III PZ 1/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie: A. Filcek, S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Józefa S., Ireny S., Danuty N. przeciwko Cukrowniom Opolskim P.P. w R., Cukrownia w C., o odszkodowanie na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 16 września 1974 r.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach.Uzasadnienie faktycznePowódka Irena S. i Danuta N. zostały zwerbowane do pracy w pozwanej Cukrowni na okres kampanii rafinerskiej 1972/1973 z zagwarantowaniem im zakwaterowania przez Cukrownię. Obie powódki oraz inna jeszcze pracownica, Elżbieta S., zostały umieszczone w kwaterze w M. Kwatera miała spełniać wszystkie warunki socjalnobytowe pracowników podobne do warunków w hotelu robotniczym, gdzie pracownicy mogliby odpocząć i zregenerować swe siły. Dyrekcja pozwanej Cukrowni dostarczyła - jak się okazało - kwatery niebezpiecznej dla ich życia i zdrowia. W dniu 27.III.1973 r., gdy po nocnej zmianie powódki zastały zimno w pomieszczeniu, napaliły w piecu opałem, jaki miały do dyspozycji - miałem węglowym. W czasie snu wszystkie przebywające w pomieszczeniu pracownice uległy zaczadzeniu tlenkiem węgla, przy czym Elżbieta S. poniosła śmierć, a powódki po kilkumiesięcznym pobycie w szpitali zdołały uratować swe życie.Obie powódki mimo leczenia nadal szwankują na zdrowiu. W związku z tym i z tytułu doznanych cierpień żądają w pozwie zasądzenia na ich rzecz po 40.000 zł. Z żądaniem zapłaty tej samej kwoty wystąpił również powód Józef S., ojciec zmarłej Elżbiety S., która poza pracą w Cukrowni w okresie zimy pracowała w domu i prowadziła gospodarstwo rolne. Po stracie córki powód podupadł na zdrowiu całkowicie, zmuszony jest najmować ludzi do pracy w gospodarstwie, co powoduje wymierne straty materialne.Sąd Wojewódzki po początkowym zawieszeniu postępowania do czasu zakończenia postępowania karnego, toczącego się w związku z omawianym wypadkiem, podjąwszy postępowanie, sprawę przekazał zaskarżonym postanowieniem według właściwości Cukrowniom Opolskim - jako zakładowi pracy obowiązanemu do świadczeń przewidzianych ustawą wypadkową z dnia 23 stycznia 1968 r. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, okoliczności faktyczne wypadku, jakiemu uległy Elżbieta S., Irena S. i Danuta N., powodują, że śmierć Elżbiety S. i uszkodzenie zdrowia powódek stanowią wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy w rozumieniu § 1 ust. 2 rozporządzenia Komitetu Pracy i Płac z dnia 25 lipca 1969 r. w sprawie określenia wypadków zrównanych z wypadkami przy pracy i wypadkami w zatrudnieniu (Dz. U. Nr 23, poz. 170). Sąd Wojewódzki powołał się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 21.XII.1973 r. III PZP 25/73 (OSNCP 1974, z. 4, poz. 64).Powodowie w zażaleniu zarzucili naruszenie art. 2 ustawy wypadkowej i przepisów cyt. rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac, wywodząc, że do stanu faktycznego dotyczącego przedmiotowego wypadku nie może mieć zastosowania powołana przez sąd pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego, gdyż została ona powzięta w związku z wypadkiem zatrucia tlenkiem węgla pracownika delegowanego, a więc będącego w służbie i w dyspozycji zakładu pracy.Zażalenie jest uzasadnione.Sąd Najwyższy, udzielając w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 21 grudnia 1973 r. odpowiedzi twierdzącej na pytanie prawne, czy śmierć pracownika w czasie wypoczynku po pracy będąca następstwem zatrucia wskutek nienależytego funkcjonowania urządzeń ogrzewczych w kwaterze wynajętej przez zakład pracy w miejscowości, do której został on delegowany, stanowi wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy w rozumieniu § 1 ust. 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 25 lipca 1969 r., miał na uwadze szczególną sytuację pracownika delegowanego z punktu widzenia celów delegacji (podróży służbowej). Opisany w pytaniu wypadek pracownika delegowanego pozostawał w wyraźnym związku przyczynowym z obowiązkami wykonywanymi na podstawie delegacji, gdyż korzystanie przez tego pracownika z kwatery wynajętej przez zakład pracy należało do czynności, bez których podjęcia pracownik nie mógłby wykonać zadań, dla których został delegowany. W ten sposób spełniony został warunek § 1 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, polegający na tym, aby wypadek, który zdarzył się podczas pobytu w miejscowości, do której pracownik został delegowany przez zakład pracy, pozostawał w związku z pełnieniem czynności służbowych.Powyższa wykładnia omawianego przepisu nie wchodzi w grę w stanie faktycznym przytoczonym w pozwie. Nie stanowi wypadku zrównanego z wypadkiem przy pracy w rozumieniu § 1 ust. 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 25 lipca 1969 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 170) zatrucie, jakiemu uległ pracownik cukrowni, zatrudniony na okres kampanii rafinerskiej, wskutek nienależytego funkcjonowania urządzeń ogrzewczych w pomieszczeniu mieszkalnym wynajętym przez zakład pracy na kwaterę dla zwerbowanych pracowników. Powódki Irena S. i Danuta N. oraz córka powoda, Elżbieta S., nie przebywały na delegacji, lecz zamieszkiwały w kwaterze o charakterze hotelu robotniczego, nie została więc spełniona podstawowa przesłanka do zrównania z wypadkiem przy pracy wypadku, jakiemu pracownik uległ poza zakładem pracy, mianowicie w postaci warunku, aby wypadek zdarzył się podczas pobytu w miejscowości, do której pracownik został delegowany. Przepisy rozporządzenia z dnia 25 lipca 1969 r., mające charakter przepisów szczególnych, nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie, jako sprzeczne z wymienionymi przepisami prawa materialnego, podlegało uchyleniu z przekazaniem sprawy do merytorycznego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zgłoszone bowiem przez powodów roszczenia odszkodowawcze podlegają rozpoznaniu przez Sąd na zasadach ogólnych.