III PR 6/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Franciszka C. przeciwko Fabryce Maszyn Włókienniczych "Befama" w B. i Zakładom Energetycznym w B. o podwyższenie renty uzupełniającej na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku Białej z dnia 23 listopada 1977 r.uchyliłzaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanego Zakładu Energetycznego w Bielsku Białej i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bielsku Białej do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania rewizyjnego; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód w pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w dniu 30.IX.1977 r. żądał podwyższenia renty uzupełniającej przyznanej mu wyrokiem sądowym w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległ w dniu 27.V.1956 r. W dniu tym został porażony prądem podczas czyszczenia podstacji wysokiego napięcia znajdującej się na terenie zakładu pracy, którym była pozwana Bielska Fabryka Maszyn "Befama". Do wypadku doszło wskutek zaniedbania przez pracowników pozwanego Zakładu Energetycznego w B. wyłączenia dopływu prądu do podstacji na jednym z podłączeń. W wyniku porażenia powodowi trzeba było amputować prawą dłoń, druga dłoń zaś pozostała bezwładna, co spowodowało u niego inwalidztwo I grupy. Wyrokiem z dnia 22.XI.1962 r. zasądzona została od obu wymienionych przedsiębiorstw solidarnie renta uzupełniająca po 1.256 zł miesięcznie, którą następnie wyrokiem z dnia 31.VII.1972 r. podwyższono o dalszą kwotę 869 zł miesięcznie - w obu wypadkach zarówno w celu wyrównania utraconych zarobków, jak i pokrycia zwiększonych potrzeb związanych z kalectwem. W ostatniej sprawie powód żądał zasądzenia od obu pozwanych jako dłużników solidarnych zaległej renty za okres nie przedawniony w kwocie 110.896 zł oraz na przyszłość po 2.260 zł miesięcznie, powołując się na wzrost zarobków od czasu ostatniego ustalenia renty.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo, mając na uwadze, że pozew został wniesiony po dniu 1.V.1977 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększeniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 11, poz. 43), której art. 16 ust. 1 nie zezwala po tej dacie dochodzić od zakładów pracy roszczeń z tytułu uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.Powód w rewizji swej zarzucił naruszenie prawa materialnego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, reprezentując pogląd, że ustanowione w art. 16 ustawy ograniczenie dochodzenia roszczeń dotyczy roszczeń zgłoszonych po raz pierwszy, nie dotyczy zaś sytuacji - występującej w sprawie - kiedy między stronami toczyły się już procesy o rentę wyrównawczą, a obecnie chodzi tylko o jej podwyższenie. Rewidujący też podniósł, że ograniczenia przewidziane w art. 16 dotyczą roszczeń w stosunku do "zakładu pracy", a więc zakładu zatrudniającego poszkodowanego pracownika, natomiast z pozwanymi Zakładami Energetycznymi nie łączył powoda żaden stosunek pracy.Rewizja jest tylko częściowo uzasadniona, mianowicie jeśli kwestionuje oddalenie powództwa w stosunku do pozwanego Zakładu Energetycznego. Mimo solidarnej odpowiedzialności obu pozwanych tylko pozwana Fabryka Maszyn Włókienniczych jest zakładem pracy w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r., w stosunku do którego przepis ten wyłącza dochodzenie po dniu 1.V.1977 r. roszczeń cywilnych z tytułu wypadku przy pracy. Ograniczenie z tego przepisu nie dotyczy natomiast innych niż macierzysty zakład pracy jednostek uspołecznionych, które obowiązane są do odszkodowania z tytułu odpowiedzialności za podwładnego, będącego sprawcą szkody. Roszczenia cywilne bowiem w stosunku do takich jednostek przysługiwałyby nawet wtedy, gdyby wypadek zdarzył się pod rządem ustawy wypadkowej z dnia 23 stycznia 1968 r. lub nowej ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. Dlatego też wyrok Sądu Wojewódzkiego w części oddalającej powództwo w stosunku do Zakładu Energetycznego w Bielsku Białej podlegał uchyleniu z przekazaniem sprawy w tym zakresie do merytorycznego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).Nie jest trafny natomiast pogląd skarżącego co do wykładni pojęcia "dochodzenie roszczeń" użytego w art. 16 ust. 1 ustawy. Zakaz dochodzenia roszczeń ustanowiony tym przepisem dotyczy wszelkich roszczeń dochodzonych z tytułu wypadku bez względu na to, czy chodzi o roszczenie o rentę z art. 444 § 2 k.c. dochodzone po raz pierwszy, czy też o roszczenie o podwyższenie już ustalonej wyrokiem renty, przewidziane w art. 907 § 2 k.c. Z mowy więc art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. żądanie pozwu skierowane przeciwko pozwanej Fabryce Maszyn Włókienniczych będącej macierzystym zakładem pracy powoda podlegało oddaleniu i takie orzeczenie Sądu Wojewódzkiego nie może być wzruszone, rewizja więc w tym zakresie podlega z mocy art. 387 k.p.c. oddaleniu.