III PZP 36/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: J. Tyszka (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Feliksa L. przeciwko Polskiej Akademii Nauk w W. o 33.407,10 zł, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego dla m.st. Warszawy z dnia 20 grudnia 1967 r. i przedstawienia przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 1968 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienia prawnego,1. przejął sprawę do rozpoznania;2. oddalił rewizję powoda.Uzasadnienie faktycznePowód żądał przed Sądem Powiatowym zasądzenia od pozwanej 33.407,20 zł tytułem ekwiwalentu za nie wykorzystane urlopy wypoczynkowe w latach 1962-1966. Żądanie to uzasadniał tym, że w okresie od 1962 r. do 31 sierpnia 1967 r. był z mocy umowy o pracę pracownikiem pozwanej Akademii, zajmując stanowisko kierownika jej Zakładu Hodowli Zwierząt Laboratoryjnych w Ł. Pozwana wypowiedziała powodowi umowę o pracę ze skutkiem na koniec sierpnia 1967 r. i udzieliła mu w okresie wypowiedzenia urlopu za ten rok, natomiast odmówiła mu wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystane - z przyczyn od niego niezależnych - urlopy w latach 1962-1966.Sąd Powiatowy, zgodnie z obroną pozwanej, powództwo oddalił uznając, że powodowi, jako pracownikowi kontraktowemu administracji państwowej nie przysługuje prawo do wynagrodzenia za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy, a to stosownie do przepisów art. 9 dekretu z dnia 14.VI.1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych i art. 37 ustawy z dnia 17.II.1922 r. o państwowej służbie Cywilnej.Sąd Wojewódzki, w związku z rewizją powoda, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. następujące budzące wątpliwości zagadnienie prawne:"Czy w stosunku do pracownika Polskiej Akademii Nauk zatrudnionego na stanowisku kierownika Zakładu Hodowli Zwierząt Laboratoryjnych PAN mają zastosowanie postanowienia art. 9 dekretu z dnia 14 maja 1946 r. o tymczasowym unormowaniu stosunku służbowego funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. Nr 22, poz. 139) i czy w konsekwencji tego przysługuje mu prawo do wynagrodzenia za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i w związku z rewizją powoda zważył, co następuje:Przedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne sprowadza się do pytania, czy powód na zajmowanym w Polskiej Akademii Nauk stanowisku kierownika Zakładu Hodowli Zwierząt Laboratoryjnych był pracownikiem państwowym (funkcjonariuszem państwowym) w rozumieniu art. 1 ust. 1 powołanego wyżej dekretu z dnia 14.V.1946 r., a tym samym, czy w stosunku do niego jako pracownika kontraktowego ma zastosowanie art. 9 tegoż dekretu, zrównujący państwowych pracowników kontraktowych z pracownikami mianowanymi.Odpowiedź twierdząca na powyższe pytanie nie powinna budzić wątpliwości, albowiem Polska Akademia Nauk w zakresie swoich zadań jest naczelnym organem państwowym, wobec czego wszyscy zatrudnieni w niej pracownicy pobierający uposażenie na podstawie ustawy z dnia 4.IX.1949 r. o uposażeniu pracowników państwowych są pracownikami państwowymi (mianowanymi bądź kontraktowymi).Jest poza sporem, że powód nie był pracownikiem naukowym, co sam przyznaje w rewizji, oraz że pobierał uposażenie na podstawie przepisów płacowych wydanych na mocy ustawy z dnia 4.IX.1948 r. o uposażeniu pracowników państwowych. Powoda nie dotyczy także, jako nie będącego pracownikiem naukowym, wyłączenie przewidziane w art. 1 ust. 2 powyższego dekretu. Powód był pracownikiem inżynieryjnym (jest inżynierem), zajmował więc stanowisko przewidziane w art. 37 pkt 2 ustawy z dnia 17.II.1960 r. o Polskiej Akademii Nauk (jednolity tekst: Dz. U. z 1965 r. Nr 17, poz. 119), które to stanowisko obsadza się stosownie do art. 38 ust. 3 tejże ustawy na podstawie umowy o pracę. Stanowisko pracownika "techniczno-badawczego" - wbrew sugestiom rewizji - jest w ogóle nie znane powyższej ustawie. Stanowiska zaś pracownika naukowo-badawczego powód nie zajmował, albowiem - jak już wyżej wspomniano - nie był pracownikiem naukowym.Wątpliwość Sądu Wojewódzkiego powstała stąd, że przepis art. 71 powyższej ustawy, odsyłający do przepisów o państwowej służbie cywilnej, dotyczy jedynie pracowników PAN powołanych w drodze mianowania, gdy tymczasem art. 51 poprzedniej ustawy o Polskiej Akademii Nauk z dnia 30.X.1951 r. (Dz. U. Nr 57, poz. 391) stanowił, że wszyscy pracownicy Akademii są pracownikami państwowymi, przy czym pracownicy naukowi podlegają przepisom o pracownikach nauki, a pracownicy administracyjni - ustawie o państwowej służbie cywilnej, co zdaniem Sądu Wojewódzkiego może wskazywać na zmianę uregulowania w tym zakresie w nowej ustawie.Wątpliwość ta nie jest uzasadniona, albowiem różnica w sformułowaniu powyższych przepisów tłumaczy się jedynie względem techniki legislacyjnej, nie wskazuje natomiast na zmianę merytoryczną.Ustawa z dnia 17.II.1922 r. o państwowej służbie cywilnej, nie reguluje w ogóle sytuacji prawnej państwowych pracowników kontraktowych, dotyczy bowiem tylko pracowników mianowanych. Tym też tylko tłumaczy się redakcja art. 71 ustawy z dnia 17.II.1960 r. o Polskiej Akademii Nauk, który to przepis z tej właśnie przyczyny mógł jedynie w odniesieniu do pracowników mianowanych Akademii odesłać do przepisów o państwowej służbie cywilnej. Nie mógł natomiast zawierać takiego odesłania w odniesieniu do pracowników kontraktowych. Należy dodać również, że z odesłania tego nie można było wyprowadzać wniosku, że kontraktowi pracownicy administracyjni PAN, do jakich należał powód, nie są pracownikami państwowymi.Sytuacja prawna państwowych pracowników kontraktowych została na podstawie art. 9 dekretu z dnia 14.V.1946 r. zrównana pod względem wszystkich świadczeń z sytuacją prawną państwowych pracowników mianowanych. Oznacza to m.in., że pracownikowi kontraktowemu nie przysługuje prawo do dalej idących świadczeń w zakresie uprawnień urlopowych niż pracownikowi mianowanemu.Zgodnie z ustalonym już orzecznictwem pracownikom państwowym podlegającym ustawie o państwowej służbie cywilnej nie przysługuje odszkodowanie za nie wykorzystany urlop - podobnie jak nie przysługuje im wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (por. orzecz. SN: z 10.IV.1961 r. C 454/50, z 30.IX.1952 r. C 1941/52, z 20.III.1968 r. III PZP 5/68). W tych warunkach należało uznać za trafne stanowisko Sądu Powiatowego, że powodowi, jako państwowemu pracownikowi kontraktowemu, nie przysługuje wobec powyższego zrównania prawo do dochodzonego przezeń świadczenia.Z wymienionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 387 i 102 k.p.c.).