III PR 57/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Szymanek. Sędziowie SN: E. Berutowicz, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Józefa S. przeciwko Zakładom Przemysłu Bawełnianego im. Szymona H. w Ł. o podwyższenie renty uzupełniającej na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 14 lutego 1978 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 31.X.1978 r. powód domagał się podwyższenia renty uzupełniającej zasądzonej wyrokiem sądowym z dnia 1.II.1961 r. w kwocie 1.109 zł miesięcznie. Powód był zatrudniony bowiem u strony pozwanej w charakterze ślusarza-mechanika i w dniu 10.III.1959 r. z winy pozwanych zakładów uległ ciężkiemu wypadkowi przy pracy, w następstwie którego stał się inwalidą I grupy. Od 1968 r. zarobki pracowników na tym stanowisku znacznie wzrosły, w związku z czym otrzymywana kwota pokrywa tylko w nieznacznej części ponoszoną stratę.Na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim powód wyjaśnił, że otrzymał w związku z wypadkiem rentę inwalidzką I grupy, przy czym według orzeczenia OKIZ z dnia 20.VII.1976 r. zaliczony został także do tej samej grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, a niezależnie od tego do II grupy inwalidów w związku z pobytem w obozie koncentracyjnym. Od dnia 1 maja 1977 r. pobiera natomiast rentę inwalidy wojennego w kwocie 3.500 zł miesięcznie z mocy decyzji ZUS z dnia 14.XI.1977 r., a ponadto 50% emerytury w kwocie 749 zł; przy tym emeryturę przyznano mu od 1.I.1976 r. decyzją ZUS z dnia 1.VI.1977 r. Na rozprawie powód ograniczył żądanie zasądzenia renty do dnia 30.IV.1977 r., cofnął natomiast pozew co do żądania podwyższenia renty po dniu 1.V.1977 r.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem umorzył postępowanie odnośnie do ograniczonej części powództwa, oddalił zaś powództwo w pozostałej części. Jako podstawę oddalenia Sąd wskazał art. 16 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent (...) (Dz. U. Nr 11, poz. 43), według którego powód po dniu wejścia w życie tej ustawy nie może dochodzić od zakładu pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku w zatrudnieniu.Powód w rewizji zarzucił naruszenie wymienionego przepisu, wychodząc z założenia, że ograniczenie dochodzenia roszczeń ustanowione tym przepisem nie ma w sprawie zastosowania, skoro pobiera on rentę inwalidy wojennego, której nie dotyczy podwyżka określona w art. 2 ustawy z dnia 31 marca 1977 r., a będąca przesłanką niedopuszczalności roszczeń na podstawie przepisów prawa cywilnego po dniu 1.V.1977 r. W związku z tym wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, cofając złożone przed Sądem I instancji ograniczenie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według art. 16 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. zakaz dochodzenia po dniu wejścia w życie ustawy od zakładów pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku w zatrudnieniu lub choroby zawodowej dotyczy osób "uprawnionych" do rent inwalidzkich określonych (m.in.) w ustawie o p.z.e. Ze sformułowania tego wynika, że przepis art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. nie uzależnia ustanowionego w nim ograniczenia w dochodzeniu roszczeń od faktycznego pobierania renty z ustawy o p.z.e., przesłanką natomiast stosowania tego ograniczenia jest samo istnienie uprawnienia poszkodowanego pracownika do otrzymania renty inwalidzkiej z ustawy o p.z.e.Odmienna intencja wyrażona byłaby sformułowaniem ściśle to stwierdzającym, jak to uczyniono w przepisach art. 20 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w związku ze służbą wojskową i art. 17 takiej ustawy dotyczącej służby milicyjnej, według których tylko świadczenia "przyznane" stanowią pełne wynagrodzenie szkód w stosunku do jednostek wojskowych i milicyjnych. W konsekwencji dalsze zawarte w treści tego przepisu określenie: "które podwyższone zostały w myśl art. 2" oznacza nie faktyczne przyznanie poszkodowanemu podwyższonej w ten sposób renty, lecz podkreślenie, że chodzi o rentę z ustawy o p.z.e., podlegającą podwyższeniu w myśl art. 2, a więc również poprzez zmianę jej na wyższą rentę inwalidzką z ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. - w przeciwieństwie np. do renty inwalidy wojennego, która podlega podwyżce tylko według zasad art. 1 ustawy.Skoro powód - co jest bezsporne - nie tylko był uprawniony do renty inwalidzkiej I grupy z tytułu wypadku w zatrudnieniu, lecz także faktycznie ją pobierał do dnia 30.IV.1977 r., spełnione zostały w stosunku do niego przesłanki wyłączenia roszczeń określone w art. 16 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. W świetle przedstawionej wykładni tego przepisu nie ma zatem znaczenia okoliczność, że powód począwszy od 1.V.1977 r. zaprzestał pobierania renty z tytułu wypadku w zatrudnieniu, wybrał bowiem jako korzystniejszą rentę inwalidy wojennego, do której również był uprawniony i której wybór przysługiwał mu w myśl art. 78 ust. 1 ustawy o p.z.e. Powództwo zatem nie mogło być uwzględnione odnośnie do całości dochodzonych w nim roszczeń.Z tych przyczyn rewizja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu (art. 387 k.p.c.).