III PZP 20/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z powództwa Kombinatu Gipsowo-Kredowego w G. przeciwko Władysławowi K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 12 grudnia 1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. "Czy w sytuacji określonej art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 11, poz. 43) zakładowi pracy przysługuje tylko żądanie o ustalenie, czy też także żądanie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności;czy jeżeli zakład pracy w tej sytuacji określi swoje żądanie, jako pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, sąd pierwszej instancji może na podstawie przepisu art. 321 § 2 k.p.c. wydać orzeczenie w przedmiocie ustalenia, jaki wymiar renty przyjąć za podstawę obniżenia (art. 16 ust. 3 w zw. z art. 2 cyt. ustawy) renty uzupełniającej, w wypadku gdy pracownikowi, który uprzednio otrzymywał rentę inwalidzką, następnie przyznano rentę specjalną - kombatancką?"po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych uchwalił:1. Podwyższenie pracownikowi na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz. 186) renty pobieranej na podstawie przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym nie powoduje zmniejszenia o tę kwotę renty uzupełniającej pobieranej od zakładu pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego.2. Odmówił odpowiedzi na dalszą część pytania.Uzasadnienie faktycznePowodowe Zakłady wystąpiły przeciwko pozwanemu z żądaniem pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego wydanego w sprawie przez Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim.Z uzasadnienia pozwu wynika, że zasadność tego żądania powód upatruje w fakcie otrzymywania przez pozwanego renty na podstawie art. 6 ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz. 186) w wymiarze wyższym od otrzymywanej przez niego uprzednio z tytułu wypadku przy pracy. Mianowicie Sąd Powiatowy w Siemiatyczach, wyrokiem z dnia 31.V.1963 r. zasądził na rzecz poszkodowanego od zakładu pracy m.in. rentę uzupełniającą po 200 zł miesięcznie. Następnie Sąd Rejonowy w Siemiatyczach, wyrokiem z dnia 14.IV.1977 r. zasądził na jego rzecz od Kornickich Zakładów Kredowych tytułem renty uzupełniającej za okres od 1.I.1975 r. do 1.IV.1977 r. kwotę 5.400 zł oraz począwszy od tej daty podwyższył rentę - o której mowa - z 200 zł do 400 zł w skali miesięcznej.Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim oddalił powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, uzasadniając to niewielkim rozmiarem renty uzupełniającej, sytuacją majątkową i rodzinną pozwanego oraz brakiem możliwości uzyskania przez niego dochodów z innych źródeł.Przy rozpoznawaniu rewizji strony powodowej Sądowi Wojewódzkiemu nasunęły się wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionych zagadnieniach prawnych (art. 391 § 1 k.p.c.).Jak to zostało trafnie podniesione w obszernie uzasadnionym pytaniu, podstawowym problemem w tej sprawie jest problem materialnoprawny. Chodzi mianowicie o udzielenie odpowiedzi na pytanie, jaki wymiar renty powinien być przyjęty za podstawę obliczenia renty uzupełniającej, w wypadku gdy pracownikowi, który uprzednio otrzymywał rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy, Minister do Spraw Kombatantów przyznał następnie rentę w wyższym wymiarze, na podstawie ustawy z dnia 23 października 1975 r.W związku z tym należy podnieść, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. (Dz. Nr 11, poz. 43), zostały podwyższone emerytury, renty inwalidzkie i rodzinne przysługujące na podstawie przepisów 8 aktów prawnych wymienionych enumeratywnie, wśród których nie ma ustawy kombatanckiej.Osoby pobierające w dniu wejścia w życie tej ustawy - obok świadczeń określonych w art. 16 ust. 1 - renty uzupełniające od zakładów pracy na podstawie przepisów prawa cywilnego zachowują prawo do pobierania tych rent, których wysokość ulega jednak z mocy prawa zmniejszeniu o kwotę podwyżki wynikającej z art. 2 cyt. ustawy z 1977 r. (art. 16 ust. 3). Przepis ten, jako szczególny, podlega wykładni ścisłej. Ustawa z dnia 31 marca 1977 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 43) nie dotyczy rent przyznanych na podstawie ustawy z dnia 23 października 1975 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 186).Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, na tle której wyłoniło się rozważane zagadnienie prawne, świadczenia rentowe zostały przyznane poszkodowanemu przed dniem 1.I.1975 r. i dlatego zostały podwyższone na podstawie przepisu art. 2 cyt. ustawy z 1977 r. i o kwotę tej podwyżki - z mocy prawa - uległa obniżeniu renta zasądzona od zakładu pracy na rzecz poszkodowanego na podstawie przepisów prawa cywilnego. Ta renta uzupełniająca nie ulega natomiast dalszemu obniżeniu z tej przyczyny, że pozwany w tej sprawie uzyskał wyższą rentę na mocy decyzji Ministra do Spraw Kombatantów. Tak jest dlatego, że brak przepisu, który upoważniałby do twierdzenia, że zakład pracy zwolniony jest nawet częściowo od odpowiedzialności za szkodę, jaką pracownik poniósł na skutek wypadku przy pracy z tej tylko przyczyny, że Minister do Spraw Kombatantów przyznał, a tym bardziej jedynie podwyższył poszkodowanemu świadczenia, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy kombatanckiej. A może to mieć miejsce tylko w uznaniu szczególnych zasług tych, którzy walczyli o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny, przeszli gehennę w hitlerowskich obozach koncentracyjnych i więzieniach oraz tych, którzy w pierwszym okresie po wyzwoleniu walczyli o utrwalenie władzy ludowej.Próba odmiennego spojrzenia na to zagadnienie - przedstawiona w uzasadnieniu pytania prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu - podkreślałaby te korzyści, jakie ustawa przyznała kombatantom, i to tym, którzy utracili zdrowie na skutek wypadku przy pracy. Dlatego też taki pogląd nie jest do przyjęcia.Odmienna zaś wykładnia wchodzących w grę przepisów uzasadnia podjęcie uchwały uwidocznionej w sentencji.Wobec tego, że sam fakt przyznania poszkodowanym wskutek wypadku przy pracy, na podstawie przepisów ustawy kombatanckiej, wyższych świadczeń od dotychczas pobieranych z ubezpieczenia społecznego nie powoduje obniżenia renty uzupełniającej na podstawie art. 16 ust. 3 cyt. ustawy z 1977 r. bezprzedmiotowe jest rozważanie na podstawie jakich przepisów zakład pracy może się tego domagać. Powództwo takie zawsze z przyczyn merytorycznych podlega oddaleniu.