III PR 141/77
WyrokIzba Cywilna1977-10-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba uprawniona do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, której renta podlegała podwyższeniu na podstawie ustawy z dnia 31 marca 1977 r., może dochodzić od zakładu pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem tego wypadku po wejściu w życie tej ustawy, nawet jeśli zawarła ugodę z pracodawcą przed jej wejściem w życie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że osoby uprawnione do rent inwalidzkich z tytułu wypadku przy pracy, podlegających podwyższeniu na mocy ustawy z dnia 31 marca 1977 r., nie mogą po wejściu w życie tej ustawy dochodzić od zakładów pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku. Nawet zawarcie ugody z pracodawcą przed wejściem w życie ustawy nie zmienia charakteru dochodzonego roszczenia i nie uchyla zakazu jego dochodzenia.Stan faktyczny
Powód dochodził od pozwanego zakładu pracy odszkodowania i renty uzupełniającej w związku z wypadkiem przy pracy z 1966 r., w wyniku którego doznał obrażeń kręgosłupa i stał się inwalidą III grupy. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, opierając się na przepisie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r., który zakazuje dochodzenia takich roszczeń od zakładów pracy po wejściu w życie tej ustawy. Powód zarzucił w rewizji niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, w tym zakresu ugody zawartej z pracodawcą w 1967 r.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, A. Szczurzewski. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa B. przeciwko Kombinatowi Państwowych Gospodarstw Rolnych K. o odszkodowanie i rentę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 3 sierpnia 1977 r. oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 16.VII.1977 r. powód domagał się od pozwanego zakładu pracy odszkodowania w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległ w dniu 25.VIII.1966 r. i w wyniku którego doznał obrażeń kręgosłupa i został zaliczony do III grupy inwalidów, pobierając od 29.VI.1967 r. rentę inwalidzką z tego tytułu. Przedmiotem żądania była kwota 102.000 zł, w tym 30.000 zł z tytułu zadośćuczynienia i 72.000 zł tytułem renty uzupełniającej za nie przedawniony okres 3 lat.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo, mając na względzie treść przepisu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 11, poz. 43). Postanowienia bowiem tego przepisu stanowią, że osoby uprawnione z tytułu wypadku w zatrudnieniu do rent inwalidzkich, przysługujących na podstawie m.in. ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym i podlegających podwyższeniu w myśl art. 2 ustawy z dnia 31 marca 1977 r., nie mogą od dnia 1 maja 1977 r. dochodzić od zakładów pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem tego wypadku.Powód w rewizji, opartej na podstawie art. 368 pkt 3 k.p.c., zarzucił niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych, w szczególności zakresu i warunków ugody, którą strony zawarły w sierpniu 1967 r., co zdaniem skarżącego mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku. W związku z tym wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Rewizja jest nieuzasadniona. Zawarcie ugody w przedmiocie odszkodowania za następstwa wypadku z dnia 25.VIII.1966 r. - nawet gdyby doszło do niej istotnie przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 1977 r. - nie zmienia charakteru dochodzonego roszczenia jako "roszczenia z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku przy pracy", którego dochodzenie po wejściu w życie omawianej ustawy jest niedopuszczalne. Istotą ugody w świetle art. 917 k.c. jest uczynienie sobie przez strony wzajemnych ustępstw w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego, a zatem jej zawarcie nie uchylałoby zakazu dochodzenia roszczeń z tego stosunku ustanowionego w przepisie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. Z tych przyczyn rewizja zgodnie z art. 387 k.p.c. podlegała oddaleniu.
Powiązane orzeczenia
- III PR 57/78 1978-12-06Czy osoba uprawniona do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy, która faktycznie ją pobierała do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 1977 r., może dochodzić od pracodawcy roszczeń z tytułu uszczerbku na z…
- II PRN 9/87 1987-11-23Czy pracownik, któremu przyznano i podwyższono rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy sprzed 1 stycznia 1968 r., może dochodzić od pracodawcy podwyższenia renty uzupełniającej na podstawie art. 907 § 2 k.c. po wejś…
- II PR 8/83 1983-10-10Czy pracownik, który doznał uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku przy pracy, ale nie nabył prawa do renty inwalidzkiej, może po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 1977 r. dochodzić od pracodawcy roszczeń z tyt…
- III PR 78/79 1979-12-12Czy pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy przed 1 stycznia 1968 r. i z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką oraz rentę uzupełniającą wypłacaną przez zakład pracy, może po wejściu w życie ustawy z dnia 31 marca 1977…
- III PR 6/78 1978-02-20Czy przepis art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym, wyłączający możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu wypadku…
Powołane przepisy
art. 16 ust. 1art. 2art. 368 pkt 3 KPCart. 917 KCart. 387 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.