najmniej 10 lat czynnej służby pełnionej w Ludowym Wojsku Polskim po dniu 22.VII.1944 r.Skarżący, jak niewadliwie ustalił Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych, pełnił służbę wojskową w okresie od dnia 10.IX.1949 r. do dnia 15.III.1954 r., co stanowi łącznie 4 lata, 6 miesięcy i 5 dni. Skarżący więc nie posiadał w chwili zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej wysługi lat określonej w ustawie z dnia 13 grudnia 1957 r.Z tej przyczyny nie przysługuje mu świadczenie określone w art. 75 cyt. ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r.Brak również podstaw do przyznania skarżącemu renty inwalidzkiej przewidzianej w tej ustawie.Z przedstawionego wyżej stanu prawnego bowiem jednoznacznie wynika, że żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej przed dniem 1.VII.1954 r., u którego wojskowa komisja lekarska w orzeczeniu, wydanym na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1.VII.1954 r., nie stwierdziła co najmniej 45% utraty zdolności zarobkowej w związku przyczynowym ze służbą wojskową, nie jest uprawniony do renty inwalidzkiej przewidzianej w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 341).Niesporne jest, że Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w orzeczeniu z dnia 17.XI.1953 r. stwierdziła wprawdzie u skarżącego 70% utraty zdolności zarobkowej, ale tylko 15% w związku przyczynowym ze służbą wojskową. Orzeczenie to, jako wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1.VII.1954 r., nie podlega - jak wyżej wykazano - ponownej kontroli. Poza tym nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że skarżący nie pobierał zaopatrzenia na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1.VII.1954 r., tj. na podstawie wym. wyżej ustawy z 1923 r.Powołany zaś przez Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych przepis art. 76 cyt. ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie przede wszystkim z tej przyczyny, że przepis ten dotyczy żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej po dniu 30.VI.1954 r., a poza tym skarżący nie ubiegał się przed dniem 1.I.1973 r. o świadczenia przewidziane w ustawie z dnia 13 grudnia 1957 r.W tym stanie prawnym i faktycznym sprawy Trybunał Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył - wbrew zarzutom rewizji nadzwyczajnej - przepisów prawa, zmieniając wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 5.VI.1974 r. i zatwierdzając decyzję Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia 1.VIII.1973 r.Z powyższych względów należało na podstawie art. 421 § 1 k.p.c. rewizję nadzwyczajną oddalić.